«Ποιο είναι το θέμα του ποιήματος, κατά τη γνώμη σας; Ποιο ρόλο έχει η Ποίηση στην προσωπική σας ζωή; Να απαντήσετε αξιοποιώντας τουλάχιστον τρεις (3) κειμενικούς δείκτες (150-200 λέξεις). Μονάδες 15»

Επιτέλους δικαίωση! Το Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων πρόσφερε στον ποιητικό λόγο τη θέση που του αξίζει –πρώτο στασίδι στην κορυφαία στιγμή της πορείας κάθε μαθητή, εκεί που κατατείνουν οι προσπάθειες όλου του σχολικού του βίου, στην πιο ιερή στιγμή (για την ακρίβεια, τρίωρο) του ελληνικού εκπαιδευτικού θεσμού. Η ποίηση, θέμα στις πανελλήνιες εξετάσεις και δη με το «Π» κεφαλαίο στο διανεμημένο χαρτί με τα θέματα, διότι ως γνωστόν η ποίηση, διασταυρούμενη με το κύρος των εξετάσεων, από χύδην ουσιαστικό μετατρέπεται σε κύριο όνομα, κάτι σαν brand name!

Το εξεταστικό μας σύστημα («εκπαιδευτικό» δεν το λες) ρωτάει δεκαεπτάχρονα παιδιά ποιο ρόλο έχει η ποίηση στην προσωπική τους ζωή. Μα τεράστιο! Πώς θα μπορούσε να είναι αλλιώς, όταν έχουν βαπτιστεί εξ απαλών ονύχων στα νάματα της πνευματικής δημιουργίας; Απ’ όταν, δηλαδή, το σύστημα φρόντισε ιδίως με την «εκπαιδευτική μεταρρύθμιση Διαμαντοπούλου» (τη γνωστή ως «μεταρρύθμιση της φωτοτυπίας»), να αντικαταστήσει τα ποιήματα του Ελύτη και του Καβάφη στα αναγνωστικά του δημοτικού με συνταγές μαγειρικής. «Ο ποιητικός λόγος δεν είναι ο καθημερινός λόγος», εξηγούσαν οι διάφοροι απολογητές του διαμαντοπούλειου μεταρρυθμιστικού πραγματισμού. «Είναι αντιπαραγωγικό να διδάσκεται η γλώσσα από τέτοια κείμενα. Τα παιδιά χρειάζονται καθημερινά κείμενα, με το λόγο στις διάφορες καθημερινές του μορφές». Και πρότειναν μία γλώσσα χρηστική, τη γλώσσα της ταμπέλας, της παραγγελίας, των μικρών αγγελιών και των οδηγιών. Διότι καλή κι άγια είναι η γλώσσα του συναισθήματος και της ποιητικής αφαίρεσης, αλλά πυξίδα ζωής είναι οι καθαρές κουβέντες. «Θέλουμε λογοτεχνία; Ναι, αλλά στο πλαίσιο ενός εξειδικευμένου μαθήματος, ενός περιχαρακωμένου αντικειμένου», εξηγούσαν, κι έτσι η ποίηση σιγά-σιγά βγήκε έξω από την καθημερινότητα της σχολικής τάξης και των βιβλίων, τιμωρία μόνη της. Αρκούσε η ποιητική της διαφήμισης, για ν’ ασκείται άνευ διδασκάλου η αντίληψη των παιδιών στην πλαστική των νοημάτων.

Τι κι αν διαμαρτυρήθηκαν κάτι γνωστοί αριστεροί, αρθρογράφοι περιθωριακών ιστοσελίδων τύπου e-lesxi, ότι η γλώσσα διαμορφώνει το πνεύμα και την ψυχή του παιδιού κι ότι, αν μένουμε στις συνταγές, θα γίνουμε όχι παχύσαρκοι, αλλά παχύδερμοι; Δεν τους πέρασε. Ορισμένοι κιόλας διαμαρτυρήθηκαν έμπρακτα, διδάσκοντας ποίηση εκτός αναλυτικού προγράμματος, ασκώντας, λέει, το δικαίωμά τους να εμπλουτίζουν την ύλη, διότι ως επιστήμονες, λέει, δεν είναι εκτελεστικά όργανα. Αλλά δεν θα έρθει η ώρα της αξιολόγησης; Ποιος σας το ‘δωσε ρε ιδεοληπτικοί το δικαίωμα να διδάσκετε ό,τι ποίημα σας κατεβαίνει; Το υπουργείο το ρωτήσατε; Εμένα που πληρώνω φόρους, με ρωτήσατε; Τα ποιήματα αυτά ποιος τα ενέκρινε;

Ήρθε, όμως, η αποκατάσταση. Αφού πέρασε μια ολόκληρη γενιά μαθητών, μαθαίνοντας εντελώς στο ξώφαλτσο ότι υπάρχουν κάτι τύποι, που τις δικές τους συνταγές τις λένε ποιήματα κι ότι για κάποιο ακατανόητο λόγο αυτά έχουν κύρος, ήρθε η ώρα να ρωτήσουμε τους μαθητές πριν ξεσκολίσουν, «ποιος είναι ο ρόλος της Ποίησης στην προσωπική σας ζωή;» (το «Π» κεφαλαίο παρακαλώ). Θέμα ευκολάκι προς βιωματική εμπέδωση, στο πλαίσιο κιόλας της ανάγνωσης του εξεταζόμενου ποιήματος του Τίτου Πατρίκιου, οπότε η ποίηση βρήκε τον εξεταζόμενο στο φτερό.

«Εκεί που αναρωτιέσαι για πράγματα που πρώτη φορά αντικρίζεις

……………………………………………………………

για πράγματα που έλεγες δεν θα συμβούν ποτέ

και τώρα συμβαίνουν μπρος στα μάτια σου

……………………………………………………………

για πράγματα που πουλιούνται μόλις πιάσουν κατάλληλη τιμή

……………………………………………………………..

Εκεί απάνω σε βρίσκει η ποίηση».

Αλλά με το «π» μικρό εδώ! Πώς τους ξέφυγε;

The post «Σε βρίσκει η ποίηση» first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το άρθρο «Σε βρίσκει η ποίηση» εμφανίστηκε πρώτα στο Εκπαιδευτική Λέσχη.

Αυτά τα Κόκκινα Στυλό που θέλουν να διορθώσουν τον υπουργό: Πριν από τις διακοπές των Χριστουγέννων, στις 12 Δεκεμβρίου του 2018, μια χούφτα εκπαιδευτικοί, τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, αποφάσισαν να δημιουργήσουν μία σελίδα στα κοινωνικά δίκτυα με σκοπό να γίνουν σημείο αναφοράς και να συνενώσουν όσους δασκάλους ένιωθαν την ανάγκη να εκφράσουν την «οργή» τους για αυτά που συμβαίνουν στο σχολείο σήμερα. Σύντομα προστέθηκε και ένας λογαριασμός στο Twitter και τις επόμενες μέρες ένας διαδικτυακός τόπος γεννήθηκε με το όνομα «Κόκκινα Στυλό», στον οποίο γίνεται κανείς δεκτός με εγγραφή. Τρεις εβδομάδες μετά τη δημιουργία του αριθμεί γύρω στα 70.000 μέλη, κι αν συγκρίνουμε το πλήθος αυτό με τους 880.000 περίπου εκπαιδευτικούς οι οποίοι εργάζονται στην εθνική εκπαίδευση στη Γαλλία σήμερα, ο αριθμός των μελών του δεν είναι αμελητέος. Ο θυμός των εκπαιδευτικών εκφράζεται, σε μεγάλο βαθμό σήμερα με το κίνημα των «Κόκκινων στυλό», που γεννήθηκε στο Facebook.

