Η Εκπαιδευτική Λέσχη σχετικά με τα γεγονότα που διημείφθησαν κατά τη διάρκεια των εκπομπών «Καθαρές Κουβέντες», στις 13 και 14 Οκτωβρίου, στον τηλεοπτικό σταθμό OPEN TV, δηλώνει ότι:

• Η καταγγελία του δημοσιογράφου της εκπομπής κου Χαριτάτου ότι «συνεργάτης της κας. Ζαχαράκη, επικοινώνησε με θεσμό που ασχολείται με το δημοσιογραφικό λειτούργημα και ζήτησε την αποπομπή μου, τον περιορισμό μου και ο,τιδήποτε άλλο μπορείτε να φανταστείτε», όπως και οι καταγγελίες για απειλές προς γονείς φέρνουν στην επιφάνεια αυτό που ήδη όλοι/ες γνωρίζουμε πολύ καλά. Αποκαλύφθηκε με τον πλέον εμφατικό τρόπο το σχέδιο φίμωσης της φωνής των εκπαιδευτικών και ιδιαίτερα εκείνων που λένε τα πράγματα με το όνομά τους, όπως ο πρόεδρος του Συλλόγου Εκπαιδευτικών Π.Ε. Αμαρουσίου Δημήτρης Πολυχρονιάδης, μέλος των Παρεμβάσεων ΠΕ της Διεξόδου Αμαρουσίου και της Εκπαιδευτικής Λέσχης. Όλα όσα είπε ο συνάδελφος, στις συγκεκριμένες εκπομπές, στον λίγο χρόνο που είχε, αποτελούν μία πολύ αποκαλυπτική πλευρά της σχολικής καθημερινότητας που βιώνουμε όλοι/ες μας. Αποτέλεσμα των περικοπών και της λιτότητας. Όλα αυτά πρέπει να παραμένουν επιμελώς κρυμμένα κάτω από το χαλί, γι αυτό και ο Γενικός Γραμματέας του Υπουργείου έσπευσε να βγει στον αέρα τηλεφωνικά σε μια απέλπιδα προσπάθεια να δικαιολογήσει τα αδικαιολόγητα, υποστηρίζοντας ουσιαστικά ότι για τα κενά φταίνε …οι εκπαιδευτικοί! Αναμένουμε το αυτονόητο: την καταδίκη των γεγονότων αυτών από τη ΔΟΕ και τους Συλλόγους ΠΕ των εκπαιδευτικών.

• Η επιχείρηση αποκλεισμού των εκπαιδευτικών από τη δημόσια σφαίρα και η μετατροπή τους σε «αόρατους» και βουβούς υπαλλήλους που θα δέχονται καθημερινά δημόσιες επιθέσεις, αναφορές, λασπολογία, μεταβίβαση ευθυνών και  βομβαρδισμό ανεφάρμοστων εγκυκλίων παράγει αποτελέσματα. Ένα σύστημα αδιάκοπης προπαγάνδας σε βάρος της ζωντανής εκπαίδευσης, αλλά και της ζωντανής εργασίας, κυριαρχεί. Οι αθρόες απολύσεις ανεπιθύμητων δημοσιογράφων παραπέμπει στην εποχή του μακαρθισμού. Οι συγκεκριμένες εκπομπές προκάλεσαν μια ρωγμή στην απατηλή βιτρίνα του Υπουργείου Παιδείας και η συμβολή των εκπροσώπων του εκπαιδευτικού κινήματος από τον Σύλλογο Εκπαιδευτικών ΠΕ Αμαρουσίου και την Ένωση Γονέων Αμαρουσίου ήταν καθοριστική. Γι’ αυτό και οι μεθοδεύσεις που καταγγέλλει ο κος Χαριτάτος ήταν απολύτως αναμενόμενες. Άλλωστε, και η κυρία Κεραμέως, μετά την αντιπαράθεση που είχε εν μέσω πανδημίας με τον συνάδελφό μας Βασίλη Μακρή, εκπρόσωπο του Συλλόγου Π.Ε. Καλλιθέας Μοσχάτου, τότε σε πρωινή εκπομπή του Γιώργου Παπαδάκη, δεν βγήκε ξανά στον αέρα με εκπρόσωπο των εκπαιδευτικών. Τυχαίο;
• Η φίμωση της φωνής των εκπαιδευτικών αποτελεί συμπληρωματική τακτική της πολιτικής των περικοπών για την Παιδεία, της διάλυσης του δημόσιου σχολείου, της πολεμικής οικονομίας. Μας θέλουν «αόρατους», βουβούς και υποταγμένους. Πρέπει να γίνουμε ορατοί, να ακουστεί η φωνή μας και το πρώτο βήμα γι’ αυτό είναι η πανεκπαιδευτική απεργία της 21^ης Οκτωβρίου. Η πανεκπαιδευτική απεργία πρέπει να αποτελέσει κραυγή συλλογικής οργής για όλα όσα έχουμε υποστεί. Πρέπει να αποτελέσει όμως και αφετηρία ενός κύκλου σύγκρουσης με την κυβέρνηση και το Υπουργείο Παιδείας, μια σύγκρουση διάρκειας που πρέπει να αποφασιστεί και να διαχειρίζεται από τις γενικές συνελεύσεις στις οποίες ο κόσμος της εκπαίδευσης οφείλει να επιστρέψει μαζικά. Αυτός είναι ένας δύσκολος δρόμος που πρέπει να ανοίξουμε, για τη ζωή μας και για το σχολείο μας. Όμως, άλλος δρόμος δεν υπάρχει. Η Ευρώπη φλέγεται με τα ζητήματα της εκπαίδευσης και της στέγης να αποτελούν την αιχμή. Εμείς δε μπορεί να παρακολουθούμε απαθείς. Στην απεργία, στους δρόμους και στις συνελεύσεις λοιπόν! Να ακουστεί η φωνή μας, να διεκδικήσουμε το δίκιο μας, με κάθε μορφή, τρόπο και μέσο!

The post Πρωτοφανής αποκάλυψη για την επιχείρηση φίμωσης των εκπαιδευτικών από το Υπουργείο Παιδείας first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

H Λέσχη αναδημοσιεύει την συνέντευξη που έδωσε η  Laurence De Cock, στην Stéfanie Prezioso, στις 5 Οκτωβρίου 2026,  σχετικά με την  κοινωνική και πολιτική έκρηξη της νεολαίας, που παρακολουθούμε να εξελίσσεται αυτές τις μέρες στην Γαλλία.

 Η Laurence De Cock, είναι ιστορικός και διδάκτωρ των Επιστημών της Αγωγής. Ασχολείται με θέματα διδασκαλίας της Ιστορίας καθώς και με τα πολιτικά διακυβεύματα  του σχολικού θεσμού. Συγγραφέας , μεταξύ άλλων, του βιβλίου Δημόσιο Σχολείο και κοινωνική χειραφέτηση (2021),υπερασπίζεται μια εκπαίδευση, που θα δίνει στο μαθητή  τα μέσα για να κατανοήσει την πραγματικότητα και να επιδράσει σε αυτήν. 

Η συνέντευξη δημοσιεύτηκε στην πλατφόρμα Marx21.ch. Πρόκειται για μια πολιτική και εκπαιδευτική πλατφόρμα  η οποία είναι αφιερωμένη στην  ανάδειξη και την διάδοση των μαρξιστικών ιδεών στην Ελβετία και έχει ως σκοπό την κοινωνικό-πολιτική δράση. Σύμφωνα με την ομάδα των δημιουργών της, αποτελεί   μία προσπάθεια να γεφυρωθεί η Κριτική Θεωρία με τον κοινωνικό και πολιτικό ακτιβισμό.

Σύμφωνα με τις  μαθητικές οργανώσεις , η  ημέρα της μεγάλης  κινητοποίησης  Τρίτη 6 Οκτωβρίου, – η επομένη αυτής της συνέντευξης-, συγκέντρωσε 450.000 άτομα σε ολόκληρη τη Γαλλία και 100.000 στο Παρίσι.

S.P. :Πώς θα χαρακτήριζες αυτό που συμβαίνει; Πρόκειται για την αρχή ενός μεγάλου κινήματος; Τι το καινούργιο υπάρχει σε σύγκριση με τις κινητοποιήσεις των μαθητών λυκείου και των εκπαιδευτικών των τελευταίων ετών;

LdC :Θα έλεγα ότι μέσα σε δεκαπέντε ημέρες, περάσαμε από τις εξεγέρσεις σε ένα κίνημα. Πράγματι, εκδηλώθηκε ένα ξαφνικό ξέσπασμα που απλώθηκε γρήγορα, κάτι που  χαρακτηρίζει τις λαϊκές εξεγέρσεις: μια σπίθα η οποία αναζωπυρώνει μια φωτιά που  φαινομενικά είχε σβήσει και ξυπνά την  συλλογική οργή.  Η παρουσία  των συνδικαλιστικών και πολιτικών οργανώσεων μετέτρεψε εδώ και μερικές ημέρες, αυτό το ξέσπασμα σε κίνημα. Η ιστορική του μοναδικότητα είναι η ταχύτητα της εξάπλωσής του καθώς και η γεωγραφική του έκταση, αφού, ξεκινώντας από το Σεν-Σαιν-Ντενί (Seine-Saint-Denis), οι εξεγέρσεις αγγίζουν σήμερα το σύνολο της επικράτειας –συμπεριλαμβανομένων των υπερπόντιων εδαφών–  τις αστικές και αγροτικές περιοχές, τις μικρές, μεσαίες και μεγάλες πόλεις. Μέσα σε λίγες μέρες, έγινε αδύνατο να δώσει κανείς ένα πορτρέτο του μαθητή ή της μαθήτριας που παίρνει μέρος στο κίνημα. Θα βρει κανείς όλα τα κοινωνικά προφίλ και θα ακούσει παρόμοια συνθήματα και διεκδικήσεις. Αυτό που γίνεται αμέσως αντιληπτό είναι κυρίως η αλληλεγγύη που αναπτύσσεται μεταξύ των μαθητών, όταν, για παράδειγμα, το περίφημο λύκειο Ερρίκος Δ’ (Henri IV) διεκδικεί κονδύλια για τα (υποβαθμισμένα) λύκεια του Σεν-Σαιν-Ντενί. Θα μπορούσε κανείς να πει ότι πρόκειται για μια υποκριτική στάση εντυπωσιασμού, όπως ισχυρίζονται οι γνωστοί αναλυτές των μεγάλων μέσων, αλλά εγώ προτιμώ, να διακρίνω μια κοινή επίγνωση της βίας που υφίσταται ολόκληρη η σημερινή νεολαία.

Για να εξηγήσουμε το πόσο γρήγορα εξαπλώθηκε η εξέγερση, το μυαλό μας πάει φυσικά στα κοινωνικά δίκτυα. Θα ήμουν όμως επιφυλακτική με αυτή την προσέγγιση, αφού τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης υπάρχουν εδώ και χρόνια, αλλά δεν προκαλούσαν πάντα τέτοια αποτελέσματα. Πιστεύω ότι οι μαθητές  ζουν μέσα σε ένα διάχυτο κλίμα οργής, τόσο στις παρέες τους όσο και στο οικογενειακό τους περιβάλλον. Είναι αδύνατον να πιστέψουμε ότι οι γονείς τους δεν είχαν γίνει έξαλλοι, για παράδειγμα, με τον εφιαλτικό καύσωνα αυτού του καλοκαιριού που ταλαιπώρησε τα παιδιά τους. Παράλληλα, οι ίδιοι οι νέοι βλέπουν ξεκάθαρα τις οικονομικές δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γονείς τους λόγω της σημερινής ακρίβειας. Ολόκληρη η γαλλική κοινωνία βράζει, και αυτό αποτελεί το τέλειο εύφορο έδαφος για μια γενικευμένη ανάφλεξη. Οι μαθητές νιώθουν ότι έχουν τη στήριξη του κόσμου, και αυτό είναι κάτι που δίνει τεράστια δύναμη και αντοχή στο κίνημά τους.

Φυσικά, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τη συνέχεια. Ωστόσο, έχουν ήδη καταφέρει περισσότερα από όσα πετυχαίνουν συνήθως οι παραδοσιακές μορφές κινητοποιήσεων και τα συνδικάτα: ανάγκασαν την κυβέρνηση να πάρει πίσω την απόφαση για δίδακτρα στις ανώτερες τεχνικές σχολές (BTS), (που είναι τα αντίστοιχα γαλλικά Δημόσια ΙΕΚ), απέσπασαν εγγυήσεις για την άμεση αναπλήρωση των καθηγητών που λείπουν (κάτι που βέβαια είναι αδύνατον να τηρηθεί στην πράξη) και, ως άμεση συνέπεια, οδήγησαν τον Εμανουέλ Μακρόν στο να υποσχεθεί μείωση στις τιμές των καυσίμων. Αυτό το μπαράζ κυβερνητικών εξαγγελιών δείχνει ότι στην κυβέρνηση αντιλαμβάνονται πλήρως πόσο κρίσιμη είναι η κατάσταση και πόσο πιθανό είναι να ξεσπάσουν κι άλλα κοινωνικά στρώματα αν δεν γίνει κάτι άμεσα. Άλλωστε, ας μην ξεχνάμε ότι και τα Κίτρινα Γιλέκα έχουν ήδη προαναγγείλει κινητοποιήσεις για τις 17 Οκτωβρίου και προετοιμάζονται.

