του Δημήτρη Τσουκάλη

Από τη δεκαετία του ενενήντα η λέξη που ήταν πανταχού παρούσα στο δημόσιο λόγο ήταν η λέξη «κρίση». Η έννοια της λέξης κρίση δεν είχε ποτέ σαφές περιεχόμενο. Συνήθως η κρίση αποδίδονταν με  μια περιγραφή των προβλημάτων και των παθογενειών σε κάθε πτυχή της δημόσιας ζωής. Όλα αυτά τα προβλήματα αποδίδονταν στον «κρατισμό». Στη διεφθαρμένη κρατική διοίκηση, στο αναποτελεσματικό, σπάταλο, διεφθαρμένο και διογκωμένο κράτος,  που, κατά τους διάφορους πρόθυμους αναλυτές των καναλιών, καταδυνάστευε και απομυζούσε τον ενάρετο και παραγωγικό ιδιωτικό τομέα

Από τη δεκαετία του ενενήντα άρχισε η πολιτική των «μεταρρυθμίσεων» και των «εκσυγχρονισμών». Όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις και οι τράπεζες ιδιωτικοποιήθηκαν με συνοπτικές διαδικασίες. Το Χρηματιστήριο έγινε το Ελντοράντο της «ισχυρής Ελλάδας».

Και ενώ η οικονομία, όλα αυτά τα χρόνια,  «κάλπαζε» στους δείκτες, με ρυθμούς ανάπτυξης  5% το χρόνο, το δημόσιο χρέος και τα ελλείμματα κάλπαζαν επίσης ανεξέλεγκτα.

Τελικό αποτέλεσμα αυτής της «αντικρατικής» πολιτικής  ήταν η ολοκληρωτική χρεοκοπία της χώρας και η παράδοση της  στους πρόθυμους σωτήρες με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα για τους εργαζόμενους, την οικονομία και το μέλλον της  χώρας.

Ο χώρος της Εκπαίδευσης όλα αυτά τα χρόνια δεν έμεινε αλώβητος. Πώς θα μπορούσε άραγε. Το πολιτικό σύστημα έδωσε τεράστια μάχη, κυρίως συκοφαντώντας τη δημόσια Εκπαίδευσης με όλους τους τρόπους,  για να επιβάλει τις ίδιες πολιτικές και στην Εκπαίδευση.

Με την προσπάθεια για τη «μεταρρύθμιση» του δημόσιου Πανεπιστημίου και την κατάργηση του άρθρου 16 του συντάγματος που δεν επιτρέπει την ίδρυση Ιδιωτικών Πανεπιστημίων και την απόπειρα επιβολής της αξιολόγησης στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.

Οι προσπάθειες αυτές δεν είχαν τα αναμενόμενα αποτελέσματα γιατί συνάντησαν σφοδρή αντίδραση από το εκπαιδευτικό κίνημα.

Όμως το πολιτικό σύστημα, αλλά και οι εταίροι δανειστές, δεν έχουν παραιτηθεί από την ιδέα της «μεταρρύθμισης» του εκπαιδευτικού συστήματος. Με μοχλό την εργαλειοθήκη του ΟΟΣΑ και τα αποτελέσματα του διαγωνισμού Pisa η πίεση εντείνεται συστηματικά και με συνέπεια.

Η επικοινωνιακή καταιγίδα με βάση την οποία προωθούνται οι νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση στηρίζεται σε τρεις λέξεις κλειδιά.

Αυτονομία- ανταγωνισμός- αξιολόγηση

Σύμφωνα με την ρητορική των υποστηρικτών της νεοφιλελεύθερης λογικής και αντίληψης η αυτονομία των σχολείων θα ενεργοποιήσει όλα τα καταπιεσμένα από τον κρατισμό θετικά κίνητρα. Ο ανταγωνισμός θα ενεργοποιήσει την ευγενή άμιλλα, θα ενισχύσει την πρωτοβουλία και το δημιουργικό πνεύμα και η αξιολόγηση θα επιβεβαιώσει τη δουλειά και τον κόπο μαθητών και δασκάλων  και ο καθένας θα επιβραβευτεί για την προσπάθεια και την απόδοσή του.

Βέβαια πίσω από τα ωραία λόγια για αυτονομία, πρωτοβουλία, δημιουργικότητα, αριστεία κρύβεται το αγοραίο σχολείο.

Ένα σχολείο, που θα λειτουργεί με τους νόμους της αγοράς και  δεν θα βρίσκεται υπό τον έλεγχο του κράτους, έτσι το κράτος σταδιακά θα μπορεί να μειώνει ακόμα περισσότερο  τη χρηματοδότηση για την εκπαίδευση. Οι γονείς με το πρόσχημα  της ενεργού συμμετοχής, ίσως και της συνδιοίκησης,  πολύ σύντομα θα κληθούν είτε να βάλουν το χέρι βαθιά στη τσέπη είτε να «τρέξουν» για χορηγούς. Οι εκπαιδευτικοί αλλά και οι μαθητές θα μπουν σ` έναν ανελέητο ανταγωνισμό, οι  μεν μαθητές για την «αριστεία» και την αποδοχή στα «καλά» σχολεία και οι εκπαιδευτικοί στην κυριολεξία για την επιβίωσή τους. Η Εκπαίδευση και η Αγωγή θα αποτελέσουν μάλλον μακρινό παρελθόν. Αυτό που θα μετράει θα είναι οι δείκτες, οι βαθμολογίες  και οι στατιστικές.

Αν αυτά φαίνονται συνδικαλιστικές υπερβολές και προσκόλληση σ` ένα ξεπερασμένο παρελθόν το παράδειγμα της Σουηδίας είναι πολύ ενδεικτικό και αποκαλυπτικό για το που οδηγούν οι νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις στην εκπαίδευση.

Tief im Norden[1]

Βαθιά στο Βορρά

Ήταν κάποτε μια χώρα η οποία είχε καλά σχολεία και ακόμα καλύτερους μαθητές. Μια χώρα που στον πρώτο διαγωνισμό Pisa οι μαθητές  κατατάσσονταν  στην κορυφή στα Μαθηματικά, στη Γλώσσα και στις Φυσικές επιστήμες. Η χώρα ήταν η Σουηδία και ήταν το έτος 2000.

Μια δεκαετία αργότερα η Σουηδία βρίσκεται σε κατάσταση σοκ. Από τους κάποτε υποδειγματικούς μαθητές προέκυψαν οι προβληματικοί μαθητές. Στα Μαθηματικά, στην Ανάγνωση και στις Φυσικές Επιστήμες οι δεκαπεντάχρονοι Σουηδοί μαθητές , στο διαγωνισμό Pisa του 2013 δεν βρίσκονται πλέον ούτε στη μεσαία κατηγορία (Σημ.: Η Σουηδία κατατάσσεται στην 38^η θέση, τρεις θέσεις πάνω από τη χρεοκοπημένη Ελλάδα των Μνημονίων )[2]. Ταυτόχρονα η απόσταση ανάμεσα στους καλούς και τους μέτριους μαθητές έχει μεγαλώσει και η επιρροή του κοινωνικού περιβάλλοντος στην εκπαιδευτική επιτυχία επίσης.

Για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τι έχει συμβεί πρέπει να πάμε αρκετά χρόνια πίσω.

Στη Σουηδία από το 1962 υπάρχει το ενιαίο σχολείο για όλους τους μαθητές μέχρι την ένατη τάξη. Θεσμοθετήθηκε από την τότε  σοσιαλδημοκρατική κυβέρνηση. Η σουηδική βιομηχανική κοινωνία εδράζονταν στη συναίνεση  εργοδοτών και εργαζομένων και στις ευρύτατες  συλλογικές συμφωνίες. «Το σπίτι του λαού» υπόσχονταν στους πολίτες ασφάλεια και ισότητα υπό την προστασία του κράτους.

 Στη δεκαετία του εξήντα η οικονομία της Σουηδίας απογειώθηκε με πλήρη απασχόληση και ένα ευρύτατο κοινωνικό κράτος που χρηματοδοτούνταν από υψηλούς φόρους και το κράτος σε ρόλο φύλακα και ρυθμιστή της κοινωνίας. Ήταν τα χρόνια που το κράτος, «το σπίτι του λαού» της Σουηδίας, ήταν ιερό και εξασφάλιζε το αίσθημα της ασφάλειας για όλους.

Η δεκαετία του ενενήντα ήταν η δεκαετία της κρίσης. Στη Σουηδία στην οποία κάποτε πίστευαν ότι ανήκουν σε μια κοινωνία ισότητας, ξαφνικά άρχισαν να εμφανίζονται οι διαφορές μεταξύ πλουσίων και φτωχών. Το ποσοστό των ανέργων άρχισε να αυξάνεται. Οι μετανάστες και οι πρόσφυγες άλλαζαν την κοινωνία. Η πίστη στη απεριόριστη δυνατότητα του κοινωνικού κράτους είχε αρχίσει να χάνεται. Η θεραπεία αναζητήθηκε στο μοντέλο της Αγοράς.