Η θρυαλλίδα ή αλλιώς ο κόμπος στο χτένι : Τι είχε όμως προηγηθεί αυτής της διαδικτυακής κίνησης; Από την αρχή κιόλας της σχολικής χρονιάς οι κινητοποιήσεις δεν έλλειψαν στην εκπαίδευση. Στις 12 Νοεμβρίου η απεργία που προκήρυξαν τα συνδικάτα είχε μαζική συμμετοχή, ενώ από τα τέλη του μήνα και για όλο το Δεκέμβρη οι μαθητές, στο πλαίσιο των κινητοποιήσεων των κίτρινων γιλέκων, προχώρησαν σε καταλήψεις σχολικών συγκροτημάτων, διαδηλώνοντας ενάντια στην μεταρρύθμιση του Λυκείου, χωρίς να υποχωρήσουν στην αστυνομική βία και καταστολή. Την ίδια ώρα σε πολλά διαμερίσματα της χώρας οι εκπαιδευτικοί κατέβαιναν σε απεργία.

Ωστόσο ήταν η τηλεοπτική ομιλία του Emmanuel Macron στις 10 Δεκεμβρίου που πυροδότησε την έκρηξη. Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας παρουσίαζε τα μέτρα με τα οποία ήλπιζε να καταλαγιάσει το κίνημα των κίτρινων γιλέκων και εκατοντάδες χιλιάδες αυτιά τον άκουγαν προσεκτικά.

Οι ξεχασμένοι του προέδρου: Αλλά στο τηλεοπτικό μήνυμά του ο πρόεδρος Macron δεν βρήκε ούτε μία λέξη να πει για τους εκπαιδευτικούς. Ανάμεσα στους κρατικούς λειτουργούς που ευχαρίστησε για την προσφορά τους, οι εκπαιδευτικοί δεν είχαν θέση, οι προεδρικές ευχές δεν απευθύνθηκαν σε αυτούς και αυτή η παράλειψη φαίνεται ότι ήταν εκκωφαντική.

Ας μην ξεχνάμε ότι σε αντίθεση με τους αστυνομικούς και άλλους κρατικούς υπαλλήλους, οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν κερδίσει τίποτε από τις κυβερνητικές εξαγγελίες. Ούτε τα 300 ευρώ των ειδικών επιδομάτων, ούτε τα 150 ευρώ καθαρή αύξηση στις μηνιαίες αποδοχές, που οι δυνάμεις του «νόμου και της τάξης» κέρδισαν με ευκολία από τα Ηλύσια πεδία. Αντίθετα εδώ και δέκα χρόνια οι μισθοί τους είναι στην κατάψυξη και η αγοραστική τους δύναμη συρρικνώνεται. Ο αριθμός των θέσεων στην εκπαίδευση μειώνεται συνεχώς, τόσο όσον αφορά τους εκπαιδευτικούς όσο και όσον αφορά τους διοικητικούς και το βοηθητικό προσωπικό, ενώ αυξάνονται οι ελαστικά εργαζόμενοι. Υπάρχουν σήμερα 36.000 συμβασιούχοι δάσκαλοι, τρεις φορές περισσότεροι από ότι δέκα χρόνια πριν. Η δουλειά γίνεται όλο και περισσότερο επισφαλής, ο φόρτος εργασίας όλο και μεγαλύτερος και ποτέ άλλοτε δεν είχαν υπάρξει τόσες πολλές παραιτήσεις στον κλάδο.

Τι να τα κάνεις τα λεφτά όταν δεν έχεις φράγκο … και όταν οι συνθήκες εργασίας στην εκπαίδευση χειροτερεύουν. Το ζήτημα του μισθού είναι προφανώς σημαντικό αλλά ο στόχος δεν είναι, υποστηρίζουν πολλοί εκπαιδευτικοί, να κερδίσουμε 150 ευρώ και να συνεχίσουμε να εργαζόμαστε στις ίδιες συνθήκες. Το ζήτημα του εργατικού δυναμικού και κατά συνέπεια των μέσων διδασκαλίας γίνεται θεμελιακό. Οι τάξεις πλέον είναι όλο και περισσότερο υπερπλήρεις και όλο και λιγότερο στελεχωμένες. Παρά ταύτα το υπουργείο ανακοίνωσε περαιτέρω μείωση του αριθμού των θέσεων και συζητά να επιβάλλει στο εξής δύο ώρες επιπλέον σε κάθε εκπαιδευτικό.

Η χαμένη τιμή της εκπαίδευσης. Οι εκπαιδευτικοί κινητοποιούνται για να υπερασπιστούν το επάγγελμα τους, διεκδικώντας εκτίμηση και σεβασμό για ένα επάγγελμα όλο και περισσότερο υποτιμημένο μέσα στην γαλλική κοινωνία, ενώ υποστηρίζουν ότι το υπουργείο αντί να τους ενισχύει υπονομεύει σταθερά τις προσπάθειες και το κύρος τους.

Ένας από τους έξι εκπαιδευτικούς που δημιούργησαν τον διαδικτυακό τόπο των «κόκκινων στυλό» αναφέρεται στην περιφρόνηση που έχει βιώσει. «Μας θεωρούν τεμπέληδες» εξηγεί ο «Sam» καθηγητής στο Seine-Saint-Denis στο κανάλι BFM-TV. «Δεν αναγνωρίζει την προσφορά μας ούτε ο εργοδότης μας, ούτε η κοινωνία».

Το θέμα των πραγματικών ωρών εργασίας των εκπαιδευτικών τίθεται ξανά γιατί, όπως υποστηρίζουν, οι επικριτές τους ξεχνούν να μετρήσουν σωστά τις ώρες εργασίας των εκπαιδευτικών. «Ξεκινώ κάθε πρωί στις 7:45π.μ., έχω ένα διάλειμμα 20 λεπτών το μεσημέρι για φαγητό (τον υπόλοιπο χρόνο δουλεύω) και φεύγω από τη δουλειά το απόγευμα στις 17:15 μ.μ. Έχω ήδη πάνω από 9 ώρες την ημέρα και πάνω από 35 ώρες την εβδομάδα (νόμιμο χρόνο εργασίας) … και εσείς;» ^[1]σχολιάζει ένας από τους συμμετέχοντες στην ομάδα των «κόκκινων στυλό».

Αυτή την υποτιμημένη εικόνα του εκπαιδευτικού καλλιεργεί, υποστηρίζουν, και ο υπουργός Παιδείας Jean-Michel Blanquer, κι έτσι όταν σχεδιάζει την αλλαγή του εργασιακού καθεστώτος των εκπαιδευτικών, διακηρύσσει ότι θα αυξήσει τον αριθμό των υποχρεωτικών ωρών, ώστε να “εργάζονται περισσότερο οι δάσκαλοι” και περνά σιωπηρά στην κοινωνία το μήνυμα του τεμπέλη εκπαιδευτικού.

«Όταν σε μία τάξη με 36 μαθητές δεν έχεις δει τους δύο που βαριούνται ίσως με 25 μαθητές ανά τμήμα το βλέμμα σου να γίνει πιο διαπεραστικό» ειρωνεύεται η Juliette ένα «κόκκινο στυλό» περιγράφοντας τις δύσκολες εργασιακές συνθήκες της τάξης.^[2]

Τα αιτήματα : Στις 17 Δεκεμβρίου με ένα μανιφέστο τα «Κόκκινα στυλό» συγκεκριμενοποίησαν τα αιτήματά τους.