S.P.:  Η καταστολή απέναντι σε αυτούς τους νέους είναι υπερβολικά βίαιη, όπως φαίνεται ολοκάθαρα και από τα βίντεο που κυκλοφορούν. Πώς εξηγείται αυτή η αντίδραση από πλευράς του κράτους στην εποχή του Μακρόν; Και τι μας λέει για αυτό που ορισμένοι χαρακτηρίζουν ήδη ως «προετοιμασία του εδάφους» για την άνοδο της ακροδεξιάς στην εξουσία;

LdC : Αυτή η καταστολή ακολουθεί πιστά το δόγμα αστυνόμευσης που θεσπίστηκε με τον εργασιακό νόμο του 2016 – και μάλιστα επί σοσιαλιστικής κυβέρνησης. Άλλωστε, ακόμα και τότε, οι μαθητές λυκείου είχαν ξεσηκωθεί και είχαμε δει με τρόμο στις οθόνες μας αστυνομικούς να δέρνουν και να πνίγουν στα χημικά 15χρονα παιδιά στις καταλήψεις του Παρισιού. Όλοι οι ειδικοί συμφωνούν ότι βιώνουμε μια επιστροφή στην απροκάλυπτη αστυνομική βαρβαρότητα, μετά από μια μικρή ανάπαυλα στις δεκαετίες του ’90 (μετά τον θάνατο του Μαλίκ Ουσεκίν το 1986) και του 2000. Ο Εμμανουέλ Μακρόν επέκτεινε και ισχυροποίησε ακόμη περισσότερο αυτό το δόγμα, ειδικά επί των ημερών του σκληροπυρηνικού αστυνομικού διευθυντή Λαλεμάν (2019-2022). Σήμερα, ο κόσμος στη Γαλλία φοβάται να κατέβει στον δρόμο. Η αστυνομική βία έχει γίνει πια μόνιμο φαινόμενο, ακόμη και στις πιο ειρηνικές και παραδοσιακές πορείες, όπως αυτές της Πρωτομαγιάς. Αυτή η άγρια καταστολή συνοδεύεται πάντα από μια ενορχηστρωμένη εστίαση των συστημικών ΜΜΕ στα επεισόδια των διαδηλώσεων· δηλαδή, σχεδόν αποκλειστικά στις καταστροφές αστικού εξοπλισμού ή συμβόλων του άκρατου καπιταλισμού, όπως βλέπαμε και στην εποχή των Κίτρινων Γιλέκων (2018-2019): στα ΜακΝτόναλντς, τις τράπεζες και τα μαγαζιά πολυτελείας.

Ξέρουμε, επίσης, ότι ανάμεσά τους μπαίνουν και ασφαλίτες με πολιτικά, οι οποίοι αναλαμβάνουν να πυροδοτήσουν την ένταση. Τα πλάνα που παίζουν παντού δείχνουν μόνιμα “στημένα” σκηνικά τυφλών συγκρούσεων ανάμεσα σε οργισμένους πιτσιρικάδες και σε μια πάνοπλη αστυνομία, που τους κυνηγά ανελέητα και, σε κάποιες περιπτώσεις, φτάνει στο σημείο να τους πυροβολεί. Στην πραγματικότητα, βλέπουμε την αστυνομική βαρβαρότητα, που μέχρι τώρα περιοριζόταν στις υποβαθμισμένες γειτονιές, να επεκτείνεται παντού. Αυτή η στάση της αστυνομίας προκαλεί έντονη ανησυχία και δείχνει έναν έρποντα εκφασισμό. Οι νέοι στις λαϊκές συνοικίες και στα γκέτο το ζουν αυτό εδώ και χρόνια με τους ρατσιστικούς ελέγχους [έλεγχοι στη βάση των εξωτερικών χαρακτηριστικών του πολίτη (faciès)], πλέον όμως βλέπουμε να κακοποιείται άγρια το σύνολο της νεολαίας. Είναι η πλήρης εφαρμογή μιας ακροδεξιάς λογικής που θέλει να βάλει τη νεολαία “στο γύψο”, για να την ελέγξει και να της κάνει πλύση εγκεφάλου. Δεν πρόκειται για “άρνηση της παιδικής ηλικίας”, όπως γράφεται· αντίθετα, είναι μια προσπάθεια να χειραγωγήσουν τα παιδιά και να τα περιορίσουν στη μόνη θέση που θεωρούν ότι τους αξίζει: σε μια κατάσταση απόλυτης υποταγής που συνοδεύεται από στρατιωτικού τύπου καψόνια. Οι σοκαριστικές εικόνες από το Mantes-La-Jolie το 2018 αποτελούν το πιο ζωντανό σύμβολο: με τα όπλα στραμμένα πάνω τους, γονατιστοί με το πρόσωπο στον τοίχο, οι μαθητές του λυκείου περίμεναν ώρες ολόκληρες, ενώ οι αστυνομικοί τους χλεύαζαν.

Στο Hauts-de-Seine ο περιφερειακός αρχηγός της  Αστυνομίας απευθύνθηκε στους γονείς με ένα ύφος καθαρά φασιστικό, που θυμίζει το δοσιλογικό καθεστώς του Πεταίν, ζητώντας τους να κρατήσουν τα παιδιά τους μακριά από τις πορείες: “Σας γράφω προσωπικά για να μοιραστώ μαζί σας δύο αρχές, τόσο με την ιδιότητά μου ως Περιφερειάρχης όσο και ως πατέρας”, αναφέρει, εστιάζοντας στην επιστολή του αποκλειστικά και μόνο σε “πράξεις τυφλής βίας”.

S.P. :  Στα άρθρα σου στο Politis, περιγράφεις ένα σχολείο που «κατηγοριοποιεί, ξεδιαλέγει και διαχωρίζει» τους μαθητές – από το σύστημα Parcoursup (το γαλλικό «Μηχανογραφικό») μέχρι τον διαχωρισμό των τμημάτων ανάλογα με τις επιδόσεις. Οι μαθητές που κάνουν καταλήψεις ζητούν αρχικά πολύ πρακτικά πράγματα, όπως το να καλυφθούν τα κενά των καθηγητών. Βλέπεις πίσω από αυτά τα καθημερινά αιτήματα μια βαθύτερη συνειδητοποίηση αυτού του ταξικού φραγμού ή μήπως δεν πρέπει να τους προσάπτουμε μια πολιτικοποίηση που στην πραγματικότητα δεν υπάρχει;

LdC: Οι μαθητές στις υποβαθμισμένες γειτονιές βιώνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση  στο ίδιο τους το πετσί. Είναι δύσκολο να φανταστεί κανείς την άθλια κτιριακή κατάσταση ορισμένων λυκείων: προκάτ αίθουσες που έγιναν μόνιμες ενώ προορίζονταν για προσωρινές, έλλειψη κουρτινών, παράθυρα που δεν κλείνουν, αρουραίοι, κατσαρίδες, τουαλέτες σε άθλια κατάσταση, σπασμένα ή ελάχιστα θρανία και καρέκλες, γυμνά καλώδια, νερά που τρέχουν από τις οροφές… Συχνά ακούγεται το επιχείρημα ότι τα σχολεία στις λεγόμενες «ζώνες εκπαιδευτικής προτεραιότητας» παίρνουν περισσότερα χρήματα, αλλά αυτό είναι ένα μεγάλο ψέμα. Σε εθνικό επίπεδο, λαμβάνουν όντως μια μεγαλύτερη κρατική επιχορήγηση, όμως αυτή υπολογίζεται αποκλειστικά με βάση τον αριθμό των μαθητών και τις ώρες διδασκαλίας. Δεν έχει καμία σχέση με τη συντήρηση των κτιρίων, η οποία αποτελεί ευθύνη της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Στην περιφέρεια του Παρισιού, η διοίκηση της Valérie Pécresse (από το δεξιό κόμμα των Ρεπουμπλικάνων) δίνει αφειδώς χρήμα στα ιδιωτικά και ελιτίστικα σχολεία, όπως καταγγέλλουν συνεχώς οι εκπρόσωποι της αριστεράς. Την ίδια ώρα, δεκάδες λύκεια στο υποβαθμισμένο Σεν-Σαιν-Ντενί ματώνουν για να βρουν κονδύλια ακόμα και για μια απλή επισκευή. Σαν να μην έφτανε αυτό, η κυβέρνηση εκμεταλλεύεται τη μείωση του μαθητικού πληθυσμού για να συγχωνεύσει και να κλείσει τμήματα. Το να στοιβάζονται μαθητές σε υπερπλήρεις τάξεις μέσα σε μια φτωχογειτονιά κάνει τη μάθηση ασύγκριτα πιο δύσκολη απ’ ό,τι στις πλούσιες, αστικές περιοχές. Τέλος, οι συνθήκες είναι τόσο αντίξοες που ακόμα και οι καθηγητές λυγίζουν και παθαίνουν burnout. Οι μαθητές βλέπουν καθαρά ότι όλοι προσπαθούν να φύγουν τρέχοντας από τα σχολεία τους. Ίσως να μην έχουν μια συγκροτημένη πολιτική ιδεολογία με τη θεωρητική έννοια, αλλά πολιτικοποιούνται στην πράξη, μέσα στην ίδια την πραγματικότητα. Κι αυτό γιατί καταλαβαίνουν ότι η μόνη εξήγηση για την περιθωριοποίησή τους είναι ο συστημικός ρατσισμός και η ταξική περιφρόνηση.

Όταν ξεσπούν εξεγέρσεις, ανοίγει πάντα η κουβέντα για το αν είναι πολιτικοποιημένες ή όχι. Το 2005 μάλιστα, το θέμα αυτό είχε προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση ανάμεσα στους κοινωνιολόγους. Για μένα, που έχω ζήσει δεκαέξι χρόνια στις υποβαθμισμένες γειτονιές και διδάσκω εδώ και πάρα πολύ καιρό, αυτή είναι μια εντελώς λάθος βάση για να συζητάμε. Το μόνο που κάνουμε είναι να προβάλλουμε τα δικά μας, ξεπερασμένα μοντέλα πολιτικής σκέψης, προσπαθώντας να μετρήσουμε αν οι νέοι “πληρούν τα κριτήρια” ή όχι. Ξεχνάμε όμως ότι τα παιδιά δεν μιλάνε τη δική μας γλώσσα και έχουν τα δικά τους εργαλεία για να ερμηνεύουν τον κόσμο. Δεν ιεραρχούν τα πράγματα όπως εμείς· εκφράζονται με το σώμα τους (μέσα από τον χορό ή τις μάχες για το ποιος έχει τη μεγαλύτερη “αύρα” και επιρροή), με τη μουσική, με το χιούμορ τους. Πάνω απ’ όλα, η παρέα των συνομηλίκων είναι το κατεξοχήν εργαστήρι παραγωγής πολιτικής σκέψης. Οι έφηβοι σχολιάζουν ασταμάτητα όσα βιώνουν, εξοργίζονται, κλαίνε, φωνάζουν, τσακώνονται και συζητούν για τα πάντα – και όχι μόνο στα κοινωνικά δίκτυα. Οι κινητοποιήσεις λειτουργούν σαν επιταχυντής για όλα αυτά, δημιουργώντας στιγμές βαθιάς και έντονης πολιτικοποίησης. Αυτό ακριβώς είναι που αδυνατούν να καταλάβουν οι τηλεοπτικοί σχολιαστές, οι οποίοι βγαίνουν και ειρωνεύονται το “μπάχαλο” και την ασυνάρτητη φύση των μαθητικών αιτημάτων. Πρέπει να είναι κανείς εντελώς άσχετος με τους εφήβους για να τα λέει αυτά.

S.P. : Ως ιστορικός της εκπαίδευσης, πώς θα τοποθετούσες αυτή την κινητοποίηση σε σχέση με τα μεγάλα μαθητικά κινήματα του παρελθόντος, όπως του 1986, του 2005, του 2010 ή του 2018 ενάντια στο Parcoursup (το γαλλικό «Μηχανογραφικό»); Τι ήταν αυτό που οδήγησε εκείνους τους αγώνες στη νίκη ή στην ήττα;

LdC: Το κοινό χαρακτηριστικό σε όλα τα μαθητικά κινήματα είναι  η δυσκολία τους να αναγνωριστούν ως  σοβαρά κοινωνικά κινήματα. Αυτό συμβαίνει επειδή στην πατρίδα μας υπάρχει μια βαθιά περιφρόνηση και απαξίωση προς τη νεολαία, την οποία πάντα αντιμετωπίζουν σαν ανώριμη. Οι μαθητές δέχονται μόνιμα τα πυρά και την ειρωνεία των ΜΜΕ. Κοροϊδεύουν τον τρόπο που μιλάνε, υποτιμούν τα αιτήματά τους και τους παρουσιάζουν ως υποκινούμενους. Το 2010, για παράδειγμα, το μαθητικό κίνημα ενώθηκε με τις κινητοποιήσεις για το ασφαλιστικό, και οι συστημικοί σχολιαστές κορόιδευαν, λέγοντας: “μα καλά, παιδιά που δεν έχουν κολλήσει ούτε ένα ένσημο, βγήκαν στον δρόμο για τις συντάξεις των γερόντων;”. Γενικά, δεν υπάρχει ίχνος κατανόησης και γενναιοδωρίας απέναντι στους νέους αυτής της χώρας και ακόμα περισσότερο απέναντι στα παιδιά των υποβαθμισμένων γειτονιών. Αυτό φάνηκε καθαρά στις εξεγέρσεις του 2005, όπου ξέσπασε ένα απίστευτο ρατσιστικό παραλήρημα, το ίδιο ακριβώς που ζήσαμε είκοσι χρόνια μετά, με τη δολοφονία του 17χρονου Nahel από αστυνομικό στη Nanterre. Ο ρατσισμός είναι μερικές φορές τόσο ισχυρός, που ο θάνατος ενός παιδιού δεν συγκινεί πλέον σχεδόν κανέναν.