Τα σχολεία πέρασαν από τον έλεγχο του κράτους στην ευθύνη της  τοπικής αυτοδιοίκησης. Για κάθε μαθητή το κράτος πλήρωνε στο σχολείο ένα ποσό, τα λεγόμενα δίδακτρα. Στόχος του προγράμματος ήταν η εξοικονόμηση πόρων και η πρόκληση ανταγωνισμού μεταξύ των σχολείων για την προσέλκυση μαθητών. Η σχολική εκπαίδευση θα μετατρεπόταν σε σχολική αγορά και για την ενίσχυση αυτής της πολιτικής διευκολύνθηκε η ίδρυση ιδιωτικών σχολείων. Πολύ γρήγορα κερδοσκοπικά κεφάλαια μπήκαν στην αγορά ιδιωτικών σχολείων, στα οποία πλέον επιτρεπόταν το κέρδος. Όταν μια από τις μεγαλύτερες αλυσίδες ιδιωτικών σχολείων, που ανήκε σε  κερδοσκοπικά κεφάλαια συμφερόντων  της Δανίας, χρεοκόπησε, ξεσηκώθηκε μια μεγάλη συζήτηση. Πώς μπορεί να συνδυαστεί το κέρδος με το ενδιαφέρον για καλή εκπαίδευση και καλούς εκπαιδευτικούς;

(Η πλειοψηφία των Σουηδών, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, είναι αντίθετη με τα ιδιωτικά σχολεία και την ανάπτυξη κερδοσκοπικής δραστηριότητας στην Εκπαίδευση, κάτι, όμως, που δεν μεταφράζεται σε πολιτική πράξη.)

Μερικές βδομάδες πριν από το αποτέλεσμα-σοκ του διαγωνισμού Pisa 2013, ο Βόλφγκανγκ Γιόχανσον βρίσκεται στο γραφείο διευθυντή στο Δημοτικό σχολείο του προαστίου Φάστρα της Στοκχόλμης. Εδώ και λίγους μήνες κατέχει αυτή τη θέση. Όταν τον ρωτάμε (σημ.: οι δημοσιογράφοι της εφημερίδας  Die Zeit) ποιο είναι το κύριο πρόβλημα του σχολείου του μας λέει  μέσα απ` τα δόντια του τον αριθμό 66. Τόσοι είναι οι μαθητές  που παραμένουν στο σχολείο γιατί δεν έχουν άλλη επιλογή, παρότι  θα προτιμούσαν, αυτοί ή οι γονείς τους, να πηγαίνουν σ` ένα άλλο σχολείο.

Ο Βόλφγκανγκ  Γιόχανσον  ανήκει σ` εκείνους  που πιστεύουν,  εδώ και χρόνια,  ότι το σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα έχει εκτροχιαστεί και θεωρεί ότι η ρίζα του προβλήματος είναι η “Det fria skolvalet“ ,η ελεύθερη επιλογή σχολείου. Από τις αρχές της δεκαετίας του ενενήντα επιτράπηκε σε κάθε παιδί και σε κάθε οικογένεια η ελεύθερη επιλογή σχολείου. Αυτό που ακούγεται ωραία, στην πραγματικότητα υπονομεύει την πολιτική των ίσων ευκαιριών στην εκπαίδευση.

Πώς συνέβη αυτό;

Κατά το σχολικό έτος 2002/3 φοιτούσαν στο δημοτικό σχολείο 136.00 αλλοδαποί μαθητές και το σχολικό έτος 2011/12 σχεδόν 184.00. Από 12,5% το ποσοστό των αλλοδαπών μαθητών ανέβηκε στο 20,67. Το ποσοστό των μαθητών που μιλάνε στο σπίτι αραβικά, αγγλικά ή σομαλικά ανεβαίνει ενώ το ποσοστό αυτών που μιλάνε σουηδικά μειώνεται. Στο δημοτικό σχολείο της Φάστρα σχεδόν τα δύο τρίτα των μαθητών είναι αλλοδαποί. Στη γειτονιά το ποσοστό των αλλοδαπών είναι 40%. Οι σουηδοί που κατοικούν στην ίδια γειτονιά προτιμούν να στέλνουν τα παιδιά τους σε άλλο σχολείο αντί για το σχολείο της γειτονιάς. Αυτό σημαίνει η ελεύθερη επιλογή σχολείου για την οποία μίλησε ο Βόλφγκανγ Γιόχανσον και για τον οποίο αυτό ήταν το τέλος  του σχολείου για όλους. Οι αλλοδαποί μαθητές  δεν εντάσσονται και οι σουηδοί μαθητές δεν εκπαιδεύονται να συνυπάρχουν. Αυτό είναι καταστροφικό λέει ο Βόλφγκανγ Γιόχανσον.

Κι όλα αυτά στη χώρα, που κάποτε η ισότητα των ευκαιριών ήταν κρατική πολιτική.

Την ίδια άποψη έχει και ο ιστορικός της εκπαίδευσης Χανς  Άλμπιν Λάρσον, τέως αναπληρωτής διευθυντής της επιθεώρησης. Από την ύβρη ότι το σουηδικό εκπαιδευτικό σύστημα μόνο καλύτερο μπορεί να γίνει, λέει, τη δεκαετία του ενενήντα το σύστημα ανατράπηκε  πλήρως. Ήταν τέτοια  η αλλαγή που τα αποτελέσματά της φάνηκαν λίγα χρόνια αργότερα καθώς και οι θεμελιώδεις αλλαγές στην κοινωνία που ακολούθησαν.

Τα  εκπαιδευτικά προγράμματα έθεταν στόχους  τους οποίους έπρεπε να κατακτήσουν οι μαθητές. Δεν προβλέπονταν καθόλου ούτε το περιεχόμενο ούτε  οι εκπαιδευτικές μέθοδοι. Κι ακόμα περισσότερο, οι δάσκαλοι δεν ήταν απαραίτητο να έχουν σπουδάσει το συγκεκριμένο αντικείμενο που καλούνταν να διδάξουν. Δεν υπήρχε πλέον κανένα στάνταρντ ποιότητας, οι στόχοι του σχολείου ήταν ελεύθερη επιλογή κάθε σχολείου, λέει ο Χανς Αλμπιν Λάρσον. Το πλάνο για τα Μαθηματικά, για παράδειγμα αναφέρει απλώς ότι «ο στόχος του δημοτικού  σχολείου είναι να κατέχουν οι μαθητές τις βασικές μαθηματικές γνώσεις και να μπορούν να τις χρησιμοποιήσουν στην καθημερινότητα». Ήταν ευθύνη της αυτοδιοίκησης και τελικά του κάθε δασκάλου να βρουν ποιοι  είναι  αυτοί οι στόχοι και πώς θα οδηγούσαν τους μαθητές εκεί.

Σε μια εποχή κατά την οποία οι κοινωνική πραγματικότητα άλλαζε δραστικά, οι εκπαιδευτικοί εγκαταλείφθηκαν στην τύχη τους και το εκπαιδευτικό σύστημα ανατράπηκε.

Ο  Μάγκνους  Όσκαρσον, ο σουηδός συντονιστής του προγράμματος Pisa,  εκτιμά  ως πιθανές αιτίες της σουηδικής «κατάρρευσης» το γεγονός  ότι «οι σουηδοί εκπαιδευτικοί δεν αισθάνονται πλέον καλά στα σουηδικά σχολεία, η εξωτερική πίεση είναι τεράστια, οι οικονομικές απολαβές πολύ μικρές  καθώς και η κοινωνική αναγνώριση. Τα αμέτρητα τεστ, οι αδιάκοπες μετρήσεις και οι  επιθεωρητές  δεν κατάφεραν να επαναφέρουν την ποιότητα», αναφέρει χαρακτηριστικά.[3]

Τα σοβαρά προβλήματα  των νεοφιλελεύθερων μεταρρυθμίσεων ήταν εδώ και χρόνια γνωστά και ο προβληματισμός που αναπτύχτηκε ήταν έντονος.