• Αύξηση μισθών
• Κατάργηση της μεταρρύθμισης στο ασφαλιστικό που πλήττει τις συντάξεις.
• Μείωση του αριθμού των μαθητών ανά τάξη στους 25 το ανώτερο για την πρωτοβάθμια και τη δευτεροβάθμια
• Να σταματήσει η περικοπή των θέσεων εργασίας.
• Τέλος στην υποτίμηση. Μέτρα για την αύξηση του κύρους του επαγγέλματος
• Αναγνώριση της αξίας της δουλειάς του εκπαιδευτικού
• Το κράτος «να ενδιαφερθεί στ’ αλήθεια για τους μαθητές του»

Και μην ξεχάσουμε την αυτονομία των σχολικών μονάδων:

• Τέλος στην ανισότητα μεταξύ των σχολείων.

Το αίτημα σχετίζεται με τη χρηματοδότηση των σχολείων, σε ένα βαθμό, από τις τοπικές αρχές. Στο France Info, ο «Sam» καταγγέλλει τις ανισότητες κατανομής των πόρων στα σχολεία, των οποίων ο προϋπολογισμός διαφέρει ανάλογα με τις δυνατότητες του κάθε δήμου. «Δεν είναι δυνατόν σε κάποια σχολεία να έχουμε 100 ευρώ ανά μαθητή και σε άλλα 40 ευρώ . Θέλουμε η εκπαίδευση να είναι πραγματικά εθνική»,^[3] λέει αυτός ο δάσκαλος των σχολείων του Seine-Saint-Denis.

Στα Λύκεια , το μεγάλο ζήτημα είναι η μεταρρύθμιση που θα οδηγήσει στο νέο εθνικό απολυτήριο (Bac) από το 2021. Η μεταρρύθμιση θέτει σε εφαρμογή ένα σύνθετο πρόγραμμα με υποχρεωτικά και προαιρετικά μαθήματα και ο μαθητής καλείται να επιλέξει. Για να παρέχουν αυτές τις επιλογές, τα σχολεία έχουν ένα «περιθώριο» που οι διευθυντές των σχολείων μπορούν να χρησιμοποιήσουν όπως κρίνουν κατάλληλα. Αλλά προφανώς αυτό το περιθώριο είναι περιορισμένο και σε πολλά σχολεία φοβούνται ότι δεν θα καταφέρουν να ανταποκριθούν όπως πριν και δεν θα προσφέρουν τις ίδιες επιλογές όπως παλιά . Υπάρχει ο κίνδυνος οι επιλογές και οι δυνατότητες να είναι πολύ διαφορετικές από σχολείο σε σχολείο και από περιοχή σε περιοχή.

Αυτά τα αιτήματα κάτι μου θυμίζουν: Όπως πολλοί επισημαίνουν αυτά είναι αιτήματα που τα συνδικάτα προβάλλουν και διεκδικούν εδώ και δύο δεκαετίες. Ποια είναι λοιπόν η σχέση των συνδικάτων και των «κόκκινων στυλό»; Θολή θα έλεγε κανείς προς το παρόν. Για πολλούς το κίνημα των «κόκκινων στυλό» εκφράζει εκπαιδευτικούς που βρίσκονται έξω από τα συνδικάτα και χαρακτηρίζονται ως «απολίτικοι». Είναι αλήθεια πως ένα σημαντικό κομμάτι του κλάδου αρνείται τις απεργιακές κινητοποιήσεις με συχνότητα «μία ανά εξάμηνο», ως αναποτελεσματικές, ενώ πιστεύει πως τα συνδικάτα δεν κατάφεραν να υπερασπίσουν τα δικαιώματα των εκπαιδευτικών, ιδιαίτερα στον οικονομικό τομέα. «Έχουμε την αίσθηση ότι τα συνδικάτα ακούγονται όλο και λιγότερο. Είμαστε εδώ για να τα στηρίξουμε. Δεν δρούμε ενάντια σε αυτά, δρούμε παράλληλα. Συνενώνουμε την πρωτοβάθμια, τη δευτεροβάθμια , δεν ανήκουμε σε κάποιο πολιτικό χώρο. Το κίνημά μας δεν στρέφεται ενάντια στα συνδικάτα, δεν αφαιρεί από αυτά, προσθέτει».^[4] δηλώνει η Julie μέλος των κόκκινων στυλό. Το ίδιο υποστηρίζει και η Francette Popineau εκπρόσωπος του Snuipp-FSU, του μεγαλύτερου συνδικάτου της πρωτοβάθμιας. «Δεν υπάρχει αντίθεση ανάμεσα στα Κόκκινα Στυλό και στα συνδικάτα». «Το υπουργείο δεν ακούει τα συνδικάτα και μας αναγκάζει να αναζητήσουμε άλλους δρόμους για να τους κάνουμε να μας ακούσουν»^[5] λέει ο “Sam” . Στο κίνημα αυτό αποκρυσταλλώνονται πολλές αγωνίες και μεγάλη οργή. Μένει να προσδιορίσει και τις μορφές πάλης που θα ακολουθήσει στο εξής. Όπως επισημαίνουν μέλη συνδικάτων όσο σίγουρο είναι πως οι εθιμοτυπικές απεργίες είναι αναποτελεσματικές , τόσο σίγουρο είναι πως τα περισσότερα από όσα κέρδισαν οι εκπαιδευτικοί τα κέρδισαν με απεργίες μαχητικές και αποφασιστικές που μπόρεσαν να «πιάσουν» το σφυγμό του κόσμου και να κατανοήσουν τα αιτήματα των καιρών.

Η ισχύς εν τη ενώσει : Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες και ιδιαίτερες πλευρές του κινήματος των «κόκκινων στυλό» είναι ότι απευθύνονται και συγκεντρώνουν το σύνολο του κόσμου της εκπαίδευσης, σε εθνικό επίπεδο, με όρους ισότητας. Το κίνημα διαπερνά όλους τους χώρους και τις βαθμίδες και φέρνει κοντά , εκπαιδευτικούς πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας, στελέχη και νεοδιόριστους, διευθυντές σχολείων και δασκάλους τάξης, συμβασιούχους και μόνιμους. Οι δάσκαλοι αυτοί αποφάσισαν να εκφραστούν συλλογικά, τη στιγμή που το ποσοστό των συνδικαλισμένων εκπαιδευτικών στα εθνικά συνδικάτα είναι σχετικά μικρό, ενώ περισσότερο ελκυστικός φαίνεται να είναι ο συνδικαλισμός σε τοπικό επίπεδο, επειδή ασχολείται με συγκεκριμένες περιπτώσεις και είναι πιο κοντά στην καθημερινή πραγματικότητα της τάξης.

Το κίνημα των κόκκινων στυλό δεν έχει συνδιαλλαγεί ακόμα με τα συνδικάτα , κανείς τους όμως δεν αντιτίθεται σε μία συνάντηση. Αν αυτή γίνει, εκτός από τα γραφεία και τους δρόμους, τότε τα πράγματα για το υπουργείο θα είναι δύσκολα.

Διαίρει και βασίλευε: Αλλά βέβαια ο υπουργός παιδείας Jean-Michel Blanquer, δεν είναι χθεσινός. Βλέποντας ότι οι άνεμοι φυσούν ενάντια, προσπαθεί να εκτρέψει ένα τμήμα από την απογοήτευση και την οργή που νιώθουν οι εκπαιδευτικοί ενάντια στους γονείς των μαθητών τους και να δημιουργήσει προστριβές ανάμεσά τους. Το υπουργείο προτείνει να μην λαμβάνουν πλέον οικογενειακά επιδόματα οι γονείς όσων παιδιών έχουν διαπράξει βίαιες πράξεις στο σχολείο. «Τα προβλήματα του σχολείου δεν θα βελτιωθούν με το να παίρνουμε χρήματα από τις φτωχότερες οικογένειες»,^[6] γράφει ένα κόκκινο στυλό που δεν το ξεγελούν οι κινήσεις τακτικής του υπουργείου.