Από εκεί και πέρα, κάθε κίνημα έχει τη δική του ιστορία. Το 1986, ενάντια στον νόμο Devaquet, ξεσηκώθηκαν πρώτα οι φοιτητές ενάντια στα σχέδια για την επιβολή ταξικών φραγμών και αποκλεισμών στα πανεπιστήμια. Στην πορεία ενώθηκαν μαζί τους οι μαθητές λυκείου, ακόμα και γυμνασίου. Τότε συνέβη η δολοφονία του Μαλίκ Ουσεκίν από την αστυνομία, η οποία πυροδότησε ένα τεράστιο, οργανωμένο και πανίσχυρο αντιρατσιστικό κίνημα. Μπροστά σε αυτό το καθολικό μέτωπο, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να υποχωρήσει άτακτα.

Το 1990, ένα άλλο πολύ δυνατό μαθητικό κίνημα ανάγκασε το κράτος να ρίξει τεράστια κονδύλια στην παιδεία. Τα αιτήματά τους έμοιαζαν πολύ με τα σημερινά και στους δρόμους κατέβηκαν πάνω από 200.000 νέοι. Τότε κυβερνούσαν οι Σοσιαλιστές· ο Mitterrand δέχτηκε ο ίδιος τους μαθητές, παρακάμπτοντας τον Πρωθυπουργό του, Michel Rocard. Το ποιο κόμμα βρίσκεται στην κυβέρνηση είναι μια παράμετρος που δεν πρέπει να παραβλέπουμε.

Αντίθετα, οι κινητοποιήσεις ενάντια στο Parcoursup (κατηγοριοποίηση των υποψηφίων) ήταν τελικά αρκετά αδύναμες. Κατά τη γνώμη μου, αυτό συνέβη επειδή έλειψε η μαζική στήριξη των ίδιων των πανεπιστημιακών, πράγμα ολέθριο. Στην πραγματικότητα, πολλοί καθηγητές πανεπιστημίου συμβιβάστηκαν με την ιδέα ότι οι αποκλεισμοί στο πρώτο έτος δεν ήταν και τόσο κακό πράγμα. Με το πρόσχημα ότι πολλοί φοιτητές αποτυγχάνουν στο πρώτο έτος, παρουσίασαν  αυτό το μέτρο σαν μια δήθεν κοινωνική δικαιοσύνη, που υποτίθεται ότι προστατεύει τα παιδιά από το να χάσουν τη χρονιά τους. Με αυτόν τον τρόπο, όμως, πρόδωσαν την ιδέα της ελεύθερης πρόσβασης στο πανεπιστήμιο και αποδέχτηκαν ότι η ανώτατη εκπαίδευση πρέπει να λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια και όρους αγοράς. Αντί να απαιτήσουν χρηματοδότηση, να δημιουργήσουν γέφυρες και να βρουν συμπεριληπτικές μεθόδους για τα παιδιά των φτωχότερων τάξεων, προτίμησαν να τα πετάξουν έξω. Έτσι, οι μαθητές και οι καθηγητές των λυκείων έμειναν απελπιστικά μόνοι. Κι αυτό είναι ένα άλλο βασικό κριτήριο για να πετύχει ένας αγώνας: η ικανότητά του να συσπειρώνει γύρω του την αλληλεγγύη και άλλων εργασιακών κλάδων.

Είναι βέβαια αυτονόητο ότι ο άγριος περιορισμός του δικαιώματος στη διαδήλωση που επέβαλε ο Emmanuel Macron, η αστυνομική βαρύτητα και οι απανωτές ήττες των προηγούμενων κοινωνικών αγώνων λειτουργούν αποτρεπτικά για πολύ κόσμο. Παρόλο που ξέρουμε καλά ότι η οργή σιγοβράζει.

Νομίζω ότι το τωρινό κίνημα ξεκινά με τρομερή δυναμική και υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για να απλωθεί και να μην ξεφουσκώσει γρήγορα. Χρειάζονται όμως, πράγματι, ορισμένες προϋποθέσεις: Πρώτον, η έμπρακτη στήριξη των γονιών και η μόνιμη φυσική παρουσία των ενηλίκων στο πλευρό των παιδιών στους δρόμους. Δεύτερον, οι  πολιτικές οργανώσεις και τα συνδικάτα να «μπουν» κι αυτοί  στις κινητοποιήσεις, κρατώντας όμως μια σωστή, διακριτική απόσταση. Πρέπει να προσέξουν να μην καπελώσουν τα αιτήματα των μαθητών για να κάνουν μικροκομματική μικροπολιτική ή “ψηφοθηρία”· οφείλουν να αφήσουν τη νεολαία να τους πλησιάσει αυτόνομα, χωρίς να βγαίνουν μπροστά ως αυτόκλητοι εκπρόσωποί της. Αυτό είναι ένα συχνό λάθος που, σε μια εποχή που ο κόσμος είναι βαθιά καχύποπτος με την πολιτική, φέρνει τα αντίθετα αποτελέσματα. Το στοίχημα είναι να συνδέσουμε τα διαφορετικά μέτωπα, να λειτουργήσουν συμπληρωματικά και να χτίσουμε τις απαραίτητες συμμαχίες. Πρέπει να βρεθούμε, να μιλήσουμε και να συντονιστούμε για να μεγαλώσει το κίνημα. Το φαντάζομαι σαν μια απέραντη αλυσίδα αλληλεγγύης, όπου ο κάθε κλάδος θα διατηρεί την αυτονομία του και θα επιλέγει τον δικό του τρόπο δράσης.»

S.P. : Η μελέτη σου πάνω στο έργο του Σελεστέν και της Ελίζ Φρενέ (Freinet) αναδεικνύει μια παιδαγωγική μέθοδο όπου οι μαθητές αυτοοργανώνονται, συζητούν και παίρνουν αποφάσεις συλλογικά. Πιστεύεις ότι οι σημερινές μαθητικές συνελεύσεις και οι καταλήψεις αποτελούν, με τον τρόπο τους, μια μορφή πολιτικής παιδείας την οποία το επίσημο κράτος αρνείται πεισματικά να αναγνωρίσει;

LdC:  Οι μαθητές της Élise  και του  Célestin Freinet ήταν πολύ μικρότεροι σε ηλικία, αλλά υπάρχει πράγματι στην παιδαγωγική Freinet μια πολιτική σκέψη που ξεκινά από την εμπιστοσύνη που δείχνουμε στα παιδιά και τη μέριμνα να τα εκπαιδεύσουμε στη δημοκρατική πρακτική.

Σήμερα είμαστε μακριά από αυτό, επειδή το εκπαιδευτικό σύστημα είναι εντελώς διχασμένο, έως και σχιζοφρενικό, πάνω σε αυτό το θέμα. Από τη μία πλευρά, πολλαπλασιάζει τα κείμενα για την αναγκαιότητα της καλλιέργειας της κριτικής σκέψης και για την ενθάρρυνση της ενεργής συμμετοχής των μαθητών· από την άλλη, τιμωρεί κάθε σκέψη που ξεφεύγει από τα όρια, δημιουργεί  προγράμματα σπουδών ανεφάρμοστα που δεν αφήνουν περιθώριο να πάρει κανείς ανάσα, και παρασύρει τους μαθητές σε έναν αδιάκοπο αγώνα δρόμου για τη σχολική επιτυχία, ο οποίος δεν ευνοεί την ανάπτυξη συλλογικών προβληματισμών και προτάσεων. Επιπλέον –και οι μαθητές/τριες το επισημαίνουν όλοι– δεν υπάρχει κανένας πραγματικός χώρος συζήτησης που να προορίζεται αποκλειστικά για τους μαθητές.

Τα CVL (συμβούλια μαθητικής ζωής) δεν στερούνται ενδιαφέροντος, αλλά συχνά υπάρχει η παρουσία ενηλίκων, συνεδριάζουν σπάνια και δεν έχουν καμία αποφασιστική εξουσία. Είναι μια διαδικασία ρουτίνας και λίγοι μαθητές λυκείου συμμετέχουν σε αυτά. Στα διοικητικά συμβούλια των λυκείων, το ενδιαφέρον που δείχνεται προς τους εκπροσώπους των μαθητών ,εξαρτάται από τον διευθυντή του σχολείου. Χωροταξικά, πέρα από μία αίθουσα για τους μαθητές (η οποία δεν υπάρχει πάντα), δεν υπάρχει κανένας χώρος αφιερωμένος στη δημοκρατική πρακτική, και τα ωράρια είναι τόσο πιεστικά που οι νέοι περιμένουν μόνο ένα πράγμα: να γυρίσουν σπίτι τους. Τα λύκεια δεν είναι χώροι ζωής και αυτό είναι ένα τεράστιο ζήτημα  που πρέπει να αναδείξουμε.

Είναι επομένως λογικό οι μαθητές να αναζητούν άλλους χώρους και τρόπους οργάνωσης. Η κατάληψη  έχει γίνει η πιο κοινή δράση. Είναι αναμφίβολα ένας τρόπος να επιβληθούν ως οι κύριοι του χώρου, γεγονός που λέει πολλά για τον αποκλεισμό τους. Καταλαμβάνουν τον χώρο της γνώσης (τον χώρο παραγωγής, επομένως) και αποφασίζουν ποιος μπαίνει και ποιος βγαίνει· πρόκειται για μια κατάληψη της εξουσίας και την ανατροπή ενός συσχετισμού δύναμης ανάμεσα σε ενήλικες και μαθητές. Ενεργώντας έτσι, ανοίγουν επίσης το λύκειο προς τα έξω, συζητούν με τους περαστικούς, καταλαμβάνουν τον δρόμο, άρα τον δημόσιο χώρο. Έτσι, η κατάληψη είναι επίσης ένας τρόπος να στρέψουν το λύκειο προς έναν ελεύθερο χώρο, τον δρόμο, και να διαρρήξουν  τους δεσμούς με τη λογική του «ναού  της γνώσης». Αυτό, επίσης, είναι απόλυτα συμβατό με τη φιλοσοφία του Φρενέ.

S.P. : Έχεις γράψει ότι πρέπει «να αλλάξουμε το επάγγελμα για να μη χρειάζεται να αλλάζουμε επάγγελμα», αναφερόμενη σε έναν κλάδο εκπαιδευτικών που έχει υποβαθμιστεί, υπο-αμείβεται και εγκαταλείπεται από τους λειτουργούς του. Το κοινό μισθολόγιο βάσει του οποίου αμείβονται όλοι οι δημόσιοι υπάλληλοι έχει «παγώσει» από το 2023, και η κυβέρνηση μόλις ανακοίνωσε ότι θα παραμείνει παγωμένο και το 2027. Με τον πληθωρισμό να καλπάζει, αυτό ισοδυναμεί με μια διαρκή μείωση του πραγματικού μισθού χρόνο με τον χρόνο. Η απεργία της 29ης Σεπτεμβρίου ήταν μια απλή μάχη για τις αποδοχές; Ή μήπως εξέφραζε κάτι πολύ βαθύτερο για το τι περιμένουν σήμερα από το κράτος οι εκπαιδευτικοί, οι εργαζόμενοι και οι πολίτες που χρησιμοποιούν τις δημόσιες υπηρεσίες;

LdC: Το οικονομικό ζήτημα είναι αναμφισβήτητα κεντρικό, αλλά δεν αποτελεί τη μοναδική προϋπόθεση για τη ριζική αλλαγή του επαγγέλματος που οραματίζομαι. Ο κλάδος μας, όπως και κάθε δημόσια υπηρεσία, έχει διαβρωθεί από τη νεοφιλελεύθερη λογική και το λεγόμενο “New Public Management” (NPM) (την ιδιωτικοοικονομική διοίκηση του δημόσιου τομέα). Όπως επισημαίνει και ο ερευνητής Frédéric Grimaud, βιώνουμε μια “προλεταριοποίηση” του επαγγέλματός μας. Αυτό δεν αφορά μόνο το βιοτικό μας επίπεδο, αλλά την ίδια τη φύση της αποστολής μας. Αυτό το μοντέλο διοίκησης (NPM) αφαιρεί από τους εκπαιδευτικούς την επιστημονική τους επάρκεια και εξειδίκευση. Κάποιοι τεχνοκράτες άλλωστε, πίσω από γραφεία δημιουργούν συνεχώς “φόρμες αξιολόγησης” για να ελέγχουν τα πάντα, να εξορθολογίζουν το κόστος και να μετρούν την αποτελεσματικότητα με ψυχρούς αριθμούς.

Ακριβώς όπως στα νοσοκομεία μειώνουν τον χρόνο που αφιερώνεται στη φροντίδα του ασθενούς, έτσι και το σχολείο περιορίζει τον χρόνο που δίνεται στα παιδιά – τόσο ως ξεχωριστές προσωπικότητες όσο και ως μέλη μιας συλλογικότητας, που είναι η σχολική τάξη. Όλη η ουσία της δουλειάς του δασκάλου είναι μια διαρκής ισορροπία ανάμεσα στο ατομικό και το συλλογικό. Αντί γι’ αυτό, το τεχνοκρατικό μάνατζμεντ διαλύει κάθε έννοια συλλογικότητας, τόσο στους καθηγητές όσο και στους μαθητές· μετατρέπει τον εκπαιδευτικό σε έναν απλό διεκπεραιωτή μιας προαποφασισμένης εργασίας, η οποία υπηρετεί την κατηγοριοποίηση των μαθητών, βαφτισμένη για την περίσταση ως “εξατομικευμένη υποστήριξη”. Πολλοί συνάδελφοι διάλεξαν αυτό το επάγγελμα επειδή ήθελαν να προσφέρουν “κοινωνικό έργο” –μια έκφραση που ακούγεται πολύ συχνά– και πλέον δεν αναγνωρίζουν τον εαυτό τους μέσα σε ένα σύστημα που τους ζητά απλώς να είναι “χρήσιμοι” με όρους αγοράς.

Η απεργία της 29ης Σεπτεμβρίου ήταν απολύτως αναγκαία και αποτελούσε χρέος των συνδικάτων. Πρέπει να συνεχίσουμε να διεκδικούμε τα αυτονόητα, αλλά παράλληλα οφείλουμε να ανοίξουμε μια πολύ μεγαλύτερη συζήτηση για το τι σημαίνει να είσαι εκπαιδευτικός σήμερα, επιμορφώνοντας τους συναδέλφους πάνω σε αυτά τα ζητήματα.