Από το ευρωπαϊκό Δίκτυο Πληροφόρησης για την Εκπαίδευση «Ευρυδίκη» και στη μελέτη για τα «Επίπεδα Αυτονομίας και Ευθύνες Εκπαιδευτικών στην Ευρώπη», που εκδόθηκε το 2008 στη σελίδα 11 διαβάζουμε:

«Η Σουηδία- που το 1993 υιοθέτησε ένα στοχοκεντρικό πρόγραμμα σπουδών αντικαθιστώντας το προηγούμενο πρόγραμμα που ήταν βασισμένο στο περιεχόμενο- θέτει επί τάπητος την εκτενή σχολική αυτονομία της. Οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής οραματίζονται πλέον μια μεταρρύθμιση που θα αντικατοπτρίζει μια στροφή προς ένα πιο αυστηρά καθορισμένο περιεχόμενο σπουδών. Η επιθυμία τους βασίζεται στα ευρήματα πολλών μελετών που εκπόνησε το σώμα επιθεωρητών, τα οποία αποκαλύπτουν ότι τα στοχοκεντρικά προγράμματα σπουδών ερμηνεύονται με δυσκολία από τους εκπαιδευτικούς οδηγώντας σε σημαντικές ανισότητες στις ακαδημαϊκές απαιτήσεις των σχολείων».[4]

 (Το γεγονός ότι η αιτία των προβλημάτων εντοπίζεται στους εκπαιδευτικούς είναι συνήθης πρακτική και προφανώς δεν προκαλεί έκπληξη.)

Τα χρόνια τελευταία χρόνια  οι Σουηδοί επιχειρούν να αλλάξουν κάποια πράγματα. Εκπονήθηκαν νέα αναλυτικά προγράμματα, έγιναν αλλαγές στην εκπαίδευση των δασκάλων και ιδρύθηκε Ινστιτούτο Παρακολούθησης της Εκπαιδευτικής Πολιτικής. Αν θα έχουν αποτελέσματα αυτές οι αλλαγές θα φανούν τα επόμενα χρόνια.

Κοινή είναι όμως η διαπίστωση ότι χάθηκε μια ολόκληρη γενιά με τις νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις της δεκαετίας του ενενήντα.

O διαγωνισμός Pisa αμφισβητείται τεκμηριωμένα και πολύ έντονα στη Γερμανία[5], αλλά και στην Ελλάδα[6] τόσο για την αξιοπιστία του όσο και για τη στόχευσή του. H αναφορά στα αποτελέσματα του διαγωνισμού Pisa του 2012, που ανακοινώθηκε το 2013, γίνεται από τη γερμανική εφημερίδα, περιγράφοντας το σοκ που προκάλεσε η ανακοίνωση των αποτελεσμάτων στη Σουηδία.

Η ελεύθερη επιλογή σχολείου

Η ελεύθερη επιλογή σχολείου, η “Det fria skolvalet” όπως ονομάζεται,  είναι η λυδία λίθος των αλλαγών και των προβλημάτων που έχουν προκύψει στο εκπαιδευτικό σύστημα, αλλά και στην κοινωνία της Σουηδίας.

Ο Χανς Άλμπιν Λάρσον θεωρεί ότι το πρώτο τεράστιο λάθος ήταν η εκχώρηση  των σχολείων, παρά τις σφοδρές αντιδράσεις των εκπαιδευτικών που βγήκαν μαζικά στους δρόμους, στην τοπική αυτοδιοίκηση, η οποία  ούτε τα μέσα είχε ούτε την εμπειρία και τη γνώση του θέματος. Το λάθος αυτό έγινε καταστροφικό με την επόμενη απόφαση για την ελεύθερη επιλογή σχολείου. 

Το κάθε σχολείο, ιδιωτικό ή δημόσιο, χρηματοδοτείται από τα λεγόμενα δίδακτρα (κουπόνια)  που πληρώνει το κράτος για τον κάθε μαθητή και τα σχολεία ανταγωνίζονται μεταξύ τους για την προσέλκυση των μαθητών.

Η απόφαση για  την ελεύθερη επιλογή σχολείου στηρίχτηκε στη λογική και τη φιλοσοφία  της αγοράς με όχημα την αυτονομία και την αξιολόγηση.  Οι μαθητές και οι γονείς τους είναι οι πελάτες οι οποίοι με βάση τα αποτελέσματα των αξιολογήσεων έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν το καλύτερο σχολείο. Το κύριο επιχείρημα ήταν ότι κάθε μαθητής είχε, θεωρητικά, το δικαίωμα αλλά και τη δυνατότητα να επιλέξει το καλύτερο σχολείο.

Αυτός ο ανταγωνισμός μεταξύ των σχολείων για την προσέλκυση μαθητών εκτιμούσαν ότι απ` τη μια πλευρά θα έκανε όλα τα σχολεία καλύτερα κι απ` την άλλη κάθε μαθητής, ανεξάρτητα από την οικονομική κατάσταση της οικογένειάς του, θα είχε τη δυνατότητα να φοιτήσει στο «καλύτερο» σχολείο.

Η πραγματικότητα στην πράξη ήταν εντελώς διαφορετική.

Πολύ γρήγορα δημιουργήθηκαν ιδιωτικά σχολεία, τα λεγόμενα «ελεύθερα σχολεία» (1250 από τα  5700 είναι ιδιωτικά)  με  καλύτερες υποδομές, στις πιο ακριβές συνοικίες των πόλεων όπου θα μπορούσαν να έχουν μεγαλύτερα κέρδη, στα οποία συνέρρευσαν οι μαθητές από τα ανώτερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα. Τα παιδιά των μεταναστών αλλά και των φτωχών Σουηδών που ζούσαν στις υποβαθμισμένες συνοικίες, ενώ είχαν θεωρητικά τη δυνατότητα να φοιτήσουν κι αυτά στα καλύτερα σχολεία, αυτό δεν συνέβη. Κάθε σχολείο  στην πραγματικότητα επέλεγε αυτό τους μαθητές του.[7]   

 Για την εγγραφή σημαντικό ρόλο έπαιζαν οι επιδόσεις των μαθητών, οι οποίες εξασφάλιζαν και μια καλή θέση στις αξιολογήσεις, αλλά και η κοινωνική θέση της οικογένειας. Οι μαθητές με ειδικές ανάγκες και τα παιδιά των φτωχότερων κοινωνικών στρωμάτων, πέρα απ` όλα τα άλλα, είχαν να αντιμετωπίσουν και  το σοβαρό πρόβλημα της μετακίνησης, μιας και τα «καλά σχολεία» δεν βρίσκονταν κοντά στον τόπο κατοικίας τους.

Έτσι  το επιχείρημα ότι κάθε μαθητής μπορούσε να επιλέξει το καλό σχολείο αποδείχτηκε στην πράξη ένας ευσεβής πόθος ή καλύτερα ένα επικοινωνιακό τέχνασμα. Οι «κακοί» και οι φτωχοί μαθητές παρέμειναν στα φτωχά και υποβαθμισμένα σχολεία και οι πλούσιοι και καλοί μαθητές συγκεντρώθηκαν στα καλά ιδιωτικά, κυρίως, σχολεία των ακριβών περιοχών.

Οι συνθήκες  στα υποβαθμισμένα δημόσια σχολεία γινόταν κάθε χρόνο και πιο δύσκολες με αποτέλεσμα και όσοι εκπαιδευτικοί μπορούσαν να φεύγουν απ` αυτά τα σχολεία. Οι συνθήκες, βέβαια, για τους εκπαιδευτικούς ήταν πολύ δύσκολες και η πίεση που δέχονταν τεράστια και στα λεγόμενα «καλά σχολεία» (Χαμηλότεροι  μισθοί, δωρεάν υπερεργασία, κοινωνική υποβάθμιση κλπ). Οι συνθήκες όμως εργασίας εξαιτίας, κυρίως, του επιπέδου των μαθητών ήταν σαφώς καλύτερη.

Αυτή η κατάσταση είχε και μια άλλη απρόβλεπτη συνέπεια. Το επίπεδο της παρεχόμενης εκπαίδευσης είχε συνολική πτώση και οι  λόγοι  ήταν πολλοί. Τα σχολεία επικεντρώνονταν στην επιτυχία στα τεστ και τις εξετάσεις  μέσα από τα οποία κρίνονταν η εικόνα και η χρηματοδότηση του σχολείου κι όχι στις πραγματικές ανάγκες της εκπαίδευσης των μαθητών. Προσπαθούσαν να προσελκύσουν μαθητές χαμηλώνοντας τις απαιτήσεις, σε μια διαρκή προσπάθεια δημιουργίας «ευχάριστου κλίματος» για τους μαθητές. Οι βαθμολογίες άρχισαν να γίνονται «πληθωριστικές» στην προσπάθεια  απ` τη μια να δείχνουν μια καλή εικόνα για το σχολείο, κάτι που δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα, κι απ`  την άλλη για να εξασφαλίζουν για τους μαθητές καλύτερη πρόσβαση στα πανεπιστήμια. Στο «παιχνίδι» αυτό γρήγορα μπήκαν και τα δημόσια σχολεία . 

Και ενώ θα περίμενε κανείς ότι η αποτυχία αυτής της πολιτικής θα υποχρέωνε τους Σουηδούς να αναθεωρήσουν αυτή την πολιτική κάτι τέτοιο δεν συνέβη.

Ο λόγος απλός.