Σκάσε και κολύμπα: Ο υπουργός έχει και άλλα βέλη στη φαρέτρα. Στις 5 Δεκεμβρίου 2018 παρουσίασε ένα νομοσχέδιο, για «ένα σχολείο εμπιστοσύνης», όπως το ονομάζει. Από το πρώτο κιόλας άρθρο του η κυβέρνηση δίνει το στίγμα της. Επιθυμεί να εξασφαλίσει “τη δέσμευση της εκπαιδευτικής κοινότητας” και απειλεί “με πειθαρχικές διώξεις όσους υπαλλήλους κριθούν ένοχοι για πράξεις που βλάπτουν τη φήμη της δημόσιας υπηρεσίας”. ^[7] Το μήνυμα είναι σαφές: Δεν είναι καλή ιδέα να ασκείτε δημόσια κριτική στις πολιτικές του υπουργείου. Θα υπάρξουν επιπτώσεις. Στην πραγματικότητα, υποστηρίζουν, πρόκειται για πολιτική επιχείρηση εκφοβισμού γιατί όπως θυμάται ο Claude Lelièvre, καθηγητής Ιστορίας της Εκπαίδευσης στη Σορβόννη (Paris V), το Συμβούλιο της Επικρατείας έχει αποφανθεί ότι αυτό το άρθρο δεν έχει ισχύ. Από το 1983 ήδη, όταν ο Anicet Le Pors, υπουργός Δημόσιας Διοίκησης, επανεξέτασε το καθεστώς των δημοσίων υπαλλήλων, το ζήτημα της υποχρεωτικής έκφρασης των εκπαιδευτικών σύμφωνα με το νόμο είχε τεθεί και είχε απορριφθεί καθώς θεωρήθηκε ότι αντιβαίνει βασικές αρχές της Διακήρυξης των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου. Ο υπουργός ενήργησε γνωρίζοντας αυτό το γεγονός, συνεχίζει ο Claude Lelièvre. Ελπίζει, πάνω απ’ όλα, να εκφοβίσει.^[8] Η μέθοδος αυτή ευρέως χρησιμοποιημένη, θα μπορούσε στην προκειμένη περίπτωση να φτάσει στα όρια της. Για τον υπεύθυνο του SUD éducation, είτε η κυβέρνηση θα προχωρήσει στην πράξη, θεσπίζοντας πειθαρχικά μέτρα, γεγονός που θα μπορούσε να προκαλέσει μία δυναμική αντίδραση από τη μεριά των εκπαιδευτικών, είτε θα παραμείνει στο επίπεδο των συμβολισμών. ^[9]

Για τα «κόκκινα στυλό» το σοκ ήταν μεγάλο. Κι αν ορισμένοι φοβήθηκαν τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει η δημόσια διατύπωση της γνώμης τους, οι περισσότεροι αισθάνθηκαν ακόμα μεγαλύτερη την ανάγκη να ακουστούν. «Ασκώ αυτό το επάγγελμα από επιλογή, λέει ο Sam. Δεν κάνουμε τίποτε άλλο παρά να μιλάμε για τις συνθήκες εργασίας μας που γίνονται όλο και περισσότερο δύσκολες και γι’ αυτό κινδυνεύουμε να τιμωρηθούμε. Διδάσκω στο Seine-Saint-Denis. Η καθημερινή μου πραγματικότητα είναι ένα βιβλίο για δύο μαθητές, έλλειψη κονδυλίων, έλλειψη θέρμανσης στην τάξη, φωτοτυπίες που πρέπει να βγάλω στο σπίτι μου, πακέτο χαρτί που ζητάμε από τους γονείς. Απέναντι σε αυτά ο υπουργός μας απαντά: Δούλευε και σκάσε. Είναι εξευτελιστικό και εξαιρετικά βάναυσο».^[10]

Ας πάμε ένα βήμα παραπέρα. Δεν φτάνει μόνο η οργή, ούτε τα αιτήματα για τους μισθούς και τις θέσεις εργασίας για να σωθεί το δημόσιο σχολείο στη Γαλλία, υποστηρίζουν στην αρθρογραφία τους εκπαιδευτικοί από διάφορους πολιτικούς χώρους. Τα κόκκινα στυλό είναι ένα σημαντικό βήμα. Δεν αρκεί. Πρέπει να δούμε τι έγινε όλα αυτά τα χρόνια. «Το σχολείο μας δολοφονήθηκε από τους τεχνοκράτες της οδού Grenelle σε συμφωνία με τις Βρυξέλλες. Υπουργός μετά τον υπουργό, αριστερές και δεξιές κυβερνήσεις μαζί, αποφάσισαν ότι εξορθολογισμός του εκπαιδευτικού συστήματος σημαίνει μετατροπή του σε επιχείρηση. Από έναν διευθυντή σχολείου να δημιουργήσεις έναν manager και να μετατρέψεις τους εκπαιδευτικούς σε υπαλλήλους του, των οποίων η ελευθερία θα καταπνίγεται μέσα στα άπειρα διοικητικά καθήκοντα με το επιχείρημα «θα δεις είναι γρήγορο, είναι ψηφιακό». Η απόκτηση βασικών δεξιοτήτων που επέβαλλε η Ε.Ε και εφάρμοσε ο νόμος Fillon το 2005, είναι εμβληματική της νεοφιλελεύθερης και διαχειριστικής επέλασης στο σχολείο η οποία, στο όνομα της ιερής «αξιολόγησης», απαξιώνει τη γνώση και τον πολιτισμό και ελέγχει τα άτομα».^[11] Πολλοί εκπαιδευτικοί ανησυχούν για την τύχη του δημόσιου σχολείου στη Γαλλία και τονίζουν ότι βάλλεται η έννοια της ισότητας σε ένα σχολείο κοινό και ίδιο για όλους. «Η πρόκληση είναι στην πραγματικότητα σύμφωνη με τους στόχους του νεοφιλελευθερισμού, είναι πάνω από όλα ιδεολογική: μετά την εφεύρεση της «σχολικής αποτυχίας», για την οποία καθιστούν το άτομο ως το μόνο υπεύθυνο, μετά την εμπορευματοποίηση του εκπαιδευτικού συστήματος υπό την κάλυψη της αυτονομίας, πρόκειται τώρα να απορρίψουμε την ιδέα ενός κοινού σχολείου ίδιου για όλους τους μαθητές μαζί με το αίτημά που φέρνει για ισότητα (που ονομάζεται εξισωτισμός από τους επικριτές του) ή το λιγότερο “να δημιουργήσουμε την κοινωνία” σύμφωνα με τους ανθρώπινους νόμους, προς όφελος ενός ατομικιστικού και βιταλιστικού οράματος του παιδιού το οποίο, προστατευμένο από την κοινωνία, θα αναπτύσσεται αυθόρμητα σύμφωνα με τους “φυσικούς νόμους” όπως πιστοποιούνται από τις νευροεπιστήμες».^[12]

Οι εκπαιδευτικοί αυτοί επισημαίνουν την αναγκαιότητα να βαθύνει η ιδεολογική πάλη ενάντια στις νεοφιλελεύθερες επιλογές και τονίζουν, με αφορμή και το κίνημα των κόκκινων στυλό, ότι για να υπερασπίσουμε το δημόσιο σχολείο, δεν είναι αρκετές ακόμα και οι πιο μαζικές διαμαρτυρίες, χρειάζεται παράλληλα να δώσουμε μια ιδεολογική μάχη προβάλλοντας το όραμά μας για το «σχολείο των όλων των ίσων και των διαφορετικών», αντιπαρατασσόμενοι με επιστημονικά παιδαγωγικά επιχειρήματα στις θεωρίες που στηρίζουν τον επελαύνοντα νεοφιλελευθερισμό. Η μάχη αυτή δεν είναι «παιδαγωγισμός» είναι αναγκαιότητα που θα κρίνει το μέλλον του δημόσιου σχολείου.

