“… πρέπει να είχε αναφλέξεις πλήρους ισχύος, πρέπει να έμπηξε τις φωνές για να διατυμπανίσει την πίστη του και να συσπειρώσει τη φτώχια, τη λύσσα, την απελπισία και την ελπίδα”.

Στην αυγή του 16ου αιώνα, ο ιερωμένος Τόμας Μίντσερ, δεν χωράει στο χρυσοποίκιλτο, δεσποτικό κι απόμακρο λόγο του καθολικισμού. Επιθυμεί για τον εαυτό του και το ποίμνιο μια προσέγγιση της Βίβλου πιο ζωντανή και πιστή στο κείμενο. Θα συνταχθεί με το Λούθηρο, και, λίγο αργότερα θα τον εγκαταλείψει γιατί ο ίδιος θέλει να φτάσει ως το τέλος του δρόμου.

Περιπλανώμενος στη γερμανική ενδοχώρα θα συγχρωτισθεί με το “λαό”, θα μυρίσει τον ιδρώτα του, θα μοιραστεί το λειψό φαΐ του, θα κουραστεί από τον κόπο του, θα υπομείνει την καθημερινή του ταπείνωση, θα γευτεί το αίμα του, θα αντιληφθεί ότι οι περί του επέκεινα διαμάχες αφορούν τα εγκόσμια και θα ταχθεί στο πλευρό του.

Βιώνοντας τη διχοτομία του κόσμου και πιστεύοντας ακράδαντα ότι “όλα είναι κοινά”, θα απλώσει το χέρι στους ταπεινούς και καταφρονημένους για να βγουν από την κινούμενη άμμο της απελπισίας και θα πυροδοτήσει την εξέγερσή τους για να απαιτήσουν, ως χριστιανική επιταγή, δικαιοσύνη και δικαίωση εδώ και τώρα, στον κόσμο τούτο!

Στις 27 Μαΐου του 1525 οι ηγεμόνες του Μιλχάουζεν θα καρφώσουν το κεφάλι του σε ένα κοντάρι. Ο Βιιγιάρ, με το γνωστό συμπαγές, θερμό, ποιητικό του ύφος, ακροβατεί με εκπληκτική μαεστρία στα όρια Ιστορίας και μυθοπλασίας κι εξιστορεί τη λαϊκή αυτή εξέγερση (τον Πόλεμο των Χωρικών) ανατέμνοντας το παρελθόν κι οδηγώντας αβίαστα σε στοχασμό και συγκρίσεις με το παρόν. Ένα κείμενο, ογδόντα μόλις σελίδων, με τη λιτότητα, τη γοητεία, την αιχμηρότητα και το ρίγος της αποτελεσματικότητας ενός στιλέτου.

The post sms …για βιβλία: Eric Vuillard, “Ο πόλεμος των φτωχών”, Πόλις first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

«Ο ιδανικός πολίτης της ολοκληρωτικής εξουσίας δεν είναι ο φανατικός οπαδός: ο ιδανικός πολίτης στο φασισμό είναι ο άνθρωπος που δεν μπορεί να ξεχωρίσει το γεγονός από το μύθο, την αλήθεια από το ψέμα»

Ο φασισμός, δυστυχώς, δεν είναι φαινόμενο του παρελθόντος κι η αποτελεσματική εναντίωση στην (επαν)εμφάνιση, διάχυση κι εδραίωσή του απαιτεί διαρκή επαγρύπνηση κι αδιάπτωτη προσπάθεια στους δρόμους, στους θεσμούς και «στο κρίσιμο πεδίο της μνήμης και της γνώσης». Ο Κωστής Παπαϊωάννου, παρών στους δρόμους και στους θεσμούς, καταθέτει την εισφορά του στο πεδίο της γνώσης και της μνήμης και με το συγκεκριμένο βιβλίο.