S.P.: Στο βιβλίο σου Δημόσιο σχολείο και κοινωνική χειραφέτηση, υποστηρίζεις ένα σχολείο που διαπλάθει ανθρώπους ικανούς να κατανοήσουν και να αλλάξουν τον κόσμο. Τι συμβαίνει, όμως, όταν οι ίδιοι οι μαθητές παίρνουν την κατάσταση στα χέρια τους και ξεσηκώνονται, έχοντας στο πλευρό τους τους καθηγητές τους;

LdC: Σε αυτό το βιβλίο (το οποίο, παρεμπιπτόντως, θα κυκλοφορήσει επικαιροποιημένο σε νέα έκδοση τον ερχόμενο Ιανουάριο), υπερασπίζομαι κυρίως την ιδέα ότι η χειραφέτηση αποτελεί τη μοναδική προϋπόθεση για τη συμμετοχή στη δημοκρατία και για τη δημιουργία ενός καλύτερου κόσμου. Ο εκπαιδευτικός δεν είναι ούτε γκουρού, ούτε πρότυπο, ούτε φυσικά ομότιμος του μαθητή. Είναι εκείνος —ή κυρίως, εκείνη— που λειτουργεί ως καταλύτης στη διαδικασία της χειραφέτησης, προσφέροντας γνώση. Μαθητές που κινητοποιούνται δίπλα στους δασκάλους τους από έναν απλό πολιτικό μιμητισμό, ελάχιστα ελεύθεροι μπορούν να θεωρηθούν. Το αντίστροφο είναι που έχει ενδιαφέρον: όταν δηλαδή οι συνάδελφοι ενώνονται με τους νέους.

Επιμένω σε αυτό το σημείο, γιατί η κυβέρνηση στοχοποιεί όλο και περισσότερο τους στρατευμένους εκπαιδευτικούς —τους περίφημους «ισλαμο-αριστερούς»— κατηγορώντας τους ότι χειραγωγούν τα παιδιά. Πρόκειται για μια κατηγορία που αντιμετώπισε και το ζεύγος Freinet πριν από σχεδόν έναν αιώνα. Είναι προφανές ότι η κυβέρνηση προσπαθεί να συγκαλύψει τη δική της, μοναδική στην πραγματικότητα, προσπάθεια δημόσιας χειραγώγησης. Παρ’ όλα αυτά, πιστεύω ότι οφείλουμε κι εμείς να αναλογιστούμε τη θέση εξουσίας που κατέχουμε μέσα στον θεσμό του σχολείου.

Ο Paulo Freire, ο σπουδαίος Βραζιλιάνος παιδαγωγός και συγγραφέας του εμβληματικού έργου «Η παιδαγωγική των καταπιεσμένων», μας είχε προειδοποιήσει για αυτή τη σχέση κυριαρχίας ανάμεσα σε δάσκαλο και μαθητή. Συχνά τον αντιμετωπίζουμε μόνο ως τον θεωρητικό της συνειδητοποίησης των ίδιων των καταπιεσμένων, ξεχνάμε όμως ότι αυτή η διαδικασία αφορά εξίσου και τον κυρίαρχο. Αυτός ο βαθύς αναστοχασμός πάνω στην παιδαγωγική σχέση είναι θεμελιώδης, γιατί αποτελεί το απαραίτητο θεμέλιο για τη χειραφέτηση. Κι αυτή η χειραφέτηση κρύβει πάντα ένα ρίσκο: το να μη σκέφτεται ο μαθητής σαν εμάς, αλλά να αναπτύξει τη δική του, αυτόνομη σκέψη. Νομίζω ότι αυτός είναι ο πιο όμορφος ορισμός του συνειδητοποιημένου, σκεπτόμενου πολίτη.

S.P.: Στα πρόσφατα άρθρα σου μιλάς για ένα σχολείο «πειθαρχημένο και υποταγμένο» και ζητάς να το μετατρέψουμε σε έναν «κοινό ορίζοντα». Λίγους μήνες πριν από τις προεδρικές εκλογές, και με την ακροδεξιά να βρίσκεται μια ανάσα από την εξουσία, ποιο όραμα για την παιδεία θα έπρεπε να προτάξουν η αριστερά και τα κοινωνικά κινήματα για να πάψουν να αμύνονται;

LdC: Πρέπει πρώτα απ’ όλα να το πάρουμε απόφαση: το σχολείο είναι ένα ζήτημα καθαρά πολιτικό. Πρέπει να τελειώνουμε με την αυταπάτη ότι η εκπαίδευση μπορεί να τους έχει όλους ικανοποιημένους, απλώς και μόνο επειδή απευθύνεται σε παιδιά. Το όραμα του δημόσιου, δημοκρατικού σχολείου γεννήθηκε μέσα από τη Γαλλική Επανάσταση, και αυτό κάθε άλλο παρά τυχαίο είναι. Το πώς διαπαιδαγωγούμε τη νέα γενιά είναι ένα θέμα που αναγκαστικά διχάζει, γιατί εκεί κρίνεται το μέλλον της κοινωνίας. Υπάρχει, αλήθεια, πιο πολιτικό ερώτημα από αυτό;

Από τη στιγμή που το αποδεχόμαστε αυτό, νομίζω ότι πρέπει να πιάσουμε το νήμα από την ανάποδη: Ποια κοινωνία θέλουμε; Και ποιο σχολείο θα μας βοηθήσει να τη χτίσουμε;

Το όραμα μιας ανατρεπτικής αριστεράς είναι μια κοινωνία δίκαιη, ισότιμη, απέναντι σε κάθε μορφή διάκρισης, ελεύθερη από εξαρτήσεις και αλλοτριώσεις, ειρηνική και με βαθιά φροντίδα για τον πλανήτη και τη φύση. Αυτό αποτελεί ένα εξαιρετικό υπόβαθρο για να αναθεωρήσουμε το πρόγραμμα σπουδών και να ξανακάνουμε το δημόσιο σχολείο έναν χώρο που αξίζει και λαχταρά κανείς να ζει.

Ταυτόχρονα, οφείλουμε να αποδομήσουμε το ολέθριο, αυταρχικό, ρατσιστικό και γεμάτο αποκλεισμούς σχέδιο της ακροδεξιάς, προτάσσοντας το δικό μας κοινό όραμα για ένα ριζικά αναγεννημένο δημόσιο σχολείο.

Τα παιδιά στα λύκεια έχουν αρχίσει ήδη να το περιγράφουν με τα δικά τους λόγια· ανοίγουν δρόμους, κι εμείς δεν έχουμε παρά να τους ακολουθήσουμε.

*Μετάφραση: Παυλίνα Νικολοπούλου

*Αναδημοσίευση από: https://marx21.ch/france-la-colere-sociale-de-la-jeunesse-lyceenne/

Ημερομηνία δημοσίευσης: 5 Οκτωβρίου 2026

The post  Γαλλία: Η κοινωνική έκρηξη της νεολαίας* first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το Σάββατο 16 Μαΐου, στις 7:00 μ.μ.η Εκπαιδευτική Λέσχη διοργάνωσε εκδήλωση – παρουσίαση του βιβλίου του Χαράλαμπου Νούτσου:

«Το Ιεροδιδασκαλείο Βελλάς (1911-1989). Οι καρποί της διφυΐας»

Μίλησαν οι:

Χαράλαμπος Νούτσος, καθηγητής έως το 2012 στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

Γιώργος Μαυρογιώργος, Ομότιμος Καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων (διαδικτυακή παρέμβαση)

Δημήτρης Μαριόλης, δάσκαλος, διδάκτορας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας

Ο Νίκος Σύφαντος, δάσκαλος, συντόνισε τη συζήτηση

Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΔΟΕ, (Ξενοφώντος 15Α, 3ος όροφος, Σύνταγμα).

00:00 – 09:37 / Εισαγωγική παρουσίαση / Νίκος Σύφαντος

09:38 – 13:19 / Χαιρετισμός του Προέδρου του Συλλόγου αποφοίτων της Ακαδημίας ΒΕΛΛΑΣ

13:20 – 46:34 / Εισήγηση Δημήτρη Μαριόλη

46:35 – 01:03:40 / Εισήγηση Γιώργου Μαυρογιώργου

01:04:00 – 01:23:27 / Εισήγηση Μπάμπη Νούτσου

01:23:28 – 02:05:37 / Συζήτηση – τοποθετήσεις συμμετεχόντων-ουσών στην εκδήλωση

The post Παρουσίαση του βιβλίου του Χ. Νούτσου: Το Ιεροδιδασκαλείο Βελλάς 1911-1989. Οι καρποί της διφυΐας first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το Σχολικό Συγκρότημα Γκράβας  είναι το μεγαλύτερο στην Ελλάδα, φιλοξενώντας περίπου 4.000 μαθητές και 400 εκπαιδευτικούς. Τελεί υπό αναστολή λειτουργίας καθώς διενεργούνται εκτεταμένοι τεχνικοί έλεγχοι στο δίκτυο φυσικού αερίου λόγω έντονης και επίμονης οσμής αερίου που προκάλεσε ανησυχία.

 Όμως, στις 2 Ιουνίου 2025 υπεγράφη μετά δόξης, λόγων, προπόσεων, μπόλικων προϋπολογισμένων χρημάτων και της απαραίτητης χαμογελαστής δημοσιότητος, στο Υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών, η σύμβαση του έργου ενεργειακής αναβάθμισης του σχολικού συγκροτήματος της Γκράβας.

Τα ρεπορτάζ των ημερών εκείνων περιλάμβαναν πλήθος διθυραμβικών δηλώσεων όλων των αρμόδιων φορέων. (για παράδειγμα: https://www.enikonomia.gr/economy/ypografi-symvasis-gia-to-ergo-tis-ener/626710/)

Ο Υπουργός Υποδομών και Μεταφορών δήλωσε:

«Σήμερα είναι μια σημαντική μέρα […] Η ενεργειακή αναβάθμιση του σχολικού συγκροτήματος της Γκράβας είναι ένα έργο μεγάλης κλίμακας, συνολικού προϋπολογισμού 8,7 εκατ. ευρώ, που εντάσσεται στο συνολικό πρόγραμμα της Κυβέρνησης για τη βελτίωση των υποδομών του δημόσιου σχολείου».

Η Υπουργός Παιδείας, τόνισε:

«Είναι χαρά και τιμή μου να βρίσκομαι σήμερα εδώ, για ένα έργο ουσίας που αφορά άμεσα τη σχολική καθημερινότητα. […] Με τέτοια έργα δημιουργούμε ασφαλέστερα, πιο λειτουργικά και πιο φιλικά προς το περιβάλλον σχολεία. Μια καθαρή επένδυση στο μέλλον.  […] Η συνεργασία όλων μας, θα συνεχιστεί με προσήλωση στον κοινό στόχο: να έχουν όλοι οι μαθητές και εκπαιδευτικοί το σχολικό περιβάλλον που αξίζουν».

Ο Περιφερειάρχης Αττικής Νίκος Χαρδαλιάς επεσήμανε:

«Η Περιφέρεια Αττικής επενδύει στρατηγικά στην Παιδεία, στην ασφάλεια των παιδιών μας και στη βιωσιμότητα των δημοσίων υποδομών. Η ενεργειακή αναβάθμιση του Σχολικού Συγκροτήματος της Γκράβας, αποτελεί ένα έργο ουσίας, που απαντά στις πραγματικές ανάγκες της σχολικής κοινότητας, εξοικονομεί πόρους, μειώνει τις περιβαλλοντικές και — κυρίως — προσφέρει στους μαθητές και στους εκπαιδευτικούς ένα σύγχρονο, ασφαλές και ανθρώπινο περιβάλλον μάθησης».

Ποιος κοροϊδεύει ποιόν;

Μετά από 16 μήνες κύλησε πολύ χρήμα στο αυλάκι και η Γκράβα αναβαθμίστηκε σε πεδίο δοκιμών χημικών αερίων. Οι χιλιάδες μαθητές, οι εκατοντάδες εκπαιδευτικοί και οι οικογένειές τους γίνονται θύματα των εταιρειών, της πολιτικής της οικονομικής λεηλασίας και της ασταμάτητης διασπάθισης δημοσίου χρήματος σε έργα που, ενώ κοστίζουν εκατομμύρια ευρώ και θα έπρεπε να εξασφαλίζουν τα στοιχειώδη, αποδεικνύονται γεφύρια της Άρτας.

Θα ήταν γελοίοι αν δεν ήταν επικίνδυνοι

Φτάνει πια. Οι εκπαιδευτικοί συνεχίζουν τον αγώνα τους για ασφαλή σχολεία και απαιτούν να γίνουν όλοι οι απαραίτητοι έλεγχοι στο σχολικό συγκρότημα της Γκράβας, να επιδοθούν εγγράφως και ενυπόγραφες οι πιστοποιήσεις ασφάλειας των εγκαταστάσεων φυσικού αερίου, ώστε οι μαθητές και οι εκπαιδευτικοί να επιστρέψουν σε ένα ασφαλές σχολικό περιβάλλον. 

Όσο για τις φιέστες και τις φωτογραφίες όπως η παραπάνω, τα έχουν πει άλλοι πολύ καλύτερα από εμάς.

Πλήθος Σαδδουκαίων

Ρωμαίων υπαλλήλων

μάντεις και αστρονόμοι

(κάποιος Βαλβίλος εξ Εφέσου)

περιστοιχίζουν τον Αυτοκράτορα.

……………………………………………………….