Πληροφορίες αντλήσαμε από τις ιστοσελίδες

https://tendanceclaire.org/breve.php?id=32092

https://fr.news.yahoo.com/stylos-rouges-enseignants-veulent-faire-092124193.html

https://tendanceclaire.org/breve.php?id=32516

https://npa2009.org/actualite/education/stylos-rouges-une-nouvelle-mobilisation-dans-leducation

https://www.anti-k.org/2019/01/04/stylos-rouges-ces-profs-qui-sinspirent-des-gilets-jaunes/stylos-rouges/

http://npa29.unblog.fr/2019/01/04/stylos-rouge-lhumanite/

https://www.alternatives-economiques.fr/enseignants-une-greve-de-plus-plus-quune-greve/00087938

http://www.lefigaro.fr/vox/societe/2019/01/10/31003-20190110ARTFIG00292-barbara-lefebvre-les-stylos-rouges-ne-sont-pas-pres-d-etre-gilets-jaunes.php

http://www.leparisien.fr/societe/education-les-stylos-rouges-veulent-federer-le-mal-etre-des-profs-29-12-2018-7978014.php

http://canempechepasnicolas.over-blog.com/2019/01/stylos-rouges-un-nouveau-mouvement-pres-de-44-000-membres-en-trois-semaines.html

https://www.humanite.fr/article-sans-titre-667044

1. Yano Lesage: https://www.anti-k.org/2019/01/04/stylos-rouges-ces-profs-qui-sinspirent-des-gilets-jaunes/stylos-rouges/ ↑
2. http://www.leparisien.fr/societe/education-les-stylos-rouges-veulent-federer-le-mal-etre-des-profs-29-12-2018-7978014.php ↑
3. Στο ίδιο. ↑
4. http://canempechepasnicolas.over-blog.com/2019/01/stylos-rouges-un-nouveau-mouvement-pres-de-44-000-membres-en-trois-semaines.html ↑
5. http://npa29.unblog.fr/2019/01/04/stylos-rouge-lhumanite/ ↑
6. Νadège Dubessay: https://www.humanite.fr/article-sans-titre-667044 ↑
7. Στο ίδιο. ↑
8. Στο ίδιο. ↑
9. Στο ίδιο. ↑
10. Στο ίδιο. ↑
11. Barbara Lefebvre : http://www.lefigaro.fr/vox/societe/2019/01/10/31003-20190110ARTFIG00292-barbara-lefebvre-les-stylos-rouges-ne-sont-pas-pres-d-etre-gilets-jaunes.php ↑
12. Alain Chevarin, Grégory Chambat, De Montessori aux neurosciences,N’ autre école, n.special, Hiver 2018-2019, σ.11. ↑

The post ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΣΤΥΛΟ first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το άρθρο ΤΑ ΚΟΚΚΙΝΑ ΣΤΥΛΟ εμφανίστηκε πρώτα στο Εκπαιδευτική Λέσχη.

Κυρίες και κύριοι συνάδελφοι συμμετέχοντας ως σύλλογος στη συζήτηση της ΔΟΕ πιστεύουμε ότι η συγκρότηση μιας πλατιάς κοινωνικής συμμαχίας  για το σχολείο και η συμφωνία γύρω από ένα μορφωτικό σχέδιο αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση μίας διαφορετικής εκπαιδευτικής πολιτικής.

Το σχέδιο της σημερινής κυβέρνησης η οποία προσπάθησε μέσα από έναν προσχηματικό διάλογο να νομιμοποιήσει μνημονιακές πολιτικές και δεσμεύσεις απέναντι στην ΕΕ και τον ΟΟΣΑ θεωρούμε ότι δεν απέσπασε τη συναίνεση των εκπαιδευτικών. Ωστόσο επειδή η άρνηση από μόνη της δεν συνιστά ένα διαφορετικό  μορφωτικό σχέδιο, και επειδή πιστεύουμε ότι μία σύγχρονη Ομοσπονδία πρέπει να έχει επεξεργασμένες θέσεις απέναντι στα σύγχρονα προβλήματα που θα απευθύνονται στην κοινωνία και θα προωθούν απελευθερωτικές κοινωνικές διαδικασίες και μετασχηματισμούς  προσερχόμαστε στη συζήτηση  ελπίζοντας να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση των θέσεων της Ομοσπονδίας.

Στις σύγχρονες κοινωνίες η πράξη της αγωγής αποτελεί αντικείμενο κρατικού ενδιαφέροντος. Μέσω του ελέγχου των εκπαιδευτικών συστημάτων, τα οποία θεσμοθετήθηκαν  και επεκτάθηκαν στην Ευρώπη κατά τη διάρκεια του 19^ου αιώνα, τα σύγχρονα κράτη παρεμβαίνουν και καθορίζουν, σε μεγάλο βαθμό την αγωγή των μελλοντικών πολιτών τους.

Κύριο χαρακτηριστικό των εκπαιδευτικών συστημάτων  αποτέλεσε ευθύς εξ’ αρχής  η καθολικότητα τους και ο προσανατολισμός τους στις κοσμικές ανάγκες της αστικής κοινωνίας και του κράτους.^[1]

Η βούληση της Πολιτείας και οι επιδιώξεις της  κοινωνίας αποτελούν ισχυρούς παράγοντες οι οποίοι δρώντας ταυτόχρονα  καθορίζουν  τον εκπαιδευτικό θεσμό, ενώ ως τρίτος παράγοντας που επηρεάζει την πράξη της αγωγής αναδεικνύεται ,το δικαίωμα του ατόμου για αυτοκαθορισμό.

Παρ’ όλο που και οι τρεις αυτοί παράγοντες επιδρούν στην λειτουργία και την εξέλιξη του εκπαιδευτικού θεσμού – σε διαφορετικό βαθμό και με διαφορετική ένταση βέβαια- γεγονός παραμένει ότι τα εκπαιδευτικά συστήματα στην πλειοψηφία τους δεν δημιουργήθηκαν από «τα κάτω» αλλά από  «τα πάνω».