Ο συγγραφέας επισκοπεί, με τον τρόπο του, την ιστορική εκδήλωση και μεταλλαγή του φασιστικού φαινομένου από τον 20ο αιώνα έως τις μέρες μας. Συνδέοντας το χθες με το σήμερα, την υπερτοπική με την τοπική διάσταση, υπογραμμίζοντας τις ιστορικές αναλογίες, παρουσιάζοντας πραγματολογικά στοιχεία και ψηλαφώντας τις σύγχρονες εκφάνσεις αναδεικνύει τη διαχρονικότητα και την επικαιροποιημένη εκδοχή του ακροδεξιού/φασιστικού λόγου-πρακτικής, καταλήγοντας στο δέον γενέσθαι για την αντιμετώπισή τους.

Η πραγμάτευση του παρελθόντος, σε σχέση με το παρόν, είναι εκτενέστερη και χαρακτηρίζεται από στοιχεία αναλυτικότερης προσέγγισης, επιμονής στην ανάδειξη πολλαπλών ιστορικών πτυχών κι εποπτικής παρουσίασης του αντισημιτισμού και του Ολοκαυτώματος. Περνώντας στο σήμερα, με τρόπο πιο ελλειπτικό, εντοπίζει, αναδεικνύει και σχολιάζει τα κομβικά γνωρίσματα και ζητήματα του νέου λόγου και των πρακτικών της ακροδεξιάς (ισλαμοφοβία, τοξική αρρενωπότητα κλπ) όπως αυτά εκδηλώνονται και συνδιαμορφώνουν το πλαίσιο της μεταδημοκρατίας.

Πέρα από τις όποιες επιμέρους (και κατά τη γνώμη μου επουσιώδεις) ενστάσεις ή και διαφωνίες μπορεί να διατυπωθούν σε σχέση με το θεωρητικό βάθος, τις αποχρώσεις της ανάλυσης, την έκταση των ιστορικών πληροφοριών, την ευστοχία του σχολιασμού και τη μεταξύ τους δοσολογία, δύο στοιχεία είναι αναντίρρητα: πρώτον, ότι το βιβλίο παρέχει συγκροτημένες, συγκεκριμένες και χρήσιμες ερμηνείες∙ και δεύτερον, ότι το έχει γράψει «δάσκαλος»!

Ο Κωστής Παπαϊωάννου, χρησιμοποιώντας το τέχνασμα των ερωταποκρίσεων και με λόγο ζωντανό, ανάλαφρο (αλλά όχι ρηχό), ποτισμένο από την εμπειρία του πεδίου και την ακτιβιστική δράση σκαρώνει τελικά (όχι μόνο για τους μαθητές και τις μαθήτριες του, που το αφιερώνει) ένα διαβαστερό βιβλίο–εργαλείο για τη διαμόρφωση του αναγκαίου κι αποφασιστικού “No passaran” της δημοκρατίας, απέναντι στο ζοφερό “Viva la muerte” του φασισμού.

The post sms …για βιβλία: Κωστής Παπαϊωάννου, “Άγρια ιστορία για μεγάλα παιδιά. Από τον φασισμό στον μεταφασισμό. Η δημοκρατία απέναντι στη νέα ακροδεξιά», Πόλις first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

«Από πού είμαι εγώ; Εγώ γεννήθηκα στην πόλη του σιδήρου που έφτιαχνε σιδηροτροχιές 108 μέτρων. 108 μέτρα ατσάλι, όχι τίποτα κατσαρολικά».

Ο Αλμπέρτο, σημερινός γιος Ιταλού χαλυβουργικού εργάτη, θα προσπαθήσει να αποτινάξει τα βαρίδια της ταξικής του καταγωγής και να διαπεράσει τον ορίζοντα του ταξικού του πεπρωμένου. Ως εξαίρεση των συνομηλίκων του θα τα πάει καλά στο σχολείο, θα πάει και στο πανεπιστήμιο. Κι ύστερα, θα αφήσει πίσω του την Ιταλία της κρίσης και θα πάρει το δρόμο για τη Μεγάλη Βρετανία όχι ως ένας ακόμη κόκκος της σοδειάς του Brain Drain αλλά σαν μια ανώνυμη μονάδα από τα «μετακινούμενα εργατικά χέρια, [τα] ξεριζωμένα προς αναζήτηση μιας στέγης και μιας οποιασδήποτε δουλειάς».