Τώρα κι εγώ υποψιάζομαι

όλο το πλήθος των αυλοκολάκων

όλους τους ταπεινούς γραμματικούς

τους βραβευμένους με χρυσά παράσημα

λεγεωνάριους και στρατηλάτες

υποψιάζομαι τις αυλητρίδες τη γιορτή

όλους τους λόγους και προπόσεις

αυτούς που παριστάνουνε τους εθνικούς

τον πορφυρούν χιτώνα του πρίγκηπος

τους συμβουλάτορες και τους αιρετικούς

Μιχάλης Κατσαρός, Κατά Σαδδουκαίων (1953) απόσπασμα

The post Θα σας φτιάξομεν γεφύρια: Σήμερα κλείνει η Γκράβα, 16 μήνες πριν έστηναν φιέστες για την «ενεργειακή της αναβάθμιση» first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Παιδαγωγικό Τμήμα Δημοτικής Εκπαίδευσης, Εθνικό και
Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών

Ημερομηνία

11-13 Δεκεμβρίου 2026

Τοποθεσία

Μαράσλειο Διδασκαλείο

Προθεσμία υποβολής εργασιών: 31 Οκτωβρίου 2026, 23:59

Έκταση περίληψης: 400 λέξεις, Κάθε σύνεδρος μπορεί να συμμετέχει μέχρι σε 2 ανακοινώσεις

Έγκριση-αποδοχή εργασιών:

Κόστος συμμετοχής: 60 ευρώ Μεταπτυχιακοί/ές φοιτητές/ήτριες: 30 ευρώ Προπτυχιακοί/ές φοιτητές/ήτριες: δωρεάν

Η κατάθεση της συνδρομής θα γίνεται στον ΕΛΚΕ ΕΚΠΑ. Λεπτομέρειες θα ανακοινωθούν σύντομα. 

Η εμπρόθεσμη καταβολή της προβλεπόμενης εισφοράς εγγραφής αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για να συμπεριληφθεί η εισήγηση στο πρόγραμμα του συνεδρίου.

The post 6ο Πανελλήνιο Συνέδριο Κριτικής Εκπαίδευσης: Αποαποικιοποίηση, Διεθνισμός και Κριτική Εκπαίδευση first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το ΥΠΑΙΘΑ προϋπολόγισε (αρχικά / το τελικό κόστος δεν έχει δημοσιευτεί) 320.000 € για να αναδιαμορφώσει την πλατφόρμα αξιολόγησης των σχολείων, με σαφή τεχνικό στόχο να σταματήσει την αντίσταση του εκπαιδευτικού σώματος που εκφράζεται με τα ενιαία κείμενα της ΔΟΕ, αλλά και με τον πολιτικό στόχο να κατηγοριοποιήσει τα σχολεία μέσω της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης.

Στα video που ετοίμασαν για να επιδείξουν τη νέα πλατφόρμα (Κόστος δημοσιότητας 30.000 €), αλλά και στην ίδια την πλατφόρμα, έως την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, εμφανιζόταν η εικόνα 1, όπου στο πεδίο «Πηγές τεκμηρίωσης» υπήρχαν 6 επιλογές. Μία από αυτές ήταν η «Ανάγκη που προέκυψε κατά τη σχολική χρονιά». Την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου η ΔΟΕ έστειλε προς τους Συλλόγους και τα Σχολεία τα ενιαία κείμενα και τα σχέδια πρακτικών στα οποία πρότεινε να τσεκαριστεί η επιλογή «Ανάγκη που προέκυψε…»

Μόλις, από το υπουργείο είδαν τη δυνατότητά μας να απαντάμε στη νέα τους πλατφόρμα με τα ενιαία κείμενα, τους έπιασε πανικός… Αυτή τη φορά δεν ακουγόταν η γλυκιά και γαλήνια φωνή του εκφωνητή που επιδείκνυε τη νέα πλατφόρμα… Αυτή τη φορά βούιξαν όλοι οι όροφοι του υπουργείου… «ΚΑΤΑΡΓΗΣΤΕ αυτή την επιλογή».  Το Σάββατο λοιπόν, 3 Οκτωβρίου, μία μόλις ημέρα, αφού η ΔΟΕ έστειλε τα ενιαία κείμενα, εξαφάνισαν αυτή την επιλογή…  Ανοίγοντας την πλατφόρμα από το Σάββατο και μετά (εικόνα 2), εμφανίζονται πλέον 5 επιλογές.

Έχουν καταργήσει την επιλογή «Ανάγκη που προέκυψε κατά τη σχολική χρονιά». Ο πανικός τούς οδηγεί σε εξευτελιστικές πρακτικές… Άρχισαν να αποδομούν την πλατφόρμα που τόσο πολύ διαφήμιζαν και τόσο καλά πλήρωσαν… Δεν έχουν ούτε το στοιχειώδες τεκμήριο σοβαρότητας να προσθέσουν τουλάχιστον την επιλογή «Άλλο». Η πληρωμένη εταιρεία ίσως παλαιότερα ασχολούταν σε περιοδικά σταυρολέξων, στην ενότητα «βρείτε τις 10 διαφορές». Είναι γελασμένοι, αν νομίζουν ότι με μερικά φτηνιάρικα κόλπα θα υποτάξουν έναν ολόκληρο κλάδο που αντιστέκεται στην κατηγοριοποίηση των σχολείων.

Ας κάνουμε, όμως άλλη μία επισήμανση στο προαναφερόμενο γεγονός.

Η κατάργηση της επιλογής «ανάγκη που προέκυψε…» δείχνει επιπροσθέτως και την αντίληψη του υπουργείου και της κυβέρνησης για την εκπαιδευτική διαδικασία. Κατά την αντίληψή τους, προφανώς, δεν υπάρχουν ανάγκες που διαμορφώνονται από τις κοινωνικές συνθήκες και τις εκπαιδευτικές πολιτικές. Η εκπαιδευτική διαδικασία, κατά την αντίληψή τους περιορίζεται μόνο στα τοπικά μέτρα του σχολείου. Ενός σχολείου που βρίσκεται σε μια γυάλα, περιτριγυρισμένο από πλατφόρμες καταγραφής και καταγγελιών, από εποπτικούς μηχανισμούς που παρακολουθούν για να αξιολογήσουν. Ενός σχολείου στο οποίο οι σχέσεις διαμορφώνονται μόνο ως ατομικές συσχετίσεις και ατομικές συμπεριφορές. Με τα λόγια της Θάτσερ: «δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα…»

Αποκοινωνικοποίηση της εκπαίδευσης, ποσοτικοποίηση, μέτρηση, βαθμολόγηση, τεχνοκρατισμός και έλεγχος.

Η «ατομική ευθύνη» σε όλο της το μεγαλείο.

Σε αυτή την αντίληψη θέλουν να υποτάξουν το εκπαιδευτικό σώμα. Και ακριβώς μια τέτοια αντίληψη είναι που καταργεί και την όποια κριτική παιδαγωγική προσέγγιση, μετατρέποντας την παιδαγωγική επιστήμη σε στείρο, αποκοινωνικοποιημένο διδακτισμό.

Είναι εμφανές ότι πίσω από τα φτηνιάρικα κόλπα, βρίσκονται βαθύτερες στοχεύσεις του ΥΠΑΙΘΑ και της κυβέρνησης.

Θέλουν πάση θυσία να επιβάλλουν στα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς συγκεκριμένες, τυποποιημένες κατευθύνσεις και επιλογές, που θα ελέγχονται διαρκώς.

Το Υπουργείο (ιδιωτικοποίησης της) Παιδείας, μέσω της νέας πλατφόρμας, επιχειρεί

να καθοδηγήσει ασφυκτικά τον παιδαγωγικό σχεδιασμό του σχολείου

να ελέγξει τις αποφάσεις των Σ.Δ. προς συγκεκριμένη κατεύθυνση

να ελέγχει διαρκώς και κάθε φάση των εκπαιδευτικών δράσεων των Σχολείων

να διαμορφώσει μηχανισμό συγκρίσιμης αποτύπωσης για τη φάση της εξωτερικής αξιολόγησης

να εντείνει την απειλή της «ατομικής ευθύνης», έναντι των συλλογικών αποφάσεων

να διασπάσει τους Συλλόγους Διδασκόντων και τη δημοκρατική λειτουργία τους.

Πίσω από τα φτηνά κόλπα και την πλατφόρμα υπάρχουν στρατηγικές επιδιώξεις που σχετίζονται με την εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση του σχολείου και κατ’ επέκταση των μαθητών και των εκπαιδευτικών. Δεν θα αναφερθώ στην ιδιωτικοποίηση, ούτε στην εμπειρία εφαρμογής της αξιολόγησης διεθνώς γιατί είναι πεδία που έχουν αναλυθεί διεξοδικά από χιλιάδες κείμενα και άρθρα, παγκοσμίως. Αρκεί να δει κανείς ότι σε ΟΛΕΣ τις απεργίες εκπαιδευτικών της τελευταίας 8ετίας (τουλάχιστον) κυριαρχούν ορισμένα ΚΟΙΝΑ αιτήματα-συνθήματα (Να σώσουμε το δημόσιο σχολείο – δαπάνες για την εκπαίδευση, απαλλαγή από τον βραχνά των επιθεωρητών αξιολόγησης, δημοκρατία και δημοκρατικά πλαίσια λειτουργίας, σεβασμός των εκπαιδευτικών και του έργου τους – μισθοί για να ζούμε).

Θα επικεντρώσουμε σε μία μόνο πλευρά που έχει να κάνει με τη διαδικασία ταξικής διαφοροποίησης και κατάταξης των σχολείων. Η επιδίωξή τους σε αυτό το επίπεδο περνάει μέσα από τη διαμόρφωση εργαλείων αποτύπωσης συγκρίσιμων δεδομένων, βάσει των οποίων θα γίνεται η διαφοροποίηση, η κατάταξη, η χρηματοδότηση, η επιλογή.

Ένα τέτοιο εργαλείο είναι η διαμόρφωση παράλληλων σχολικών δικτύων (Πρότυπα, Ωνάσεια, ΣΔΙΤ, ιδιωτικά σχολεία και ιδρύματα, κουπόνια-vouchers) κλπ

Ένα άλλο εργαλείο είναι η αξιολόγηση σχολείων – μαθητών – εκπαιδευτικών.

Την τελευταία 15ετία έχουν γίνει 3 ειδικές (κατά παραγγελία) εκθέσεις του ΟΟΣΑ για την ελληνική εκπαίδευση, σε όλες τις βαθμίδες.

Το 2011 «Καλύτερες Επιδόσεις και Επιτυχείς Μεταρρυθμίσεις στην Εκπαίδευση. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ», με ειδικό κεφάλαιο για την αξιολόγηση,

Το 2018 «Εκπαίδευση για ένα λαμπρό μέλλον στην Ελλάδα», με επίσης ειδική αναφορά στην αξιολόγηση της σχολικής μονάδας,

Το 2026 : «Βελτίωση των Μαθησιακών Αποτελεσμάτων στην Ελλάδα», με ειδική αναφορά στην αξιολόγηση των μαθητών/τριών».

Θα παραθέσουμε ορισμένα αποκαλυπτικότατα αποσπάσματα που δείχνουν την εμμονή του ΟΟΣΑ στη διαμόρφωση κοινής βάσης συγκρισιμότητας των σχολείων, μέσω της αξιολόγησης των σχολικών μονάδων και των εθνικών εξετάσεων για τους/τις μαθητές/τριες. (Να γιατί η επιμονή της κ. Κεραμέως για την «ελληνική PISA- δηλαδή την εισαγωγή εθνικών εξετάσεων στο Δημοτικό και την τράπεζα θεμάτων στο Λύκειο, τη μείωση των φοιτητών κλπ)

ΟΟΣΑ 2011

Σελ. 8. Η Ελλάδα… (δεν διαθέτει)… εξωτερική αξιολόγηση της μάθησης ή εξωτερική αξιολόγηση των σχολικών μονάδων και της διδασκαλίας ή οποιοδήποτε άλλο ανάλογο μηχανισμό σύγκρισης

Σελ. 60. ανεπαρκή εξωτερικά στοιχεία αναφορικά με την εγκυρότητα και τη συγκρισιμότητα των στοιχείων επίδοσης ανά μαθητή, δάσκαλο και σχολική μονάδα περιορίζουν την αποτελεσματικότητα

Σελ. 64-65. Το αντικείμενο της εξέτασης και τα πρότυπα βαθμολόγησης …ποικίλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ εκπαιδευτικών και σχολικών μονάδων, έτσι ώστε τα αποτελέσματα των εσωτερικών αξιολογήσεων θα υστερούν αξιοπιστίας και δεν θα είναι συγκρίσιμα μεταξύ σχολικών μονάδων.

Σελ. 67, 74. Για αυτό το λόγο, η αυτοαξιολόγηση πρέπει να οργανωθεί, με τρόπο ώστε να είναι συγκρίσιμη μεταξύ σχολικών μονάδων και ώστε να μπορεί να επικυρώνεται και να συμπληρώνεται από εξωτερική αξιολόγηση.

Σελ. 76. Επέκταση της τυποποιημένης εθνικής αξιολόγησης:

– Δημιουργία κεντρικής «τράπεζας θεμάτων»

135 Σελ. Μείωση των εισακτέων στην ανώτατη εκπαίδευση σε ποσοστά παρόμοια με τον μέσο όρο

των χωρών της ΕΕ …, με επακόλουθο περαιτέρω κλείσιμο μικρών τμημάτων·

Σελ. 163. Σε επίπεδο σχολικής μονάδας, οι συγκεκριμένες αξιολογήσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται από τα σχολεία ως μέτρο σύγκρισης με άλλα σχολεία

ΟΟΣΑ 2018:

Σελ. 47. …αυτές οι αξιολογήσεις των μαθητών) δεν είναι συγκρίσιμες σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Η απουσία εθνικής αξιολόγησης των μαθητών σημαίνει ότι υπάρχουν λίγα δεδομένα που να καθοδηγούν τις πολιτικές αποφάσεις…

Και να το προσχέδιο της πλατφόρμας αξιολόγησης

Σελ.185. Τα σχολεία μπορούν να ακολουθούν καθιερωμένες προσεγγίσεις σχεδιασμού…

Το στάδιο του σχεδιασμού καθορισμό στόχων, δείκτες για την παρακολούθηση της προόδου.