Η μαζικοποίηση της εκπαίδευσης εξαρτήθηκε σε μεγάλο βαθμό από τη διαθέσιμη χρηματοδότηση και τη θέληση των κυβερνήσεων και των κυρίαρχων κοινωνικών ομάδων να ενθαρρύνουν την επέκταση του σχολικού δικτύου. Η εκπαίδευση  δεν προέκυψε αυθόρμητα από τη λαϊκή ζήτηση ούτε ως ανταπόκριση στη δράση των δυνάμεων της αγοράς και μόνο. Ήταν σε μεγάλο βαθμό οργανωμένη άνωθεν από το κράτος. Τα εκπαιδευτικά συστήματα είναι δημιουργήματα των κρατών.^[2]

Το γεγονός αυτό καθιστά το υπάρχον σχολείο, όπως ισχυρίστηκαν εκπρόσωποι του υπουργείου Παιδείας, κρατικό εμφύτευμα, ένα δημιούργημα δηλαδή του κεντρικού κρατικού μηχανισμού ξένο προς τις ανάγκες και τις παραδόσεις των τοπικών κοινωνιών; Τίθεται το ερώτημα: επιθυμούμε ένα συγκεντρωτικό σχολικό σύστημα καθοδηγούμενο από έναν κεντρικό κρατικό μηχανισμό ή ένα «σχετικά»  αποκεντρωμένο σχολικό σύστημα που θα λειτουργεί ως  κόμβος του τοπικού κοινωνικού δικτύου;

Αν αντιπαρέλθουμε προς στιγμήν την αοριστία των διατυπώσεων (π.χ. τι σημαίνει σχετικά αποκεντρωμένο; ποιο τμήμα της εκπαιδευτικής λειτουργίας δεν θα αποκεντρωθεί ή ακόμα σε ποια τοπικά κοινωνικά δίκτυα αναφέρεται; Ποιοι τα συγκροτούν, τι συνιστά τη διαφορετικότητά τους; κ.τ.λ.) θεωρούμε  ότι ένα μαχόμενο εκπαιδευτικό κίνημα πρέπει, ξεπερνώντας την αντίθεση εθνικό – τοπικό, συγκεντρωτικό – αποκεντρωμένο να θέσει το ερώτημα: Σχολείο για τους λίγους ή σχολείο για όλους; Ποια είναι εκείνη η  δομή που επιτρέπει στον εκπαιδευτικό μηχανισμό να αμβλύνει τις εκπαιδευτικές ανισότητες;

Σήμερα ο νεοφιλελευθερισμός προπαγανδίζει μια μορφή αντι-κρατισμού στην εκπαίδευση. Προτείνει το περίφημο «laissez-faire, laissez- passer» να εφαρμοστεί  στην εκπαιδευτική πραγματικότητα υποστηρίζοντας ότι η αγορά θα ρυθμίσει με τον καλύτερο τρόπο σε ποιους θα δοθούν εκπαιδευτικές ευκαιρίες και ποιες. Υπερασπίζεται τη δυνατότητα των ατόμων να «επιλέξουν» το σχολείο που επιθυμούν, ανάλογα με τις ανάγκες τους. Η νεοφιλελεύθερη έμφαση, δίνεται στη μετατροπή των σχολείων είτε σε μέρος της οικονομίας είτε σε εμπόρευμα καθαυτό.

Προωθώντας την ιδέα  διαφορετικών αυτόνομων σχολικών μονάδων, ταυτόχρονα με έναν ενιαίο, σε εθνικό επίπεδο, μηχανισμό σύγκρισής – π.χ. μέσω εθνικών εξετάσεων- προωθεί τη σύγκριση μεταξύ διαφορετικών σχολείων ώστε να γίνει εφικτός ο διαχωρισμός  και η κατηγοριοποίησή τους σε «επιτυχημένα» και μη. Στην ουσία σε μία εποχή όπου το κοινωνικό κράτος συρρικνώνεται και η εκπαίδευση δεν θεωρείται πλέον η «καλύτερη επένδυση», το κράτος αρνούμενο  να στηρίξει οικονομικά τις  προσπάθειες για δημοκρατική σχολική μεταρρύθμιση, ώστε να αμβλυνθούν οι ταξικές αντιθέσεις, προωθεί την «αγοραιοποίηση» της εκπαίδευσης.  Αναθέτει  στους μηχανισμούς της αγοράς να θέσουν εκτός εκπαιδευτικού συστήματος ένα σημαντικό αριθμό μαθητών, αυξάνοντας τη σχολική διαρροή και μειώνοντας το «κόστος» της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Ένα αποκεντρωμένο δίκτυο σχολείων που θα δημιουργεί πολλούς και διαφορετικούς κόμβους εκπαίδευσης σε περίοδο οικονομικής κρίσης θα μπορούσε να αυξήσει τη σχολική διαρροή. Τα σχολεία αυτά ενδεχομένως,  θα αναζητούν  τα ίδια τους πόρους τους και θα έχουν ένα διαφοροποιημένο αναλυτικό πρόγραμμα το οποίο θα  επηρεάζεται από την διαδικασία εξεύρεσης πόρων.  Ένα τέτοιο αποκεντρωμένο δίκτυο θα μπορούσε να κατευθύνει  μαθητές συγκεκριμένων κοινωνικών στρωμάτων  προς την επαγγελματική μαθητεία, την πρακτική δηλαδή και επί τω έργω κατάρτιση, την ίδια ώρα που  άλλοι θα έχουν την οικονομική άνεση να παραμείνουν περισσότερο στην εκπαίδευση και να  κατευθυνθούν  σε περισσότερο «θεωρητικά» επαγγέλματα.  Οδηγούμαστε έτσι  σε μια ανακατασκευή των παραδοσιακών ιεραρχικών μοντέλων της κοινωνικής διαίρεσης της εργασίας μέσω του σχολείου.  Αποτελεί άλλωστε και ένα από τα αιτήματα του νεοφιλελευθερισμού. Επιφανειακές, εργαλειακές γνώσεις  χαμηλού κύρους για τους πολλούς που θα οδηγούν σε γρήγορη ένταξη τους στην αγορά εργασίας, και για μία ελίτ παραμονή για περισσότερο χρονικό διάστημα στο εκπαιδευτικό σύστημα και μελέτη σε βάθος της φιλοσοφίας και  των επιστημών.

Η αυτονομία της σχολικής μονάδας από την κεντρική διοίκηση θα μπορούσε να ενισχύσει την ύπαρξη ανισοτήτων κατά περιοχή. Χωρίς αποτελεσματικό κεντρικό συντονισμό  θα είναι δύσκολος ο σχεδιασμός και η ορθολογική οργάνωση του εκπαιδευτικού συστήματος. Κάτι τέτοιο θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τη μη συστηματική, κατακερματισμένη  και άνιση ανάπτυξη του. Χωρίς την παρέμβαση του κράτους- πρόνοιας στο εκπαιδευτικό σύστημα ισχυρές ομάδες συμφερόντων, θα κατοχύρωναν γρήγορα ξεχωριστά προνόμια επηρεάζοντας το σύνολο του εκπαιδευτικού θεσμού προς όφελος τους και ενάντια στην επιδίωξη της ισότητας.

Στις ταξικές κοινωνίες, πολλοί πιστεύουν ότι  όσο αυξάνει η ποικιλία των διαφορετικών οδών μέσα στο εκπαιδευτικό σύστημα, όσο περισσότερα είναι τα σημεία «διακλάδωσης», τόσο αυξάνονται οι επιλογές που έχουν οι μαθητές. Οι επιλογές τους όμως, όπως έχει υποστηρίξει ο Γάλλος κοινωνιολόγος Raymond Boudon, ακόμα και σε περίπτωση φαινομενικής ισότητας τους όσον αφορά την  πρόσβαση  στο εκπαιδευτικό σύστημα,  επηρεάζονται ισχυρά από προσδοκίες ταξικά καθορισμένες με αποτέλεσμα, σε τέτοιου είδους συστήματα, οι πιθανότητες να ακολουθήσουν οι μαθητές τον τύπο της εκπαίδευσης που «αντιστοιχεί» στην ταξική θέση τους να είναι  πολύ μεγάλες και οι εκπαιδευτικές ευκαιρίες  που προσφέρονται τελικά στους νέους να δομούνται με βάση την τάξη, και το φύλο.[3] Αντίθετα οι περισσότερο τυποποιημένες εκπαιδευτικές δομές προάγουν περισσότερο καθολικές προσδοκίες μεταξύ των μαθητών, υπηρετώντας καλύτερα το στόχο της ισότητας στην πρόσβαση στα εκπαιδευτικά αγαθά.