Και τον περιγράφει το φιλελεύθερο Think-Tank Timbro. «Τα ελεύθερα σχολεία έχουν πλέον υποστηρικτές», που δεν είναι άλλοι, προφανώς, απ` αυτούς που κερδίζουν απ` αυτή την πολιτική αλλά και  γονείς  μαθητών που φοιτούν στα καλά ιδιωτικά (με κρατική χρηματοδότηση) σχολεία  για τους οποίους πλέον δεν είναι καθόλου ελκυστική ιδέα  ότι τα παιδιά τους θα επιστρέψουν στα υποβαθμισμένα, όπως είναι σήμερα, δημόσια σχολεία. Και όπως λέει το «Timbro», «όλα τα σχολεία μπορούν να γίνουν εξίσου καλά».

Οι επιπτώσεις αυτής της πολιτικής δεν οδήγησαν μόνο στη συνολική υποβάθμιση της παρεχόμενης εκπαίδευσης. Η κάποτε σουηδική κοινωνία των ίσων ευκαιριών μετατράπηκε γρήγορα σε μια έντονα ταξική κοινωνία. Την ώρα που τα παιδιά της ανώτερης κοινωνικής τάξης από τα «καλά σχολεία», φοιτούσαν  στα καλά πανεπιστήμια και είχαν στη συνέχεια μια  καλή επαγγελματική αποκατάσταση, οι αλλοδαποί μαθητές και οι μαθητές από τα χαμηλότερα κοινωνικά στρώματα καταδικάζονταν να φοιτούν σε σχολεία γκέτο, να ζουν σε υποβαθμισμένες γειτονιές και το μέλλον τους να είναι η ανεργία και η υποαπασχόληση.

 Η  κοινωνική πόλωση που προκλήθηκε δεν στέρησε μόνο τις ελπίδες και τις προοπτικές μια καλύτερης εκπαίδευσης και ζωής χιλιάδων παιδιών.  Γρήγορα προκάλεσε σοβαρά  κοινωνικά προβλήματα.

Το παρακάτω παράδειγμα από τη γερμανική εφημερία Süddeutsche Zeitung  είναι χαρακτηριστικό.[8]  

«Σ` ένα από τα υποβαθμισμένα  προάστια της Στοκχόλμης, το Rinkeby , τα τελευταία χρόνια τα κρούσματα βίας, οι εμπρησμοί αυτοκινήτων και οι καταστροφές από εξοργισμένους νέους είναι  συχνό φαινόμενο. Η εκπαιδευτικός Βίνμπεργ, που εργάζονταν πριν από 30 χρόνια σε σχολείο της περιοχής, λέει, ότι τότε το σχολείο  είχε τον ίδιο αριθμό αλλοδαπών, αλλά δεν διέφεραν καθόλου οι επιδόσεις των μαθητών από τις επιδόσεις των μαθητών στα υπόλοιπα σχολεία. Σήμερα η κατάσταση έχει αλλάξει και ενώ τότε δούλευε ευχάριστα στην περιοχή πλέον δεν θα ήθελε να δουλεύει εκεί.»

Γερμανοί ειδικοί της εκπαίδευσης αλλά και δημοσιογράφοι, μετά την επιτυχία των Σουηδών το 2000, πριν ακόμα φανούν οι καταστροφικές για το εκπαιδευτικό σύστημα  αλλαγές του 1993, συνέρρεαν στη Σουηδία για να μελετήσουν το «θαυμαστό» εκπαιδευτικό σύστημα της αυτονομίας και της ελεύθερης επιλογής σχολείου. Όταν σε λίγα χρόνια φάνηκαν οι πραγματικές επιπτώσεις των αλλαγών η στάση των Γερμανών άλλαξε άρδην και κανείς Γερμανός σήμερα δεν φαίνεται να προτείνει την υιοθέτηση αντίστοιχων αλλαγών. Αντίθετα, οι γερμανοί αρθρογράφοι σήμερα «συμβουλεύουν» τους Σουηδούς, με δηκτική διάθεση,  να επισκεφτούν τη Γερμανία για να πάρουν ιδέες που θα τους βγάλουν από την κρίση.

Βέβαια στη χρεοκοπημένη Ελλάδα, με την καθοδήγηση του ΟΟΣΣΑ, οι αποτυχημένες νεοφιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις  της δεκαετίας του ενενήντα, με καθυστέρηση δεκαετιών,  θεωρούνται ότι πιο σύγχρονο και  προοδευτικό. Οι ακραία ταξικές πολιτικές κρύβονται επιμελώς πίσω από ιδεολογήματα και εύηχες λέξεις όπως  «αριστεία», «αυτονομία»,  «ανταγωνισμός»,   «αξιολόγηση».

Οι σφοδρές  αντιδράσεις των δημάρχων και της ΚΕΔΕ στην απόφαση για θεσμοθέτηση του πάγιου, εδώ και δεκαετίες, εκπαιδευτικού αιτήματος της υποχρεωτικής δίχρονης προσχολικής αγωγής, δείχνει ξεκάθαρα ότι η ανάπτυξη ιδιωτικής κερδοσκοπικής δραστηριότητας στο χώρο της εκπαίδευσης, όπως γίνεται ήδη  στους παιδικούς σταθμούς, όχι μόνο θα βρει συμμάχους αλλά και θα γίνει ο πολιορκητικός κριός για τη συνολική ανατροπή της Δημόσιας Δωρεάν Παιδείας.

Το παράδειγμα της Σουηδίας δείχνει ότι ο δρόμος της ιδιωτικοποίησης της δημόσιας Εκπαίδευσης δεν είναι μόνο καταστροφικός. Είναι και πολύ δύσκολα αναστρέψιμος.

Η Δημόσια Εκπαίδευση στη χώρα μας, παρόλα τα προβλήματά της, είναι ένα από τα ελάχιστα  στηρίγματα  μιας κοινωνίας που δέχεται πολλαπλά χτυπήματα. Αν επιτρέψουμε να συμβεί θα έχουμε σοβαρές ευθύνες απέναντι στα παιδιά μας και στο μέλλον των επόμενων γενεών.

Σημ: Τα ιδιωτικά σχολεία ενώ στην υποχρεωτική εκπαίδευση είναι 16% του συνόλου , στο λύκειο, που οδηγεί στις σπουδές στο πανεπιστήμιο, το ποσοστό φτάνει στο 48%.

Το 70% των ιδιωτικών σχολείων (“Friskolor“), ανήκει σε ανώνυμες εταιρείες εισηγμένες στο Χρηματιστήριο. Το υπόλοιπο ποσοστό ανήκει σε μη κερδοσκοπικά ιδρύματα και συλλόγους.

Το ποσοστό κέρδους των ιδιωτικών σχολείων τυπικά κυμαίνεται γύρω  στο 5%, στην πραγματικότητα είναι πολύ υψηλότερο με διάφορα «τρυκ», όπως η πρόσληψη σχολικών νοσηλευτών κλπ. Οι σοσιαλδημοκράτες ενώ μιλούν για σκάνδαλο διασπάθισης δημοσίου χρήματος στην πραγματικότητα συμφωνούν  με την ουσία αυτής της πολιτικής.

 Η μεγαλύτερη αλυσίδα ιδιωτικών σχολείων, με 240 σχολεία, είναι η „Academedia“, που ανήκει στον  «αυτοκρατορία» Wallenberg, με 5.000 εργαζόμενους και 58.000 μαθητές.

 Παρά την εξάπλωση των ιδιωτικών σχολείων το ένα στα τέσσερα ιδιωτικά σχολεία καταγράφει ζημιές και πολλά σχολεία οδηγούνται στη χρεοκοπία, όπως η δανέζικων συμφερόντων αλυσίδα JB (Jonn Bauer) με 30 σχολεία και 10.000 μαθητές, το 2013.

[1] http://www.zeit.de/2013/50/pisa-studie-schweden

[2] https://www.oecd.org/pisa/keyfindings/pisa-2012-results-overview.pdf

[3] http://www.spiegel.de/lebenundlernen/schule/pisa-absteiger-warum-schwedens-schueler-sich-verschlechterten-a-937022.html

[4] http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/thematic_reports/094EL.pdf

[5] https://www.youtube.com/watch?v=_DP3fH9hzSE

[6] http://www.alfavita.gr/apopsin/oosa-kai-pisa-ekdohes-monopoliakoy-yperethnikoy-epitheoritismoy-stin-ekpaideysi

[7] https://de.wikipedia.org/wiki/Bildungssystem_in_Schweden 

[8] http://www.sueddeutsche.de/bildung/pisa-absteiger-schweden-schluss-mit-lustig-in-der-schule-1.1901532-2

The post Tief im Norden* (Βαθιά στο Βορρά) first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

του Δημήτρη Τσουκάλη

Ένα σημαντικό ποσοστό μαθητών, που δείχνει αξιοσημείωτη  αύξηση παγκόσμια, εμφανίζει  μεγάλη δυσκολία στην αυτοσυγκέντρωση και την προσοχή. Η διάγνωση στους μαθητές με τις σοβαρότερες δυσκολίες είναι  Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής- Υπερκινητικότητας (ΔΕΠ-Υ). Οι μαθητές αυτοί χαρακτηρίζονται από αδεξιότητα, παρορμητισμό και αδυνατούν  να συγκεντρώσουν την προσοχή τους στο μάθημα και να παρακολουθούν τις οδηγίες. Στριφογυρίζουν στην καρέκλα, ρίχνουν τα πράγματά τους στο δάπεδο, σηκώνονται χωρίς λόγο από τη θέση τους, διακόπτουν   και αδυνατούν να συγκεντρωθούν στην εργασία τους.