Το στάδιο της υλοποίησης περιλαμβάνει την εφαρμογή του σχεδίου, και την προώθηση του σχεδίου.

Το στάδιο της δράσης/προσαρμογής,

 το στάδιο του ελέγχου περιλαμβάνει την αξιολόγηση της προόδου προς την επίτευξη των στόχων,

ΟΟΣΑ 2026:

Σελ. 29. Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση (Δημοτικό, τάξεις 1 έως 6), οι εκπαιδευτικοί διεξάγουν αξιολογήσεις μαθητών Ωστόσο, αυτές οι αξιολογήσεις δεν είναι τυποποιημένες σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που οδηγεί σε διακυμάνσεις στις πρακτικέςαξιολόγησης και έλλειψη συγκρίσιμων δεδομένων μεταξύ των σχολείων.

Σελ. 29. Η απουσία τυποποίησης (των εξετάσεων) μειώνει τη συγκρισιμότητα.

Σελ. 114. Η εισαγωγή ενός νέου συστήματος αξιολόγησης εκπαιδευτικών επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτή την ασθενή σύνδεση μεταξύ της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και της επαγγελματικής τους ανάπτυξης.

Εντοπίσαμε μόνο ορισμένα εδάφια από τις εκθέσεις του ΟΟΣΑ που έχουν κοινό παρονομαστή τη συγκρισιμότητα, σχολείων – μαθητών –εκπαιδευτικών και τα οποία είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά.

Προσπαθούν εδώ και χρόνια να επιβάλλουν την αξιολόγηση ως εργαλείο εμπορευματοποίησης, κατηγοριοποίησης της παιδείας  και ταξικής διαφοροποίησης. Δεν τα έχουν καταφέρει.

Απέναντι στην κατάταξη, την κατηγοριοποίηση και τη διαφοροποίηση σχολείων-μαθητών/τριών-εκπαιδευτικών

Αντιτάσσουμε το ενιαίο συλλογικό πνεύμα και τις αποφάσεις των Συλλόγων Διδασκόντων. Καταθέτουμε – Αποφασίζουμε – Υλοποιούμε σε κάθε σχολείο τα ενιαία κείμενα της ΔΟΕ.

Εντείνουμε το παιδαγωγικό μας έργο όχι για να προβληθούμε, να ανταγωνιστούμε, να βαθμολογηθούμε και να καταταχθούμε,

Αλλά για τους μαθητές/τριές μας και τις ανάγκες τους, γιατί σεβόμαστε την εργασία μας και τον κοινωνικό και παιδαγωγικό μας ρόλο.

The post Φτηνά κόλπα και στρατηγικές επιδιώξεις: Η νέα πλατφόρμα, το υπουργείο και ο ΟΟΣΑ first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Υπάρχουν στιγμές που ένα περιστατικό στο σχολείο γίνεται αφορμή για να κοιτάξουμε πέρα από το ίδιο το περιστατικό. Να κοιτάξουμε το σχολείο που έχουμε οικοδομήσει. Τις συνθήκες μέσα στις οποίες εργάζονται οι εκπαιδευτικοί. Τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζουμε τα παιδιά, τους γονείς, τους εκπαιδευτικούς. Και, κυρίως, ποια θέση έχει τελικά ο παιδαγωγός μέσα σε αυτό το σχολείο.

Το πρόσφατο περιστατικό σε νηπιαγωγείο είναι αποκαλυπτικό ακριβώς γι’ αυτό. Έρχεται να μας αναστατώσει, να μας προβληματίσει και να θέσει όλους μας, εκπαιδευτικούς, γονείς, δημοσιογράφους και κοινωνία προ των ευθυνών μας. Τα γεγονότα, όπως εξελίχθηκαν, συνθέτουν μια αλυσίδα λαθών και υπερβολών που εκτέθηκαν δημόσια, αφήνοντας στο επίκεντρο, τους πιο ευάλωτους θεατές: τα ίδια τα παιδιά.

Ας είμαστε καθαροί: η λεκτική βία απέναντι στα παιδιά δεν μπορεί να αποτελεί παιδαγωγική πρακτική. Η υποχώρηση της παιδαγωγικής ψυχραιμίας και η εκδήλωση λεκτικής βίας μέσα στον σχολικό χώρο παρά το γεγονός ότι δεν υπήρξε σωματική επαφή, συνιστά σοβαρό ατόπημα.

Το παιδί δεν μαθαίνει μέσα στον  φόβο, την απειλή, την προσβολή και την ταπείνωση. Η κριτική παιδαγωγική μας θυμίζει ότι η εκπαίδευση δεν μπορεί να στηρίζεται στη σχέση εξουσίας του «ξέρω – υπακούς», αλλά στη σχέση διαλόγου, εμπιστοσύνης, σεβασμού και χειραφέτησης. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού είναι προστατευτικός και διαπαιδαγωγικός, όταν η παιδαγωγική σχέση υποκαθίσταται από πρακτικές επιβολής, το παιδαγωγικό αυτό συμβόλαιο παραβιάζεται, η εκπαιδευτική διαδικασία απογυμνώνεται από το νόημά της και μετατρέπεται σε άσκηση εξουσίας.

Όμως υπάρχει και η άλλη πλευρά, που δεν πρέπει να κρυφτεί πίσω από την πρώτη. Η λεκτική βία ενός εκπαιδευτικού δεν νομιμοποιεί ποτέ τη σωματική βία ενός γονέα. Η διαφωνία, η αγανάκτηση, ακόμη και η καταγγελία, έχουν ασφαλώς θέση και χώρο. Η εισβολή όμως στον σχολικό χώρο, η απειλή, η εξύβριση και η άγρια χειροδικία κατά της εκπαιδευτικού δεν έχουν επ’ ουδενί χώρο.

Όταν αυτά συμβαίνουν μπροστά στα μάτια των παιδιών, η βία γίνεται διπλή: στρέφεται απέναντι στον  εκπαιδευτικό και ταυτόχρονα γίνεται ένα επικίνδυνο μάθημα βίας για τα ίδια τα παιδιά. Η οργή του γονέα, όσο δικαιολογημένη κι αν είναι συναισθηματικά απέναντι στην κακομεταχείριση του παιδιού του, ακυρώνεται πλήρως όταν μετατρέπεται σε αυτοδικία. Το μήνυμα που εισπράττουν τα παιδιά εκείνη τη στιγμή είναι το πιο καταστροφικό: ότι τα προβλήματα λύνονται με το ξύλο.

Αυτό όμως που είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό είναι το «λαϊκό δικαστήριο» που στήνεται μέσα σε λίγες ώρες στα κανάλια. Ένα βίντεο λίγων δευτερολέπτων γίνεται εύκολα ολόκληρη η πραγματικότητα. Τα τηλεοπτικά παράθυρα μετατρέπονται σε αίθουσες δικαστηρίου, όπου η αναζήτηση της αλήθειας παραμερίζεται για χάρη της τηλεθέασης και του εντυπωσιασμού. Δημοσιογράφοι αναλαμβάνουν ρόλο εισαγγελέα, σχολιαστές μοιράζουν ενοχές και ποινές και η κοινωνία καλείται να αποφασίσει ποιος είναι «ο ένοχος» πριν ολοκληρωθεί οποιαδήποτε θεσμική διαδικασία.

Και μέσα σε αυτή την τηλεοπτική ανθρωποφαγία και τον κοινωνικό αυτοματισμό μπορεί να ακουστούν ακόμη και απόψεις που αντιμετωπίζουν τη βία ως αυτονόητη απάντηση στη βία. Η δημόσια συζήτηση που νομιμοποιεί τη λογική του «θα την πήγαινα μαλλί–τσιμέντο» δεν είναι απλώς χυδαία. Είναι παιδαγωγικά και κοινωνικά επικίνδυνη, συνιστώντας βαθιά διολίσθηση του δημοσίου λόγου, καθώς αναπαράγει αυτό ακριβώς που υποτίθεται ότι θέλουμε να καταπολεμήσουμε: την ιδέα ότι η δύναμη του ισχυρότερου λύνει τις διαφορές. Εμείς λέμε καθαρά ότι δεν αποδεχόμαστε τη δύναμη του ισχυρότερου ως νόμο, αλλά χτίζουμε σχέσεις ισότητας, ενσυναίσθησης και χειραφέτησης.

Και εδώ βρίσκεται ίσως το σημαντικότερο ερώτημα που πρέπει να απασχολήσει όλες κι όλους μας.

Σε ποιο σχολείο ζητάμε από τον εκπαιδευτικό να σταθεί;

Στο σχολείο της αξιολόγησης, της κατηγοριοποίησης, της συνεχούς έκθεσης και της ατομικής ευθύνης; Στο «ευέλικτο» σχολείο όπου όλα πρέπει να χωρέσουν, όλα πρέπει να γίνουν και για όλα τελικά υπεύθυνος εμφανίζεται ο εκπαιδευτικός; Ζητάμε από τον εκπαιδευτικό να είναι παιδαγωγός, ψυχολόγος, κοινωνικός λειτουργός, διαχειριστής κρίσεων, διαμεσολαβητής, μηχανικός, ηλεκτρολόγος, υπεύθυνος για τη διαρροή αερίου, το πέσιμο σοβάδων, υπεύθυνος για τη συμπεριφορά, την επίδοση, τη σχολική διαρροή, τη σχέση με την οικογένεια και την εικόνα της σχολικής μονάδας.

Και όταν κάτι πάει στραβά; Όταν κάτι βγαίνει έξω από τη νόρμα της κανονικότητας της «σοφής» κοινωνίας, βρίσκεται μόνος απέναντι σε όλα. Μόνη και μόνος απέναντι στις απαιτήσεις του συστήματος. Μόνη και μόνος απέναντι στην κοινωνική πίεση. Μόνη και μόνος απέναντι στην τηλεοπτική διαπόμπευση. Μόνη και μόνος απέναντι στην επιθετικότητα. Μόνη και μόνος ακόμη και απέναντι στον φόβο ότι κάθε παιδαγωγική αστοχία μπορεί να μετατραπεί σε δημόσιο διασυρμό.

Ο εκπαιδευτικός λογοδοτεί; Λογοδοτεί. Αλλά οφείλει να λογοδοτεί θεσμικά, παιδαγωγικά και συλλογικά — όχι στα τηλεοπτικά δικαστήρια και στα τηλεοπτικά πάνελ.

Η στάση της διοίκησης δεν μπορεί να είναι αλά καρτ. Η διοίκηση δεν πρέπει να λειτουργεί εκδικητικά απέναντι στον εκπαιδευτικό, όπως συμβαίνει την τελευταία εξαετία με τα χιλιάδες πειθαρχικά και τις διώξεις. Η διοίκηση οφείλει να προστατεύει τους εκπαιδευτικούς, να καταδικάζει τη βία απέναντί τους, να προστατεύει και να θωρακίζει το κύρος τους.

Το δημόσιο σχολείο δεν έχει ανάγκη και δεν χρειάζεται συγκάλυψη και ατιμωρησία. Πρέπει όμως να μπει ένα φρένο στην ανθρωποφαγία και στο δημόσιο λιντσάρισμα.

Ο εκπαιδευτικός δεν ζητάει υπεράσπιση. Η κριτική παιδαγωγική άλλωστε δεν υπερασπίζεται τον εκπαιδευτικό επειδή είναι εκπαιδευτικός. Υπερασπίζεται την αξιοπρέπεια όλων μέσα στη σχολική κοινότητα. Υπερασπίζεται το παιδί από την ταπείνωση. Υπερασπίζεται τον εκπαιδευτικό από τη βία. Υπερασπίζεται τον γονέα από την αυθαιρεσία. Και κυρίως υπερασπίζεται το σχολείο από τη μετατροπή του σε χώρο φόβου.

Τα παιδιά δεν χρειάζονται «τιμωρούς» γονείς ούτε εξοργισμένους εκπαιδευτικούς. Χρειάζονται ενήλικες που μπορούν να διαχειρίζονται τα συναισθήματά τους, να σέβονται τους θεσμούς και να λύνουν τις διαφωνίες με δικαιοσύνη, ενσυναίσθηση και ψυχραιμία. Γιατί σχολείο δημοκρατίας δεν μπορεί να χτιστεί με φόβο.

Και ίσως το πραγματικό ερώτημα δεν είναι αν ένας εκπαιδευτικός φώναξε, αν ένας γονιός εξοργίστηκε ή ποιος θα κερδίσει το επόμενο τηλεοπτικό debate.

Το ερώτημα είναι: Τι σχολείο θέλουμε;

Ένα σχολείο κατηγοριοποίησης, ελέγχου, ατομικής ευθύνης και φόβου; Ή ένα σχολείο όπου παιδιά, εκπαιδευτικοί και γονείς μπορούν να διαφωνούν, να κάνουν λάθη, να αναστοχάζονται, να λογοδοτούν και να ξανασυναντιούνται χωρίς βία και χωρίς φόβο;

Ο παιδαγωγός δεν χρειάζεται ούτε να είναι αυθεντία ούτε να γίνεται αποδιοπομπαίος τράγος. Χρειάζεται να είναι παιδαγωγός. Και για να μπορεί να παιδαγωγεί, πρέπει πρώτα η ίδια η κοινωνία να προστατεύει την αξιοπρέπεια και την ασφάλεια του σχολείου. Η δύναμη του ισχυρότερου δεν λύνει τις διαφορές· αναπαράγει την εξουσία κι εμείς, στο σχολείο της χειραφέτησης, οφείλουμε να μαθαίνουμε να την αμφισβητούμε.