Υποστηρίζοντας ένα σχετικά συγκεντρωτικό μοντέλο στην εκπαίδευση, δεν ξεχνάμε τις αρνητικές, επιπτώσεις ενός μονολιθικά κρατικού σχολείου. Άλλωστε δεν είναι αυτό το εκπαιδευτικό μας πρότυπο. Υποστηρίζουμε ότι το εκπαιδευτικό σύστημα θα πρέπει να στοχεύει στη μορφωτική ισότητα για όλα τα παιδιά ανεξάρτητα από την ταξική τους προέλευση ενώ ταυτόχρονα θα σέβεται την ιδιαιτερότητα του κάθε παιδιού και την ανάγκη του για αυτοκαθορισμό.

Έτσι προτείνουμε ένα δημόσιο δωρεάν σύστημα τυπικής σχολικής εκπαίδευσης, το οποίο θα παρέχει ομοιογενή εκπαίδευση, τουλάχιστον σε ότι αφορά ένα βασικό σώμα γνώσεων, για όλα τα παιδιά σχολικής ηλικίας. Εντός αυτού του συστήματος θα πρέπει να ενισχυθεί η ελευθερία  του διδάσκοντα και του συλλόγου διδασκόντων να προσαρμόζει, όχι τους στόχους, αλλά την ύλη των αναλυτικών προγραμμάτων στις δυνατότητες και τις κλίσεις των μαθητών του.

Επειδή για μας ισχύει η περίφημη φράση του Pestalozzi «πρώτα γίνεσαι άνθρωπος και μετά τεχνίτης» ζητάμε:

1) Δεκατετράχρονη δημόσια δωρεάν ενιαία υποχρεωτική εκπαίδευση (δίχρονη υποχρεωτική προσχολική  και 12χρονη σχολική).

2)   Ένα ενιαίο αναλυτικό πρόγραμμα για όλη την επικράτεια που θα καθορίζει ένα βασικό σώμα γνώσεων και δεξιοτήτων απαραίτητων για την ολοκλήρωση της προσωπικότητας κάθε ανθρώπου,  που υποχρεωτικά θα προσφέρει σε όλους το δωδεκάχρονο σχολείο.  Οι γνώσεις αυτές θα αποτελούν τη βάση της μετέπειτα διαφοροποιημένης εκπαιδευτικής του πορείας.

3) Λειτουργία  απογευματινής ζώνης, η οποία θα λειτουργεί δημόσια και δωρεάν για όλα τα παιδιά. Στην ζώνη αυτή θα  μπορούν να λειτουργούν διαφοροποιημένα τμήματα όπου τα παιδιά θα αναπτύσσουν τα ιδιαίτερα ταλέντα τους και θα επιλέγουν ελεύθερα μαθήματα ανάλογα με τις ξεχωριστές κλίσεις τους.

 4) Διδακτικές μεθόδους  οι οποίες θα ξεκινούν από τις ανάγκες του παιδιού (ή του εφήβου αντίστοιχα) και θα ανταποκρίνονται στις ιδιαιτερότητες του κάθε ατόμου.

5) Τα διδακτικά αντικείμενα και οι μέθοδοι διδασκαλίας οφείλουν να καθορίζονται σε εθνικό επίπεδο με βάση τις ανάγκες του ατόμου και τις κοινωνίας και όχι ευκαιριακά με βάση τα κονδύλια του ΕΣΠΑ. Γι’ αυτό ζητάμε για την Παιδεία η χρηματοδότηση να είναι από τον προϋπολογισμό.

5) Λειτουργία πειραματικών σχολείων, στα οποία η επιλογή μαθητών θα γίνεται από τυχαίο δείγμα. Τα διαφορετικά σχολεία που θα μπορούσαν να ορίζονται ανά τακτά χρονικά διαστήματα ως πειραματικά, σκοπό θα έχουν να  συμβάλλουν στην εξέλιξη της παιδαγωγικής επιστήμης και να ελέγξουν τη δυνατότητα καινούριες και πρωτοποριακές παιδαγωγικές και διδακτικές μέθοδοι να εφαρμοστούν στο σύνολο των σχολείων της χώρας.

Σε ότι αφορά το περιεχόμενο του βασικού σώματος σπουδών θεωρούμε  ότι η καλή εκπαίδευση είναι η πολυτεχνική εκπαίδευση για τον καθένα, μια εκπαίδευση καρδιάς, μυαλού και χεριών για όλους τους ανθρώπους. Το μορφωτικό ιδεώδες του Διαφωτισμού δηλαδή, όπως το διατύπωσε ο Pestallozi. Δεν θα υπάρχει διαφοροποιητικό αναλυτικό πρόγραμμα το οποίο θα λέει πως ορισμένοι τύποι μαθητών θα κατευθύνονται προς την επαγγελματική εξάσκηση και άλλοι θα αναπτύσσουν τον θεωρητικό τρόπο σκέψης.  Προτείνουμε ένα ομοιόμορφο μοντέλο, με τους όρους που σκεφτόμαστε μια εκπαίδευση για όλους, η οποία θα αντιμετωπίζει τον άνθρωπο ως ψυχοσωματική ενότητα  και θα φροντίζει για την πνευματική, ψυχική, σωματική του ανάπτυξη. Είμαστε υπέρμαχοι της κατάργησης της διαίρεσης μεταξύ πνευματικής και χειρωνακτικής εργασίας, μιας διαίρεσης που αναπαράγει τις ταξικές ανισότητες χαρακτηρίζοντας ως γνώσεις αυξημένου κύρους τις θεωρητικές και υποβαθμίζοντας τις χειρωνακτικές ως κατώτερες γνώσεις.

Προτείνουμε ενιαία βασική εκπαίδευση. Διαφωνούμε με τη σημερινή διαίρεσή της σε βαθμίδες. Το πρόγραμμα πρέπει να είναι ενιαίο για να μην υπάρχουν συνεχείς επικαλύψεις.  Η λογική του να διδασκόμαστε τα ίδια θέματα σε διαφορετικό επίπεδο δυσκολίας και εμβάθυνσης έκρυβε την άρρητη παραδοχή ότι κάποια παιδιά θα εγκατέλειπαν στο δημοτικό και δεν θα συμπλήρωναν την εννιάχρονη υποχρεωτική εκπαίδευση, άρα έπρεπε να μάθουν λίγο από όλα. Εμείς υπερασπιζόμαστε δώδεκα χρόνια βασικών σπουδών για όλους όπου η  ύλη του αναλυτικού προγράμματος δεν θα πρέπει να έχει επικαλύψεις και θα  καθορίζεται από τις μαθησιακές δυνατότητες των μαθητών σε κάθε ηλικία.

Η εκπαίδευση πρέπει να στοχεύει:

α) στην αύξηση της αυτονομίας των ανθρώπων (Adorno) μέσω της  προσφοράς  επαρκών γνώσεων και ερεθισμάτων ώστε  να οδηγηθούν στην αυτοπραγμάτωση.

β) στην πολύπλευρη ανάπτυξη και καλλιέργεια της προσωπικότητας του ατόμου (γνωστική, συναισθηματική, κοινωνική, αισθητική, πρακτική).

γ) στην  ανάπτυξη της  ικανότητας  των ατόμων να συμμετέχουν στο κοινωνικό και πολιτικό  και πολιτιστικό γίγνεσθαι.

δ) στην σύμμετρη ανάπτυξη της ατομικότητας και της κοινωνικότητας.

ε) στην ανάπτυξη της ανεκτικότητας απέναντι σε άτομα και ομάδες που έχουν διαφορετικές πολιτισμικές καταβολές και έχουν επιλέξει έναν άλλο τρόπο ζωής.