Για τα παιδιά αυτά η καθημερινότητα, όχι μόνο στο σχολείο αλλά και στο σπίτι, γίνεται από δύσκολη έως βασανιστική, σε πολλές περιπτώσεις, όχι μόνο για τα ίδια αλλά και για το σχολικό και οικογενειακό περιβάλλον.

Μέχρι σήμερα η αντιμετώπιση των δυσκολιών αυτών των παιδιών γίνονταν παιδαγωγικά. Με μεγάλη υπομονή, με αγάπη και ανοχή. Με καλύτερη οργάνωση των εργασιών και των δραστηριοτήτων τους και με προσεκτική διαχείριση του χώρου στον οποίο εργάζονται, χωρίς διασπαστικούς παράγοντες.

Πριν από λίγο καιρό μια γερμανική εταιρεία παρουσίασε ένα νέο  προϊόν, το γιλέκο με άμμο που, σύμφωνα με το διαφημιστικό της ίδιας της εταιρείας, υπόσχεται ότι βοηθάει τους μαθητές με ΔΕΠ-Υ να αυξήσουν την αυτοσυγκέντρωσή τους, να είναι πιο ήρεμοι και να νιώθουν καλύτερα.

Η ιδέα για το γιλέκο ήταν μιας εκπαιδευτικού Ειδικής Αγωγής, η οποία είχε εργαστεί στην Αμερική, όπου το γιλέκο  αυτό χρησιμοποιείται από χρόνια με ενθαρρυντικά αποτελέσματα, όπως αναφέρει η ίδια.

Το γιλέκο αυτό έχει βάρος από 1,2 μέχρι 6 κιλά, για τα μεγαλύτερα παιδιά, και το φοράνε οι μαθητές για 30 λεπτά την ημέρα στο σχολείο. Το γιλέκο  κοστίζει, περίπου,150 Ευρώ.

Από την προηγούμενη σχολική  χρονιά σε περισσότερα από διακόσια σχολεία της Γερμανίας ξεκίνησε  η χρήση του γιλέκο. Σύμφωνα με όσα γίνονται γνωστά, δεν  απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των γονιών, αλλά η πρακτική είναι να υπάρχει συνεννόηση με τους γονείς και το ίδιο το παιδί να το θέλει. Το κόστος αγοράς των γιλέκων, τα οποία παραμένουν στο σχολείο, καλύπτεται με χορηγίες.

Σύμφωνα με μαρτυρίες δασκάλων αλλά και κάποιων παιδιών, όπως γράφουν οι εφημερίδες, το γιλέκο μειώνει την υπερδιέγερση και την υπερκινητικότητα και τους κάνει να αισθάνονται καλύτερα. Έχει την ίδια επίδραση, αναφέρει μια δασκάλα, που έχει ένα  χέρι που ακουμπά στην πλάτη του παιδιού.

Η ίδια η εταιρεία στο διαφημιστικό έντυπο αναφέρει ότι το γιλέκο με  την πίεση που ασκεί  στο σώμα βοηθάει παιδιά με αισθητηριακός διαταραχές (αυτισμός) αλλά και ΔΕΠ-Υ  να μειώνεται η ένταση που αισθάνονται  και να νιώθουν καλύτερα.

Η χρήση των γιλέκων στα σχολεία έχει προκαλέσει σφοδρές  αντιδράσεις στη Γερμανία  και  η υπουργός Παιδείας του κρατιδίου της Βόρειας Ρηνανίας Βεστφαλίας, Υβόν Γκεμπάουερ,  δηλώνει δημόσια ότι δεν συμφωνεί με   τη χρήση στα σχολεία του κρατιδίου.

Σε άλλα κρατίδια  τα τοπικά υπουργεία Παιδείας, στο ερώτημα   αν εγκρίνουν  τη χρήση των γιλέκων στα σχολεία, η απάντηση που δίνουν  είναι ότι δεν απαιτείται κανενός είδους έγκριση ή απαγόρευση και μένει στους ίδιους τους εκπαιδευτικούς να εκτιμήσουν αν το γιλέκο  είναι χρήσιμο για την εκπαιδευτική διαδικασία και σε συνεννόηση με τους γονείς να πάρουν την όποια απόφαση.

Η πρόεδρος του συλλόγου φιλολόγων Ρηνανίας-Παλατινάτου, Κορνέλια Σβάρτς, θεωρεί ότι τα γιλέκα με άμμο είναι μια απέλπιδα  προσπάθεια να μπει τάξη στο χάος που έχει δημιουργηθεί στα σχολεία (με την ένταξη στα Γενικά σχολεία των μαθητών με Ειδικές Ανάγκες) και ο σύλλογός της απαιτεί άμεση απαγόρευση της χρήσης των γιλέκων.

Από την πλευρά των παιδοψυχιάτρων εκφράζονται σοβαρές επιφυλάξεις για αποτελεσματικότητα και τη θεραπευτική δράση των γιλέκων, που δεν αποδεικνύεται επιστημονικά, γεγονός που και η εταιρεία δεν το αρνείται. Επίσης οι παιδοψυχίατροι επισημαίνουν τον κίνδυνο στιγματισμού αυτών των μαθητών, ως ταραξιών ή ασθενών.

Από την πλευρά  των εκπαιδευτικών επισημαίνεται ο κίνδυνος τα γιλέκα να γενικευθούν και να χρησιμοποιηθούν, για οικονομικούς λόγους, ως αντιστάθμισμα στην έλλειψη κατάλληλης παιδαγωγικής στήριξης των μαθητών αυτών.

 Οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι μαθητές αυτοί εντείνονται από την πολιτική των περικοπών και της ένταξης (Inklusion) των μαθητών με Ειδικές Ανάγκες στα Γενικά σχολεία, σε υπερπληθή τμήματα με ασφυκτικούς χώρους και χωρίς στήριξη από κατάλληλο εκπαιδευτικό προσωπικό. Η ένταση που προκαλείται στις τάξεις επηρεάζει μαθητές αλλά και δασκάλους και ανατροφοδοτείται κάνοντας την κατάσταση εξαιρετικά δύσκολη.

Στο διάλογο που αναπτύσσεται στα ηλεκτρονικά μέσα, πολλοί  μιλούν για επάνοδο της «μαύρης παιδαγωγικής», των εξαναγκασμών και του εκφοβισμού.

Υπάρχουν, από την άλλη πλευρά και εκπαιδευτικοί που  δεν απορρίπτουν εντελώς την ιδέα, αλλά θεωρούν ότι η χρήση των γιλέκων, σε Γενικά και Ειδικά σχολεία, σε μεμονωμένες  περιπτώσεις, θα πρέπει να γίνεται με πολύ μεγάλη προσοχή, με την κατάλληλη ιατρική παρακολούθηση και  λαμβάνοντας σοβαρά υπόψη όλες τις παραμέτρους και τις πιθανές επιπτώσεις στην ψυχική και σωματική υγεία των παιδιών..

Είναι σίγουρο και ανεξάρτητα από την όποια επίδραση μπορεί να έχουν τα γιλέκα σε κάποιες περιπτώσεις μαθητών, ότι  μαγικές λύσεις δεν υπάρχουν. Η καλύτερη αντιμετώπιση των κάθε είδους δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι μαθητές γίνεται πιο αποτελεσματικά με παιδαγωγικό και επιστημονικό τρόπο. Αυτό απαιτεί εξειδικευμένο προσωπικό, κατάλληλους χώρους, υλικό και επιστημονική καθοδήγηση και παρακολούθηση. Όλα αυτά απαιτούν χρήματα που σήμερα οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν φαίνονται διατεθειμένες να διαθέσουν, παρά τα μεγάλα λόγια για προτεραιότητα στην Παιδεία.

Η ένταξη (Inklusion ) των μαθητών με Ειδικές Ανάγκες στα Γενικά σχολεία, σε υπερπληθή τμήματα, με ελλείψεις εκπαιδευτικών και εξειδικευμένου βοηθητικού προσωπικού, προκαλεί συνθήκες χάους στα σχολεία, με τους δασκάλους αλλά και τους μαθητές  στα όρια των αντοχών τους.

Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα τα σχολεία να καταφεύγουν σε αμφιλεγόμενες ή και προβληματικές πρακτικές, όπως η χρήση του γιλέκου, τις οποίες πολλοί χαρακτηρίζουν ως επιστροφή στο μεσαίωνα.

Όταν στα σχολεία δημιουργούνται ασφυκτικές συνθήκες και η εκπαιδευτική διαδικασία γίνεται βασανιστική για εκπαιδευτικούς και μαθητές, τότε η αναζήτηση «μαγικών λύσεων» φαντάζει διέξοδος. Το επόμενο βήμα είναι η επιστροφή στον αυταρχισμό και σε παιδαγωγικές πρακτικές άλλων εποχών. Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα  της πολιτικής των περικοπών, της εντατικοποίησης  και της απαξίωσης  της δημόσιας εκπαίδευσης.

The post ΓΙΛΕΚΑ ΜΕ ΑΜΜΟ ΓΙΑ ΜΑΘΗΤΕΣ ΜΕ ΔΕΠ-Υ ΣΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το 1954 ελάχιστα χρόνια μετά το τέλος του δευτέρου παγκοσμίου πολέμου, η ποδοσφαιρική ομάδα της Δυτικής Γερμανίας παίζει στον τελικό του Μουντιάλ της Βέρνης κόντρα στη μεγάλη Ουγγαρία του Φέρντς Πούσκας.

Πριν τον τελικό κανένας δεν έδινε ελπίδες στη Γερμανία που είχε χάσει ήδη στα προημιτελικά 8-3 από τη θρυλική αρμάδα του Φέρεντς Πούσκας.

Στον τελικό ανατράπηκαν όλα τα δεδομένα και η Γερμανία του Ζεπ Χερμπέργκερ (προπονητής) και του Φριτς Βάλτερ (αρχηγός) νίκησε με 3-2, αν και έχανε στο πρώτο δεκάλεπτο 2-0, και στέφτηκε παγκόσμια πρωταθλήτρια.

Το γεγονός πήρε τεράστιες σχεδόν μυθικές διαστάσεις στη βαρύτατα τραυματισμένη Γερμανία. Στη πλατεία Μαρίεν Πλατς του Μονάχου περίμεναν τους «ήρωες» πάνω από 100.000 γερμανοί.

Η νίκη αυτή θεωρείται  για τους γερμανούς το ξεκίνημα της μεταπολεμικής Γερμανίας και  του μεταπολεμικού οικονομικού θαύματος.

Η νίκη αυτή έβαλε πάλι τη Γερμανία στον παγκόσμιο χάρτη, όχι πλέον για τα εγκλήματα των ναζί, αλλά για μια μεγάλη αθλητική επιτυχία. Η καταρρακωμένη ψυχολογία των γερμανών και η εθνική τους αυτοσυνειδησία άρχισε πάλι να λειτουργεί.

Όμως το θαύμα της Βέρνης έχει πολλές γκρίζες σκιές. Ελάχιστοι σήμερα αμφιβάλλουν ότι οι γερμανοί ποδοσφαιριστές ήταν ντοπαρισμένοι (Την καταγγελία  έκανε πρώτος ο Φέρεντς Πούσκας λίγες μέρες αργότερα.).

Το 2004 αποκαλύφθηκε ότι μετά τον αγώνα βρέθηκε στα αποδυτήρια των νικητών μια σακούλα με τις  άδειες αμπούλες .

Το ντοπάρισμα των ποδοσφαιριστών,  σύμφωνα με τον ιστορικό του αθλητισμού, στο πανεπιστήμιο Χούμπολντ,  Έρικ Έγγερ,  έγινε με την ίδια σύριγγα και είχε σαν αποτέλεσμα  οι ποδοσφαιριστές να μολυνθούν από ηπατίτιδα C. (Η ουσία που πιθανολογείται ότι χορηγήθηκε στους ποδοσφαιριστές ήταν η ουσία Pervitin, η οποία χρησιμοποιήθηκε μαζικά  κατά το δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο για το  ντοπάρισμα των στρατιωτών.)

Οι περισσότεροι ποδοσφαιριστές της ομάδας της Γερμανίας πέθαναν στη συνέχεια από τις επιπτώσεις της ασθένειας. Ελάχιστοι επιβίωσαν και είχαν στη συνέχεια μια φυσιολογική ζωή. Οι ποδοσφαιριστές  αυτοί επιβεβαίωσαν  το γεγονός,  αλλά οι ίδιοι  πίστευαν ότι τους χορηγήθηκε βιταμίνη C.

Για του ηττημένους τα πράγματα ήταν πολύ χειρότερα. Κατηγορήθηκαν άδικα απ` τους ίδιους τους συμπατριώτες τους ότι πούλησαν το παιχνίδι στους γερμανούς. 

Τα γεγονότα εκείνου του τελικού έχουν μελετηθεί διεξοδικά από γερμανικά πανεπιστήμια και είναι σχεδόν βέβαιοι όλοι για το τι έχει συμβεί. (Οι γερμανοί, απ` την πλευρά τους,  ισχυρίζονται ότι και οι Ούγγροι ήταν ντοπαρισμένοι, μόνο που αντί για ενέσεις εκείνοι χρησιμοποίησαν χάπια της ίδιας, πιθανόν, ουσίας.)

Ότι κι αν έγινε όμως δεν αλλάζει την ουσία. Και η ουσία είναι ότι μια αθλητική  επιτυχία «κατασκευάστηκε» για να εξυπηρετήσει πολιτικούς σκοπούς.

Δεν ήταν ούτε είναι η πρώτη φορά ούτε βέβαια η τελευταία. Η ιστορία του παγκόσμιου αθλητισμού είναι γεμάτη από τέτοια γεγονότα.

Για μας τους Έλληνες η ιστορία των Ολυμπιακών Αγώνων με τους «εθνικούς ήρωες» αθλητές, με το DNA του νικητή,   είναι πολύ πρόσφατη για να την ξεχάσουμε.

Καλό είναι να διασκεδάζουμε, αλλά καλό είναι επίσης να μην ξεχνάμε ότι πίσω από τις «εθνικές επιτυχίες» και τους αθλητές πρότυπα κρύβονται τεράστια συμφέροντα που δεν έχουν σχέση με χαρά, διασκέδαση , παιχνίδι και ευγενή άμιλλα.

Είναι ένα παιχνίδι δισεκατομμυρίων Ευρώ με πολλές σκοτεινές πλευρές (τζόγος, αναβολικά, επιχειρηματικά και «εθνικά» συμφέροντα).

The post ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΚΗ «ΤΟ ΘΑΥΜΑ ΤΗΣ ΒΕΡΝΗΣ» first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Ένα φαινόμενο που παίρνει διαστάσεις τα τελευταία χρόνια στην Εκπαίδευση είναι οι γονείς που έρχονται στο σχολείο με επιθετική ακόμα και  πολεμική διάθεση. Αυτοί οι γονείς δεν εμπιστεύονται και αμφισβητούν το σχολείο σε κάθε του πτυχή. Σχεδόν σε καθημερινή βάση έρχονται σε προστριβές με το σχολείο για άπειρα σημαντικά ή και απολύτως ασήμαντα θέματα.

Είναι συνήθως γονείς ανώτερης μόρφωσης, υπερπροστατευτικοί, με απόλυτες απόψεις για την εκπαίδευση και την ανατροφή των παιδιών, που  απαιτούν από το σχολείο να προσαρμοστεί στις δικές τους αντιλήψεις και επιθυμίες, τις οποίες θεωρούν αδιαπραγμάτευτες.

Κάποιους  απ` αυτούς τους γονείς θα τους συναντήσει κανείς , στα διαλείμματα,   ανελλιπώς  στα κάγκελα  του σχολείου για να φέρουν « κάτι»  (στο υπέρβαρο συνήθως)  παιδί τους, που, όμως,  «δεν τρώει τίποτε».

 Όταν ψιχαλίζει έρχονται να δουν αν βγήκαν  τα παιδιά στην αυλή στο διάλειμμα και αρρωστήσουν.

Όταν τα παιδιά πηγαίνουν στο θέατρο κουβαλούν μαζί τους το κινητό (που γνωρίζουν ότι  απαγορεύεται) γιατί θέλουν να ξέρουν που βρίσκονται τα παιδιά, «μη συμβεί κάτι».

Στην τσάντα τους κουβαλούν προμήθειες που θα έφταναν  να ταΐσουν τουλάχιστον δυο παιδιά για μια ολόκληρη μέρα και …για να μη ζηλεύουν κουβαλούν μαζί τους χρήματα (από πέντε μέχρι και  δέκα Ευρώ στις εποχές τις κρίσεις)  «να πάρουν κάτι από το κυλικείο».