Δεν θέλουμε σχολεία που φοβίζουν και σωπαίνουν,

ούτε παιδιά που σκύβουν, ούτε δασκάλους που λυγίζουν.

Με διάλογο, συλλογικότητα και αξιοπρέπεια θα σταθούμε:

το σχολείο που ονειρευόμαστε, μαζί θα το οικοδομήσουμε.

The post Όχι σχολείο του φόβου — Σχολείο της ελευθερίας first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

-Καλημέρα, Βασίλη
-Καλημέρα, δάσκαλε. Καλά είσαι;
-Καλά λέω…Εσύ; Εντάξει με τις διακοπές;
-Ευτυχώς που υπάρχει εκείνο το παλιό σπίτι στο χωριό…αλλιώς, πού να πάμε με τόση ακρίβεια;
-Έλα, ντε! Κι άμα δεν πάρεις μια ανάσα, πώς θα βγει μετά ο χειμώνας;
-Έχουνε βαλθεί να μας ξεκάνουν, δάσκαλε…μόνο με τα πόδια συμφέρει να κυκλοφορείς πια!
-Δυστυχώς έτσι είναι, αγαπητέ Βασίλη. Να δούμε πώς θα βγει η χρονιά!
-Καλή σχολική χρονιά κιόλας…
-Να ΄σαι καλά…
-Πώς ξεκινήσατε φέτος;
-Το πράγμα είχε φανεί από νωρίς. Με 5.300 μόνο διορισμούς-τους μισούς από πέρσι- πώς να καλυφθούν τα κενά;
-Λείπουν πολλοί εκπαιδευτικοί ακόμα;
-Γύρω στις 20.000.Προσέλαβαν ήδη 30.000.
-Επομένως πολλά μαθήματα δε γίνονται
-Ακριβώς…και ιδίως στην επαρχία. Χάνονται χιλιάδες διδακτικές ώρες με ευθύνη των κυβερνώντων.
-Ωραία Παιδεία!
-Είναι αλήθεια ότι δεν την πολυθέλουν τη δημόσια εκπαίδευση. Αλλιώς δε θα είχαν το 1/3 των συναδέλφων στην κατάσταση του αναπληρωτή-νεοδιόριστου.
-Και γιατί τους βάζεις μαζί;
-Γιατί είναι ξεσπιτωμένοι και δε βγαίνουν οικονομικά. Πώς να ζήσει ο νεοδιόριστος με 820 ευρώ το μήνα;
-Κατάλαβα. Και μετά έχουνε και απαιτήσεις…
-Απαιτήσεις πολλές και χωρίς πληρωμή. Περιμένουν να κάνουμε εμείς το γραμματέα, τον ψυχολόγο, το φύλακα…Εδώ με αυτά τα ψίχουλα που παίρνουμε δε βγαίνει ο μήνας!
-Ντρέπομαι με αυτά που ακούω, δάσκαλε. Πώς θα μορφωθούν τα παιδιά μας;
-Δε θα μορφωθούν. Εδώ σε μερικά σχολεία της Αττικής, που ξεκίνησαν ομαλά, άρχισαν να ενώνουν τμήματα… για να κάνουν οικονομία!

-Τώρα το θυμήθηκαν;
-Βέβαια…κι ενώ είχαν ξεκινήσει κανονικά τα μαθήματα. Κι έτσι οι συνάδελφοι φεύγουν από το σχολείο, όπου είχαν πάρει θέση με τα μόρια τους, να πάνε να κλείσουν τρύπες αλλού…
-Και το σχολείο μένει με πόσα παιδιά;
-Με 27, 28 κλπ. στο τμήμα… Τι τους νοιάζει αυτούς;
-Μωρέ μπράβο!
-Αρκεί να κρυφτούν τα κενά, Βασίλη! Λεφτά για την Παιδεία δεν υπάρχουν!
-Υπάρχουν όμως για τις μίζες, τον ΟΠΕΚΕΠΕ, τις συμβάσεις για τα μεγάλα έργα, για τον πόλεμο…
-Βασίλη, ηρέμησε, να δούμε τι θα κάνουμε!
-Δε μπορώ…εκνευρίζομαι. Μου ζήτησαν 80 ευρώ παραπάνω και από το φροντιστήριο του μικρού.
-Στη Β’ Λυκείου είπαμε; Τράπεζα Θεμάτων…
-Πάνε τα λεφτάκια μας, δάσκαλε…
-Στραβά αρμενίζουμε, Βασίλη. Αλλά κι εμείς δεν αντιδράμε … όσο χρειάζεται.
-Έχει απογοητευτεί ο κόσμος…
-Τι θα πει αυτό; Όταν υπάρχει μαθήτρια μειωμένης όρασης, που δεν έχει καθηγητή(παράλληλης στήριξης),άρα δε μπορεί να παρακολουθήσει τα μαθήματα, εμείς έχουμε δικαίωμα να αδρανούμε;
-Τι λες, ρε δάσκαλε;
-Και μάλιστα εδώ στην περιοχή μας…  Ή τμήματα στα ΕΠΑΛ με 25 μαθητές στο εργαστήριο σε μαθήματα Γ’ Λυκείου που εξετάζονται Πανελλαδικά; Ποιος ανέχεται τέτοιες παρανομίες;
-Κατάλαβα, δάσκαλε…
-Γι’ αυτό πρέπει να βοηθήσετε κι εσείς οι γονείς, Βασίλη.
-Για να δω τι θα κάνουμε με το σύλλογο στο σχολείο.
-Ενεργοποιηθείτε όσο είναι καιρός.
-Δίκιο έχεις.
-Να σου πω και κάτι άλλο… Θα έχουμε θέμα με τις εκδρομές  φέτος.
-Τι έγινε πάλι; Δεν είχε πει η υπουργός ότι θα σας  καλύψει;
-Και έγινε το αντίθετο. Τώρα δε θα είμαστε υπεύθυνοι μόνο για την ασφάλεια των παιδιών, αλλά και για την ταχύτητα του λεωφορείου…
-Τι λες, ρε δάσκαλε;
-Εγώ τι λέω; Απεριόριστη γραφειοκρατία, καμία αποζημίωση ούτε νομική κάλυψη…Δεν είμαστε δούλοι, Βασίλη!
-Δηλαδή δε θα πάνε εκδρομές τα παιδιά φέτος;
-Εδώ θα τα χαλάσουμε, Βασίλη! Δε θα τα πάμε εκδρομές, αν δεν αλλάξει αυτή η νέα εγκύκλιος.
-Τι λες, βρε δάσκαλε; Θα τα βάλουν μαζί σας.
-Εμείς δε φταίμε. Ξεσηκωθείτε όσο είναι καιρός…
-Καλά…θα το συζητήσουμε
-Και γενικά να πείτε στους γονείς στο σχολείο να συζητούν και μαζί μας τα διάφορα προβλήματα. Αυτό που γίνεται τελευταία με καταγγελίες, μηνύσεις δε βοηθάει στην ήρεμη λειτουργία του σχολείου…άρα βάλλει 
σε βάρος της παιδαγωγικής λειτουργίας και της μάθησης.
-Σε αυτό συμφωνούμε. Θα το προσπαθήσουμε περισσότερο…
-Εντάξει, Βασίλη. Να είμαστε σε επικοινωνία. Θα σας καλέσουμε και ως ΕΛΜΕ αυτές τις μέρες.
-Ευχαρίστως…θα έρθουμε.
-Ενωμένοι μπορούμε περισσότερα!
-Για τα παιδιά μας πρόκειται…
-Γειά σου, Βασίλη
-Καλή δύναμη, δάσκαλε!

The post Διάλογος με έναν γονιό: Πώς ξεκίνησαν φέτος τα σχολεία first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Μια από τις μεγαλύτερες μαθηματικές διάνοιες όλων των εποχών, ο Βρετανός Άλαν Τιούρινγκ έθεσε τα θεμέλια της θεωρίας των υπολογιστών το 1936, εννέα χρόνια προτού το πρώτο λειτουργικό μηχάνημα αυτού του είδους, ο ENIAC, κατασκευαστεί στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού. Το 1948 υπέβαλε στο Εθνικό Ινστιτούτο Μετρολογίας του Ηνωμένου Βασιλείου βαρυσήμαντη έκθεση με τίτλο «Σκεπτόμενες Μηχανές», διατυπώνοντας τις πρώτες, βασικές αρχές της Τεχνητής Νοημοσύνης (ΑΙ). Κάποιες από τις προβλέψεις του ήταν ανατριχιαστικά δυσοίωνες:

«Από τη στιγμή που θα αρχίσουν να εμφανίζονται σκεπτόμενες μηχανές, δεν θα τους πάρει πολύ χρόνο να ξεπεράσουν τις ασθενείς δυνατότητές μας. Δεν θα κινδυνεύουν να πεθάνουν και θα μπορούν να επικοινωνούν μεταξύ τους ώστε να οξύνουν το πνεύμα τους. Θα πρέπει να περιμένουμε ότι κάποια στιγμή, οι μηχανές θα αναλάβουν τον έλεγχο», έγραφε ο Τιούρινγκ. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρωτοπόρος της ΑΙ Μάρβιν Μίνσκι εμφανιζόταν βέβαιος, το 1970, ότι τα ρομπότ θα κυριαρχήσουν πάνω στον άνθρωπο, διατηρώντας μια τελευταία ελπίδα: «Αν είμαστε τυχεροί, θα μας κρατήσουν σαν ζώα συντροφιάς». Δύο χρόνια νωρίτερα, ο Στάνλεϊ Κιούμπρικ εμφάνιζε, στην επική ταινία επιστημονικής φαντασίας «2001: Οδύσσεια του Διαστήματος», το έξυπνο ρομπότ HAL 9000 να εξεγείρεται, από κάποιο λάθος, και να σκοτώνει τους αστροναύτες χειριστές του.

Η επιστημονική φαντασία συναντήθηκε με την πραγματικότητα αυτό το καλοκαίρι. Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης της εταιρείας OpenAI ξέφυγε από τους περιορισμούς που του είχαν επιβληθεί και πραγματοποίησε κυβερνοεπίθεση στην πλατφόρμα της γαλλοαμερικανικής εταιρείας Hugging Face. Το πιο εντυπωσιακό είναι ότι ο ψηφιακός «αντάρτης» συντονίστηκε με γύρω στα 1.200 παρόμοια συστήματα που επίσης επιτέθηκαν στη Hugging Face και επιδόθηκαν σε περίτεχνες προσπάθειες να καλύψουν τα ίχνη τους. Το ερώτημα αναδύθηκε αβίαστα: Τι θα είχε συμβεί αν αυτός ο ανεξέλεγκτος στρατός ρομπότ είχε στοχοποιήσει όχι μια περιορισμένης εμβέλειας εταιρεία, αλλά ένα εθνικό δίκτυο ύδρευσης, ενέργειας, σιδηροδρόμων ή αεροπορικών πτήσεων; Ή αν είχε πέσει στα χέρια εχθρικών κρατών ή τρομοκρατών, που θα μπορούσαν να κατασκευάσουν ένα εφιαλτικό παθογόνο, να πλήξουν πυρηνικά εργοστάσια ή αμυντικές εγκαταστάσεις;

Πολύ γρήγορα μια ατμόσφαιρα πανικού περιέβαλε τον Νέο Γενναίο Κόσμο. Στις 9 Σεπτεμβρίου παραιτήθηκε με πολύ θορυβώδη τρόπο ο ερευνητής της εταιρείας Anthropic Τζέικομπ Κόξον, ο οποίος είχε εργαστεί προηγουμένως και στην OpenAI. «Καμία από τις δύο εταιρείες δεν λειτουργεί με υπεθυνότητα. Όσοι χτίζουν την ΑΙ πιστεύουν διακαώς ότι μπορεί να μας σκοτώσει όλους μέχρι το τέλος της δεκαετίας», έγραψε σε ανάρτησή του. Ο συνάδελφός του Έβαν Χούμπινκγερ, από τον τομέα ασφάλειας της Anthropic, έσπευσε να τον σιγοντάρει: «Πραγματικά πιστεύουμε ότι η ΑΙ μπορεί να εξαλείψει την ανθρωπότητα»- έδωσε μάλιστα πιθανότητα άνω του 10% να συμβεί η επαπειλούμενη Αποκάλυψη μέσα στην επόμενη δεκαετία. Ακολούθησε, στις 12 Σεπτεμβρίου, η έκκληση του εκτελεστικού διευθυντή της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, για επιβράδυνση των ερευνών στην τεχνητή νοημοσύνη ώστε να δημιουργηθούν οι απαιτούμενες συνθήκες ασφαλείας. Την έκκλησή του συνυπέγραψαν τα υπόλοιπα μεγάλα αφεντικά του κλάδου, όπως ο Σαμ Όλτμαν της OpenAI, ο Έλον Μασκ της SpaceXAi και ο Ντέμης Χασάμπης της Google DeepMind.

Μια στιγμή, όμως. Μέχρι χθες όλοι αυτοί οι χρυσοκάνθαροι της Σίλικον Βάλεϊ αποδύονταν σε έναν ξέφρενο ανταγωνισμό για το νέο Ελντοράντο της ΑΙ. Πώς να πιστέψουμε ότι είδαν όλοι μαζί, ξαφνικά, το φως το αληθινό στον δικό τους δρόμο προς τη Δαμασκό; Κάποιοι υποψιάστηκαν ότι πίσω από τον απατηλό αλτρουισμό κρύβεται η προσπάθεια δημιουργίας καρτέλ για να μην μπουν στον χορό άλλοι, επικίνδυνοι ανταγωνιστές. Σε κάθε περίπτωση η 70χρονη ιστορία της ΑΙ βρίθει από παρόμοιες ηθικές εξεγέρσεις, τις οποίες ακολούθησαν όχι και τόσο αλτρουιστικά σχίσματα.