Σύμφωνα με την αντίληψή μας η εκπαίδευση τίθεται στο κέντρο της κοινωνίας   ως ξεχωριστή και μοναδική ενέργεια του ανθρώπου πάνω στον άνθρωπο και το πρόβλημα της μεθόδου της αγωγής και της διδασκαλίας μας απασχολεί ιδιαίτερα.

Υποστηρίζουμε ότι σε ένα σχολείο ενιαίας βασικής δωδεκάχρονης εκπαίδευσης, στο κέντρο του ενδιαφέροντος πρέπει να βρίσκεται το παιδί και οι ανάγκες του. Η αγωγή πρέπει να αρχίζει από τις δυνατότητες του παιδιού και να τις αναπτύσσει ανάλογα με τις ιδιαιτερότητές του. Η μάθηση νοείται ως αυτενεργός διαδικασία και η διδασκαλία πραγματοποιείται με την ενεργό συμμετοχή του μαθητή  σύμφωνα με την αρχή της εποπτείας.[4]

Απαράβατο όρο για να επιτευχθούν  οι στόχοι αυτοί αποτελεί η μελέτη της παιδικής φύσης και των ιδιαιτεροτήτων της, καθώς και η γνώση του «πώς ο άνθρωπος μαθαίνει». Η επιστημονική παιδαγωγική γνώση, η οποία έχει προέρθει από την παιδαγωγική έρευνα, είναι κατά τη γνώμη μας απαραίτητη στο διδάσκοντα στο ενιαίο δωδεκάχρονο σχολείο,  όπου συντελείται το φαινόμενο της αγωγής.

Υποστηρίζουμε την αναγκαιότητα των παιδαγωγικών σπουδών για κάθε εκπαιδευτικό ούτως ώστε να καταστεί ικανός να παρακολουθήσει τον σύγχρονο παιδαγωγικό προβληματισμό και  να προσαρμόζει τη διδασκαλία του ανάλογα με τα πορίσματα της παιδαγωγικής έρευνας, τα όποια ως επιστήμονας παιδαγωγός θα μπορεί να κρίνει.

Ο εκπαιδευτικός που θα διαθέτει ένα σώμα γενικότερων γνώσεων που δεν θα είναι αυστηρά χρηστικές, απλά εργαλεία της διδασκαλίας, αλλά θα αποτελούν το απαραίτητο υπόβαθρο, για την σφαιρική κατανόηση της πράξης της αγωγής. Οι  γνώσεις αυτές, επειδή ακριβώς  είναι επιστημονικές,  δεν προέρχονται ούτε αφορούν αποκλειστικά στην πράξη της εκπαίδευσης, ενισχύουν, ωστόσο, την εγκυρότητα και την αποτελεσματικότητα της.

Οι γνώσεις αυτές πρέπει να αποκτώνται σε Παιδαγωγικές Σχολές. Το πρόγραμμα των σχολών αυτών θα περιλαμβάνει  ένα βασικό σώμα παιδαγωγικών  γνώσεων, κοινό για όλους  τους φοιτητές κατά τα πρώτα έτη, ενώ στη συνέχεια θα διαφοροποιείται και θα παρέχει εξειδικευμένες γνώσεις ανάλογα με τις ανάγκες της διδασκαλίας των αντικειμένων σε κάθε ηλικία . Κατά τη γνώμη μας είναι διαφορετικές οι γνώσεις που πρέπει να έχει κάποιος για να διδάξει π.χ. μαθηματικά στην  εκπαίδευση στις ηλικίες 13-17 από αυτόν που θα μελετήσει τα μαθηματικά για να ασχοληθεί με την αστρονομία. 

Υποστηρίζουμε ότι η μετάδοση γνώσεων δεν είναι και δεν μπορεί να είναι το ζητούμενο στο δωδεκάχρονο ενιαίο σχολείο, όπου συντελείται η πράξη της αγωγής. Δεν επιθυμούμε μία νοησιαρχική εκπαίδευση. Υποστηρίζουμε μία εκπαίδευση που θα μορφώνει ολόπλευρα τον άνθρωπο, γι’ αυτό και στην εκπαίδευση των εκπαιδευτικών ζητάμε να συνυπάρχουν η  επιστημονική παιδαγωγική γνώση, και η  ουσιαστική και σε βάθος γνώση των επιστημονικών αντικειμένων και της μεθοδολογίας τους ανάλογα με τις ανάγκες της κάθε ηλικίας. Προτάσσουμε την μετατόπιση του ενδιαφέροντος  από το κάθε ξεχωριστό αντικείμενο στο παιδί και στις ανάγκες του, από τον κατακερματισμό της γνώσης, στην προσπάθεια ενιαίας σύλληψης και ερμηνείας της φυσικής και  κοινωνικοπολιτικής πραγματικότητας. Στο πλαίσιο αυτό  διαφωνούμε με την προσφορά των παιδαγωγικών μαθημάτων εντός κυρίως μεταπτυχιακών σπουδών ή σεμιναρίων χωρίς να έχουν προηγηθεί βασικές προπτυχιακές παιδαγωγικές σπουδές. Κατά τη γνώμη μας η πρακτική αυτή συντελεί στην υποβάθμιση της Παιδαγωγικής επιστήμης, στον κατακερματισμό της γνώσης και στην οικονομική εκμετάλλευση του κλάδου.

Τελειώνοντας, υπογραμμίζουμε ότι σύμφωνα με την άποψή μας, η επιστήμη της Παιδαγωγικής, η κρατική μέριμνα για την εκπαίδευση και η βελτίωση του επαγγελματικού κύρους των εκπαιδευτικών είναι τρεις παράγοντες που αλληλοεπιδρώντας αμοιβαία δημιουργούν το κατάλληλο κοινωνικό και εννοιολογικό πλαίσιο που επιτρέπει την ανάπτυξη της Παιδαγωγικής σκέψης. Από την ανάπτυξη αυτή, το παιδί και η κοινωνία μόνο ωφελημένοι μπορούν να είναι.

[*] Παρουσιάστηκε από το μέλος του Δ.Σ. του συλλόγου Παυλίνα Νικολοπούλου στην ημερίδα της Δ.Ο.Ε με θέμα: «ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΒΙΩΝΟΥΜΕ – ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΟΡΑΜΑΤΙΖΟΜΑΣΤΕ. Κριτική και διεκδικήσεις», την Παρασκευή 3 Ιουνίου 2016.

[1] Andy Green, Εκπαίδευση και συγκρότηση του κράτους, επ.  Π.Γ. Κιμουρτζής , Gutenberg,Αθήνα,  2010.,  σ.  88.

[2]  ό.π. σ. 452.

[3] Raymond Boudon,L’ inegalite des chances,ParisArand Colin, 1979, σ.189-201.

[4] Θ.Ι. Κάστανου , Η απολογία του σχολείου εργασίας, Μ. Τριανταφύλλου και Σια, Θεσσαλονίκη, 1931, σ. 33-34.  και  Robert Dottrens, L’ éducation  nouvelle en Autriche, éd. Delachaux et  Niestlé S.A., Neuchatel, 1927, σ.42.και Ιωάννης Χριστιάς,  Από την Πατριδογνωσία στην Μελέτη Περιβάλλοντος, η Παιδαγωγική και τα προβλήματα του Δημοτικού Σχολείου, Τυπωθήτω Γιώργος Δάρδανος, Αθήνα, 1998, σ. 23-26. 

The post ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ* first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το άρθρο ΤΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΟΥ ΘΕΛΟΥΜΕ* εμφανίστηκε πρώτα στο Εκπαιδευτική Λέσχη.