Ο Προυνέτι σκιτσάρει με αδρότητα κι ενάργεια τον τρόπο που η νεοφιλελεύθερη οικονομική συνθήκη αποσαθρώνει το κοινωνικό τοπίο, συνθλίβει τον κόσμο της εργατικής τάξης, συντρίβει τα όνειρα, σιγοκαίει τις αυταπάτες, ρημάζει ζωές και τόπους. Με θέα από το χαμηλότερο, το τελευταίο σκαλοπάτι της εργασιακής ιεραρχίας και λόγο ευθύβολο, παλλόμενο, σαρκαστικό περιγράφει με σοκαριστική ειλικρίνεια στιγμές ταπείνωσης, εξαθλίωσης, αλλοτριωτικής αποκτήνωσης, ανθρωποφάγου ανταγωνισμού, αλλά και στιγμιότυπα αλληλεγγύης, αντίστασης, σπασμωδικής απόδρασης και συναδελφικού κοινωνικού βίου. Με τις λέξεις του δεν νοιάζεται να κανακέψει κι αυτός (νισάφι πια!) την παραζαλισμένη από την κρίση μεσαία τάξη αλλά να φέρει στο φως, υπογραμμίζοντάς τον αντιστιτικά, τον κόσμο και το Γολγοθά της καθημερινότητας των νέων και παλιών ηρώων της εργατικής τάξης.

136 σελίδες, καλομεταφρασμένης, σπάνιας και πραγματικά καλής λαϊκής λογοτεχνίας. Ελεγεία και ωδή για την εργατική τάξη και τους ανθρώπους της.

The post sms …για βιβλία: Αλμπέρτο Προυνέτι, “108 μέτρα. The New Working Class Hero”, εκδόσεις Απρόβλεπτες first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Ένας αποτυχημένος ποιητής αλλά πετυχημένος πατριός∙ ένας θετός γιός, επίδοξος ποιητής∙ μια μαμά που παραμένει «μαμά», παρά τη σαστιμάρα και τα ζόρια της ζωής∙ ένας μπαμπάς «μη-μπαμπάς» και μια Αμερικανίδα που γράφει ένα άρθρο για τους ποιητές στη Χιλή, στη χώρα, όπου «το να είσαι ποιητής είναι σαν να ‘σουν Περουβιανός σεφ ή Βραζιλιάνος ποδοσφαιριστής ή μοντέλο από τη Βενεζουέλα».

Όλοι αυτοί με τις προσωπικές τους διαδρομές, τις μόνιμες ή πρόσκαιρες σχέσεις τους, τις ορατές και αόρατες μεταξύ τους συνδέσεις, συνθέτουν το ίχνος της ατομικής συνθήκης σε ένα περιβάλλον θρυμματισμένων σχέσεων που, μάλλον, ανήκουμε όλοι.

Ο Σάμπρα κατέχοντας τη δύναμη της φράσης δίνει γραμμές συναισθηματικής ειλικρίνειας, ψυχολογικής ακρίβειας και περιγραφικής έντασης. Με ύφος ανάλαφρο, περιπαικτικό, προφορικό σχεδόν, μιλάει για τις σχέσεις των ανθρώπων, τον έρωτα, τους οικογενειακούς δεσμούς, την Ποίηση, τους ποιητές και την ποιητική συνθήκη.

Σε μεγάλο μέρος του βιβλίου απολάμβανα περισσότερο την αριστουργηματική μετάφραση του Αχιλλέα Κυριακίδη παρά το κείμενο καθαυτό που μου φαινόταν σαν να μην βρίσκει το κέντρο βάρους του. Όμως η τελευταία πινελιά, το τέταρτο και τελευταίο μέρος, δίνει συνοχή, υπόσταση, βάθος και γλυκύτητα σε όλα τα προηγούμενα ολοκληρώνοντας εν τέλει ένα καλοστημένο πιάτο φτιαγμένο από απλά, αλλά με τέχνη αξιοποιημένα υλικά.

The post sms …για βιβλία: Alejandro Zambra, “Χιλιανός ποιητής”, Ίκαρος first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.