Ανησυχούν για τους βαθμούς. Για τους σημαιοφόρους. Για το ποια δασκάλα θα πάρει την τάξη του χρόνου. Για το αν θα τελειώσουν την ύλη (της Δευτέρας δημοτικού)!! Για τις πολλές ή λίγες εργασίες που τους βάζει η δασκάλα. Και οπωσδήποτε για το Bullying. To παιδί τους είναι πάντοτε θύμα. Ποτέ θύτης. Αν όλοι λένε το αντίθετο, τότε απλά αυτό  έχει στοχοποιηθεί

Τα παιδιά αυτών των γονιών, συνήθως, αντιμετωπίζουν προβλήματα προσαρμογής και συνύπαρξης στο σχολικό περιβάλλον. Έχουν  δυσκολίες να σεβαστούν τους κανόνες του σχολείου και δημιουργούν διαρκώς προβλήματα με τους συμμαθητές τους αλλά και τους εκπαιδευτικούς .

Τα τελευταία χρόνια έχουμε ένταση   του φαινομένου και η αιτία θα πρέπει να αναζητηθεί στη συστηματική απαξίωση του δημόσιου σχολείου και των εκπαιδευτικών,   από τα ΜΜΕ,  που έχει πάρει απίστευτες διαστάσεις  στα μνημονιακά χρόνια. 

Εκτός όμως απ` αυτή την εξήγηση σίγουρα παίζουν ρόλο και πολλοί ακόμη παράγοντες.

Ο  άκρατος ατομικισμός, η πίστη στο «δικό μου παιδί που  αδικείται» γιατί είναι ξεχωριστό και δεν το καταλαβαίνει κανείς, η ανασφάλεια για το μέλλον, η  αμφισβήτηση κάθε δημόσιου και συλλογικού αγαθού  (που είναι διεφθαρμένο, αντιπαραγωγικό και άδικο, όπως η θηριώδης προπαγάνδα διαλαλεί)  είναι κάποιοι από τους παράγοντες .

Πολλοί ακόμη παράγοντες, όπως η ηλικία αυτών των γονιών (συνήθως είναι γονείς μεγαλύτερης ηλικίας) και  ο αριθμός παιδιών στην οικογένεια παίζουν ρόλο .

Επίσης είναι εντυπωσιακό ότι μεγαλύτερα προβλήματα δημιουργούνται στα σχολεία  σε οικονομικά πιο εύρωστες   απ` ότι  σε πιο  φτωχές και υποβαθμισμένες συνοικίες, όπου τα και τα πραγματικά  προβλήματα είναι και πιο έντονα.

Το φαινόμενο αυτό έλαβε ανεξέλεγκτες διαστάσεις  μετά την ψήφιση του νόμου που έθετε σε αργία τους εκπαιδευτικούς ακόμα και με την κατάθεση μήνυσης εναντίον τους.

Δεκάδες ήταν οι περιπτώσεις εκπαιδευτικών, σε ολόκληρη τη χώρα, που βίωσαν έναν πραγματικό εφιάλτη, συχνά με αστήρικτες και αστείες κατηγορίες.

Αυτή όμως η κατάσταση δεν ταλαιπώρησε μόνο κάποιους εκπαιδευτικούς. Δημιούργησε ένα τοξικό κλίμα στα σχολεία.

Οι εκπαιδευτικοί ένιωθαν  και ακόμα νιώθουν ότι είναι  ευάλωτοι και απροστάτευτοι  μπροστά  σε παράλογες απαιτήσεις   και επιθετικές συμπεριφορές  μερίδας γονέων.

Από την πλευρά της διοίκησης ακόμα και κραυγαλέα παράλογες καταγγελίες ακολουθούσαν την τυπική διαδικασία της διερεύνησης, «δικαιώνοντας», έστω και πρόσκαιρα, αυτού του τύπου τη συμπεριφορά.

Αυτή η αντιμετώπιση  ενθάρρυνε ακόμα περισσότερο  τη γιγάντωση  του φαινομένου.

(Τελευταίο κρούσμα η καταγγελία σε σχολείο της Κρήτης που οδήγησε 24 από τους 25 εκπαιδευτικούς του σχολείου να ζητήσουν απόσπαση από το σχολείο. Κανείς λογικός άνθρωπος δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το σύνολο των εκπαιδευτικών οποιουδήποτε σχολείου, από μια κακώς εννοούμενη συναδελφική αλληλεγγύη,  θα κάλυπταν συναδέλφους με  απαράδεκτη συμπεριφορά.)

Δεν θα ήταν υπερβολή αν λέγαμε ότι ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα, ίσως το σοβαρότερο, που δυσχεραίνουν την εκπαιδευτική διαδικασία είναι η, χωρίς σοβαρή αιτία, απαξιωτική και επιθετική συμπεριφορά μερίδας γονέων.

Μέσα σε τέτοιο κλίμα η ίδια η  εκπαιδευτική διαδικασία καθίσταται προβληματική .

Κανείς βέβαια δεν θα μπορούσε να ισχυριστεί ότι το σχολείο είναι ένας χώρος απαλλαγμένος από προβλήματα όπου όλα λειτουργούν ιδανικά  ή ότι και οι εκπαιδευτικοί δεν έχουν ευθύνες, κι αυτοί εξάλλου μέρος αυτής της κοινωνίας είναι, αλλά αυτή η κατάσταση ελάχιστα είχε να κάνει με πραγματικά προβλήματα.

 Όπως θα διαβάσετε στη συνέντευξη που μεταφράζουμε   το φαινόμενο δεν είναι ελληνικό (παρότι στην Ελλάδα της γενικευμένης κρίσης εξελίσσεται διαρκώς  και παίρνει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά) , τα ίδια πάνω κάτω φαινόμενα με παρεμφερείς ή και πανομοιότυπες  αιτίες εμφανίζονται και σε άλλες χώρες.

Με μια ουσιώδη διαφορά.

Στις  άλλες ευρωπαϊκές  χώρες αναγνωρίζεται ως παθολογικό κοινωνικό φαινόμενο. Στην Ελλάδα αυτή η συμπεριφορά υπερπροστατευτικών γονέων,  επαινείται ως υπεύθυνη στάση απέναντι στην ανευθυνότητα δημοσίων λειτουργών.

Ο κραυγαλέος λαϊκισμός  των Μ.Μ.Ε.  και τα συμφέροντα απαξίωσης της δημόσιας εκπαίδευσης  κάνουν καλά τη δουλειά τους.

Η  συνέντευξη που δημοσιεύουμε πιο κάτω είναι από τη γερμανική εφημερίδα  “ Lausitzer  Rundschau”.

Αφορμή για τη συνέντευξη ήταν η κυκλοφορία του βιβλίου του εκπαιδευτικού Γιόζεφ Κράους  με τίτλο « Γονείς- ελικόπτερα»,  στο οποίο αναλύει το φαινόμενο των υπερπροστατευτικών γονέων και τις επιπτώσεις από τη συμπεριφορά τους στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και στην ανάπτυξη των ίδιων των παιδιών τους.

 Το βιβλίο αυτό έγινε μπεστ σέλλερ στη Γερμανία (το βιβλίο βρίσκεται σε διαδικασία έκδοσης  και στα κινέζικα)  και ο Γιόζεφ Κράους[i] καλείται συχνά από διάφορους φορείς και δίνει διαλέξεις στη Γερμανία αλλά και σε άλλες γερμανόφωνες χώρες,  αναλύοντας το φαινόμενο.

«Helikopter-Eltern – Schluss mit Förderwahn[ii] und Verwöhnung»

«ΓΟΝΕΙΣ-ΕΛΙΚΟΠΤΕΡΑ»

«Τέλος με την υπερπροστατευτικότητα και την αντιμετώπιση των παιδιών ως αλόγων  κούρσας.»

Ποιοι είναι «οι γονείς-ελικόπτερα»;

Είναι γονείς οι οποίοι σαν ιπτάμενα  ραντάρ υπερίπτανται  κάθε στιγμή πάνω από  τα παιδιά τους  και είναι έτοιμοι να επέμβουν για να τα «σώσουν». Συνήθως σηκώνουν πολλή σκόνη και η εμφάνισή τους γίνεται πάντα με θόρυβο. Μεταξύ αυτών των γονιών μπορεί κανείς να διακρίνει τα «ελικόπτερα διάσωσης», « τα ελικόπτερα άμεσης επέμβασης»  και « τα ελικόπτερα μεταφοράς». Τους συναντά κανείς στα νηπιαγωγεία, στα σχολεία, στους συλλόγους και τα ιατρεία.