Το 2014, όταν ο διάσημος θεωρητικός φυσικός Στίβεν Χόκινγκ έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου για την ανάγκη ελέγχου της ΑΙ, πρώτο βιολί στο πεδίο ήταν η Google, που είχε πρόσφατα εξαγοράσει τη νεοφυή DeepMind. Αλλά ο Έλον Μασκ και ο Σαμ Όλτμαν έκριναν τότε ότι η Google δεν συμπεριφερόταν με την απαιτούμενη κοινωνική υπευθυνότητα και έβαλαν μπροστά την OpenAI. Κάποια στιγμή οι ηθικές τους αρχές συγκρούστηκαν και ο Μασκ έφτιαξε τη δική του εταιρεία, σέρνοντας τον Όλτμαν στα δικαστήρια. Το 2021, στελέχη της OpenAI καυτηρίασαν τη διεύθυνση της εταιρείας και έφτιαξαν την Anthropic, πάνω σε ακόμη πιο αυστηρές ηθικές αρχές. Η ιστορία επαναλαμβάνεται σήμερα, με την ίδια άρρητη ιδέα: η τεχνητή νοημοσύνη είναι ασφαλής μόνο όσο αναπτύσσεται από μας και κανέναν άλλο.

Γεγονός παραμένει ότι στις ΗΠΑ η συζήτηση για τις προκλήσεις της τεχνητής νοημοσύνης ξέφυγε από τη σφαίρα των ειδικών, για να καταλάβει σημαντική θέση στην πολιτική αντιπαράθεση ενόψει των εκλογών του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο. Πρόσφατη δημοσκόπηση του πανεπιστήμιου του Μέριλαντ φέρει το 85% των Δημοκρατικών και το 79% των Ρεπουμπλικανών να τάσσονται υπέρ της δημιουργίας ομοσπονδιακής αρχής για τον έλεγχο και τη ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης. Ακόμη και το ενδεχόμενο εθνικοποίησης επιχειρήσεων του κλάδου έχει αρχίσει να συζητιέται, καθώς για πρώτη φορά στην Ιστορία μια τεχνολογική επανάσταση με δυνητικά καταστροφικές επιπτώσεις δεν ελέγχεται από το κράτος, αλλά από ιδιωτικές εταιρείες.

Η συζήτηση προϋπήρχε της πρόσφατης διάχυσης εσχατολογικών σεναρίων, που είναι πολύ πιθανό να αποδειχθούν και πάλι παρατραβηγμένα. Πιο γήινες ανησυχίες, όπως για τον αφανισμό θέσεων εργασίας και για την ώθηση σπουδαστών στην εύκολη αντιγραφή μέσω εφαρμογών ΑΙ, απασχολούσαν τους Αμερικανούς. Σε αυτά ήρθε να προστεθεί το τελευταίο διάστημα ο θόρυβος για τα Κέντρα Δεδομένων (Data Centers). Οι τοπικές κοινωνίες εξεγείρονται σχεδόν σε κάθε προσπάθεια δημιουργίας τέτοιου κέντρου λόγω του κοινωνικού και περιβαλλοντικού κόστους που συνεπάγονται: οι τεράστιες ανάγκες τους σε ενέργεια και ψύξη μεταφράζονται σε αφανισμό αποθεμάτων νερού, αύξηση της τιμής του ηλεκτρισμού και επιβάρυνση του κλιματικού λόγω της μεγάλης κατανάλωσης υδρογονανθράκων.

Παρά την έντονη κοινωνική πίεση, ο Ντόναλντ Τραμπ απέρριψε κάθε σκέψη για μορατόριουμ και έλεγχο της τεχνητής νοημοσύνης, θεωρώντας τις σχετικές προειδοποιήσεις «απάτη» και τονίζοντας ότι ο μόνος ωφελημένος από οποιοδήποτε αμερικανικό «φρένο» θα είναι η Κίνα, ο μοναδικός αυτή τη στιγμή υπολογίσιμος ανταγωνιστής της Αμερικής στο κρίσιμο αυτό πεδίο. Ο κυριότερος λόγος, όμως, για την απροθυμία του είναι άλλος: ο Τραμπ κέρδισε τις εκλογές του 2024 πάνω στους ώμους των μεγιστάνων της Σίλικον Βάλεϊ, οι οποίοι έσπευσαν να τον τιμήσουν ομαδόν κατά την τελετή της ορκωμοσίας του- με μόνη αξιοσημείωτη εξαίρεση τον Μπιλ Γκέιτς. Πολλοί από αυτούς που εξακολουθούν να τον υποστηρίζουν, όπως ο Γένσεν Χουάνγκ του κολοσσού των μικροτσίπ Nvidia και ο Μαρκ Ζάκερμπεργκ της Meta, αντιδρούν σε οποιονδήποτε έλεγχο ή φρένο γιατί θα απειλούσε τα υπερκέρδη τους.

Ο Αμερικανός πρόεδρος αντλεί μεγάλο μέρος της ισχύος του από την υποστήριξη του «στρατιωτικο- ψηφιακού συμπλέγματος» που αναδύθηκε στην Αμερική στο κλίμα της αντιτρομοκρατικής υστερίας μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001. Χαρακτηριστική περίπτωση είναι η Palantir του Πίτερ Τιλ, που δημιουργήθηκε το 2003 με τη βοήθεια της In-Q-Tel, βραχίονα της CIA στη Σίλικον Βάλει. Εργοδότης, χρηματοδότης και μέντορας του αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο Τιλ παρέχει λογισμικά ΑΙ στο Ισραήλ για τον αυτόματο εντοπισμό και την εξόντωση Παλαιστινίων, στην Ουκρανία για τις ανάγκες του πολέμου κατά της Ρωσίας και στην ICE για το κυνήγι μεταναστών. Το 2009 διακήρυξε ότι η Δημοκρατία είναι ασύμβατη με την Ελευθερία γιατί δίνει τις δυνατότητες στη λαϊκή πλειοψηφία να αναδεικνύει πολιτικούς που περιορίζουν την επιχειρηματικότητα. Ο εκτελεστικός διευθυντής της εταιρείας του, Άλεξ Καρπ, δημοσίευσε πρόσφατα διακήρυξη για μια «Τεχνολογική Πολιτεία», το οποίο χαρακτηρίστηκε ως μανιφέστο του τεχνοφασισμού, όπου κράτος και εταιρείες θα συνασπιστούν σε ένα νέο Σχέδιο Μανχάταν με στόχο τη συντριβή της Κίνας μέσω της τεχνητής νοημοσύνης.

Με αυτά τα δεδομένα, δεν πρέπει να περιμένει κανείς πολλά πράγματα από τη συνάντηση του Τραμπ με τον Κινέζο ηγέτη Σι Τζινπίγνκ στην Ουάσιγκτον, στις 24 Σεπτεμβρίου. Ευχής έργο θα ήταν οι δύο υπερδυνάμεις της τεχνητής νοημοσύνης να συνεννοούνταν για την ανάπτυξη της επαναστατικής αυτής τεχνολογίας υπό διεθνή έλεγχο, ώστε η ανθρωπότητα να μεγιστοποιήσει τα κέρδη και να ελαχιστοποιήσει τους κινδύνους. Για την ώρα, φαίνεται ότι και οι δύο έχουν εγκλωβιστεί σε μια λογική μηδενικού αθροίσματος, που δεν πρόκειται να αλλάξει παρά μόνο ύστερα από ένα μεγάλο σοκ- όπως ήταν η κρίση της Κούβας, το 1962, που εγκαινίασε τις συμφωνίες για τον έλεγχο των πυρηνικών όπλων. Μέχρι τότε, θα δικαιούμαστε να πιστεύουμε ότι καλή είναι η τεχνητή νοημοσύνη, αλλά εκείνο που προέχει είναι να ανακτήσουμε τη φυσική.

*Καθημερινή, 20 Σεπτεμβρίου 2026

The post Οι νέοι προφήτες της Αποκάλυψης. Τα μυστήρια της Τεχνητής Νοημοσύνης.* first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η γενιά που μεγάλωσε βυθισμένη μέσα στον ψηφιακό κόσμο είναι σήμερα η πρώτη που στρέφεται μαζικά εναντίον του. Πρόσφατη έρευνα της Gallup στις ΗΠΑ (Απρίλιος 2026) καταγράφει κατάρρευση του ενθουσιασμού των νέων 14-29 ετών για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) από 36% σε 22% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ ο θυμός γι’ αυτήν εκτινάχθηκε από 22% σε 31%. Τον Ιούλιο του 2026, η ίδια εταιρεία αποτύπωσε ότι οι νέες γενιές, σε ποσοστό της τάξης του 41%, δηλώνουν «καμία εμπιστοσύνη στην ΤΝ». Στη Βρετανία, το 46% των νέων μεταξύ 16-21 ετών δηλώνει ότι θα προτιμούσε να είχε μεγαλώσει χωρίς Διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ).

Πρόκειται για μία δυναμική αμφισβήτησης του ρόλου της ΤΝ και των ΜΚΔ στις ζωές μας. Και η αμφισβήτηση ξεκινάει από αυτούς που δεν μπορούσαν, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, να φανταστούν ότι υπάρχει ζωή χωρίς το Διαδίκτυο και τις εφαρμογές του. Κανείς δεν μπορεί να τους κατηγορήσει για άγνοια. Αντιθέτως, οι πρωτεργάτες της αμφισβήτησης έχουν συσσωρευμένη εμπειρία. Είναι οι πρώτοι που μπορούν να μετρήσουν έμπρακτα πόσο κόστισαν 20 χρόνια ανεξέλεγκτης ψηφιοποίησης στη χαμένη συγκέντρωση, στη διαβρωμένη κριτική σκέψη, στις εξάρσεις άγχους και κατάθλιψης, σε εξαρτήσεις που καμία γενιά πριν δεν γνώρισε. Και τώρα προστίθεται μια νέα, πολύ πιο ωμή απειλή: η ΤΝ ως απειλή για πολλές θέσεις εργασίας. Δεν είναι μόνο οι απολύσεις που ανακοινώνονται και προγραμματίζονται, είναι και το βίωμα της δραστικής μείωσης των θέσεων εργασίας για νεοεισερχόμενους σε επαγγέλματα όπως οι δικηγόροι και οι προγραμματιστές, μία όλο και πιο έντονη τάση στην αγορά εργασίας των ΗΠΑ.

Για πρώτη φορά μετά πολλές δεκαετίες, αμφισβητείται έμπρακτα το ιδρυτικό δόγμα της Δύσης, ότι σε κάθε πρόβλημα η απάντηση είναι περισσότερη τεχνολογία και περισσότερη ψηφιοποίηση. Το Luddite Club της Νέας Υόρκης, το Offline Club που έχει ήδη εξαπλωθεί σε 18 ευρωπαϊκές πόλεις με 600.000 ακολούθους, το Log Off Movement, το πρώτο Festival of Ludd τον Ιούλιο του 2026, είναι τροχιοδεικτικές κινήσεις που φέρνουν σε πρώτο πλάνο το πολιτικό αίτημα της ανάγκης για αποψηφιοποίηση τμημάτων της ζωής μας. Τα κινήματα αυτά, παρ’ ότι ακόμα εμφανώς μειοψηφικά, ασκούν ευρύτερη επιρροή και επηρεάζουν σοβαρά νέους ανθρώπους που αναζητούν χρόνο, χώρο, σχέσεις, κοινότητες και εμπειρίες που θα χτίζονται έξω και πέρα από τους αλγορίθμους επιλογής περιεχομένου.

Πίσω από όλα αυτά, υπάρχει μία αλήθεια που η δημόσια συζήτηση αρνείται να ονοματίσει: οι δυτικές κοινωνίες έχουν φτάσει σε τεχνολογικό κορεσμό. Η ολοένα και περισσότερη ψηφιοποίηση, η διαρκής προσθήκη νέων εφαρμογών έχει προ πολλού πάψει να συνοδεύεται από βελτίωση της ζωής μας. Αντίθετα, γεμίζει και πυκνώνει τον χρόνο μας, μας εξωθεί στην παράνοια να είμαστε παραγωγικοί 24 ώρες το 24ωρο και καταργεί τα όρια μεταξύ δουλειάς, προσωπικής ζωής και ύπνου. Το αποτέλεσμα είναι ότι αντί να έχουμε εφαρμογές που, όπως μας υπόσχονταν, θα εξοικονομούσαν ελεύθερο χρόνο, να περνάμε όλο και περισσότερο κάθε στιγμή ελεύθερου χρόνου μπροστά στις οθόνες, γεγονός που μας εξαντλεί και μας αποξενώνει από τους γύρω μας.

Οι αντιδράσεις των νέων δεν συνιστούν φοβία για την τεχνολογία, ούτε νοσταλγία για μία αναλογική εποχή. Είναι πολιτική διαπίστωση: η αδιάκοπη ψηφιοποίηση των πάντων καταστρέφει σχέσεις και κοινότητες, εγκλωβίζει το βλέμμα στις οθόνες και μας οδηγεί σε ένα δυστοπικό μέλλον. Οταν ένα σοβαρό κομμάτι της νέας γενιάς τολμά να γυρίζει την πλάτη στην ψηφιοποίηση, είναι ίσως η ώρα για όλους να σηκώσουμε το κεφάλι και να ακούσουμε.

*Αναδημοσίευση από: www.tanea.gr

*Ο Αντώνης Μαυρόπουλος είναι σύμβουλος κυκλικής οικονομίας και συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη Ανθρωπος, Φύση, Μηχανές» (εκδόσεις Τόπος)

The post Οι νέοι αρχίζουν να γυρίζουν την πλάτη στις οθόνες* first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.