Δεν υπήρχαν πάντα τέτοιοι γονείς ή είναι φαινόμενο του καιρού μας;

Μεμονωμένες περιπτώσεις υπήρχαν και πριν. Υπάρχει όμως σημαντική αύξηση στη Δύση όπως και στην Ασία. Πριν από μερικά χρόνια οι « γονείς – ελικόπτερα»   ανήκαν στην ανώτερη τάξη.   Κατά τη γνώμη μου τους συναντά κανείς πια και  στη μεσαία τάξη. Κατά τις εκτιμήσεις μου οι « γονείς – ελικόπτερα», όπως και άλλες ακραίες  περιπτώσεις γονέων,  όπως  γονείς που παραμελούν τα παιδιά τους,  είναι περίπου το ένα τρίτο των γονιών. Ευτυχώς τα δύο τρίτα των γονιών είναι συνεργάσιμοι,  κανονικοί, φυσιολογικοί άνθρωποι

Σε τι οφείλεται η αύξηση του αριθμού των «γονιών -ελικόπτερα»;

Ένας λόγος είναι ότι αυξάνεται ο αριθμός των οικογενειών με ένα παιδί. Επίσης το γεγονός ότι πολλοί πλέον γίνονται γονείς σε μεγαλύτερη ηλικία. Στη Γερμανία αυξάνεται ο αριθμός των οικογενειών με ένα παιδί.

 Επίσης υπάρχει κι ένα άλλο κρίσιμο στοιχείο. Αυτό είναι ότι πολλοί  γίνονται  γονείς σε όλο και μεγαλύτερη ηλικία. Οι μεγαλύτεροι σε  ηλικία  γονείς  είναι πολύ «προγραμματισμένοι», με λιγότερο αυθορμητισμό και μικρότερη ενσυναίσθηση.

Επίσης παρατηρείται μια όλο και μεγαλύτερη ψυχολογικοποίηση  της ανατροφής των παιδιών.  Αυτό οφείλεται σε  μια πραγματική πλημμυρίδα της λεγόμενης βιομηχανίας συμβουλευτικής, μέσω του έντυπου και ηλεκτρονικού τύπου.

Μέσα σ` όλα αυτά πρέπει να προσθέσουμε και το φόβο  που προκαλείται από  τις έρευνες που «διαπιστώνουν»  ότι  οι γερμανοί μαθητές υστερούν σε σχέση με τους συνομηλίκους τους παγκόσμια και ότι  αν δεν φοιτήσουν στο ανώτερο σχολείο (Gymnasium)  και δεν κάνουν το Abitur  (απολυτήριες εξετάσεις που εξασφαλίζουν τη φοίτηση στα πανεπιστήμια) δεν έχουν καμιά ελπίδα στον παγκόσμιο ανταγωνισμό.

Ποια είναι η εξέλιξη των παιδιών αυτών των γονέων;

Τα παιδιά αυτά ενώ αναπτύσσουν έντονες φιλοδοξίες  από την άλλη δυσκολεύονται να αναλάβουν ευθύνες. Δυσκολεύονται στην πραγματικότητα  να ενηλικιωθούν και περνάνε   μια παρατεταμένη  εφηβεία. Δεν αποκτούν πραγματική αυτονομία από τους γονείς.  Όπως καταλαβαίνεται αυτά τα παιδιά γίνονται στη συνέχεια και  προβληματικοί σύζυγοι.

Τα σημερινά παιδιά είναι διαφορετικά από τα παιδιά των προηγούμενων γενεών;

Η υπερπροστατευτική παιδαγωγική έχει κάνει τα παιδιά διαφορετικά. Η ακτίνα δράσης των σημερινών δεκάχρονων  παιδιών από τα δύο με τρία χιλιόμετρα που ήταν παλιότερα έχει περιοριστεί στα 200 με 300 μέτρα ( Σημ: Στις ελληνικές πόλεις μάλλον έχει μηδενιστεί.). Πολλά παιδιά που  υπερπροστατεύονται, δεν τους επιτρέπεται, για παράδειγμα,  να σκαρφαλώσουν σε ένα δέντρο και μεταφέρονται με το αυτοκίνητο μέχρι την πόρτα του σχολείου. Έτσι δεν μαθαίνουν μόνα τους να διαχειρίζονται  τους κινδύνους.

Το τηλεοπτικό στερέωμα, από την άλλη,  τρομοκρατεί ότι παντού υπάρχουν κίνδυνοι και ότι  το κακό καραδοκεί. Οι στατιστικές, βέβαια, δείχνουν ακριβώς το αντίθετο. Για παράδειγμα ο αριθμός των νεκρών από τροχαία από τη δεκαετία του 1970 έχει μειωθεί κατά 80%. (Ακόμα και η περίπτωση της παιδικής  κακοποίησης οι έρευνες δείχνουν ότι κατά 90% συμβαίνουν στο στενό  οικογενειακό περιβάλλον κι όχι έξω από αυτό, αναφέρει ο Γιόζεφ Κράους σε άλλη συνέντευξη του  στην εφημερίδα Die Welt.)

Εκτός από γονείς, υπάρχουν και παππούδες -ελικόπτερα;

Όπου συμμετέχω σε ημερίδες με θέμα τους «γονείς – ελικόπτερα»  έρχονται και πολλοί παππούδες. Μερικοί όντως κακομαθαίνουν τα εγγόνια τους. Υπάρχουν όμως και πολλοί παππούδες με τους οποίους  μιλάω,   που αντιμετωπίζουν με έντονο σκεπτικισμό την ανατροφή των σημερινών παιδιών.

Ποιος είναι ο αντίλογος στους «γονείς- ελικόπτερα»;

Κατά την άποψή μου η ανατροφή των παιδιών είναι μια υπόθεση που έχει κάποια όρια στον προγραμματισμό. Πρέπει να βρίσκει κανείς τη χρυσή τομή μεταξύ του «καθοδηγώ»  και του «αφήνω να αναπτυχθεί». Οι γονείς δεν πρέπει από φόβο ότι θα χάσουν την αγάπη των παιδιών τους να αφήνουν τα παιδιά να κάνουν ότι θέλουν. Θα πρέπει να αφήσουμε τα παιδιά να παίρνουν πρωτοβουλίες, ακόμα κι αν αποτύχουν θα μάθουν να διαχειρίζονται την απογοήτευση  και την αποτυχία τους. Πρέπει να τα εμπιστευτούμε γιατί έτσι θα αποχτήσουν αυτοεκτίμηση, θα γίνουν υπεύθυνα και θα εξελίσσονται με εμπιστοσύνη στον εαυτό τους.

Επίσης δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι το χιούμορ παίζει σημαντικό ρόλο στην ανατροφή των παιδιών. Το χιούμορ ακτινοβολεί ζεστασιά, δημιουργικότητα και καλοσύνη. Δίνει μια ευκαιρία τις ανεπάρκειες  και τις δυσκολίες μας να τις αντιμετωπίζουμε πιο ψύχραιμα.

Είναι η περίπτωση των «γονιών- ελικόπτερα» θεραπεύσιμη;

Σε ένα πρώτο στάδιο, όσο υπάρχει ακόμα η ευελιξία και η δυνατότητα να αλλάζει κανείς, μπορεί αυτό να συμβεί. Κι όταν συμβεί  σε πολλές περιπτώσεις έχει και σαν αποτέλεσμα οι γονείς αυτοί να θέλουν να αποχτήσουν περισσότερα παιδιά.[iii]

[i] Ο Γιόσεφ Κράους είναι πρόεδρος συνδικάτου εκπαιδευτικών της Γερμανίας (Deutsche Lehrerverband), διευθυντής Λυκείου και ψυχολόγος.

[ii] Η έκφραση Förderwahn σημαίνει τη μανία να φορτώνονται τα παιδιά με δραστηριότητες.

[iii] Πάνω στο ίδιο θέμα έχει ενδιαφέρον η επιστολή που έστειλε στην εφημερίδα “Stuttgarter Zeitung”  ο διευθυντής του Δημοτικού σχολείου της πόλης Bad Cannstatt, Ράλφ Χέρμαν, διαμαρτυρόμενος για τη συμπεριφορά των γονιών του σχολείου. Γράφει χαρακτηριστικά: «Καθημερινά πολλοί γονείς φέρνουν τα παιδιά τους στο σχολείο με το αυτοκίνητο μέχρι την είσοδο του σχολείου, όπου  παρκάρουν παράνομα  παρεμποδίζοντας την ασφαλή είσοδο των μαθητών. Στη συνέχεια ξεφορτώνουν τσάντες και παιδιά και τα ακολουθούν κουβαλώντας  τις τσάντες μέσα στις τάξεις όπου και  περιμένουν να βγάλουν τα μπουφάν των παιδιών και να τα κρεμάσουν στις κρεμάστρες. Με την ευκαιρία ψάχνουν και τους εκπαιδευτικούς για να ρωτήσουν διάφορα πράγματα. Η κατάσταση, γράφει ο διευθυντής, είναι απίστευτη και απαράδεκτη».

The post “HELIKOPTERELTERN” «ΓΟΝΕΙΣ-ΕΛΙΚΟΠΤΕΡΑ» first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.