«Όλοι το εγνωρίσατε το σχολείον φυλακήν και το σχολείον υπνωτήριον, το σχολείον των λόγων, των γραμματικών τύπων και των κενών φράσεων, το σχολείον το σκοτεινόν εσωτερικώς και εξωτερικώς, το σχολείον του ευρώτος και του ψυχικού αποπνιγμού, το σχολείον οδοστρωτήρα και προκρούστην των ψυχών, το σχολείον το αφρονημάτιστον, το σχολείον που δίδει «χαρτιά» και τίποτε άλλο, το σχολείον το περιφρονούμενον από μαθητάς, από γονείς, από κοινωνίαν και πολιτείαν. Ολοι εγνωρίσατε το περιφρονητικόν μειδίαμα και την προσωνυμίαν «δάσκαλος» σημαίνουσαν τον φορέα πάσης πνευματικής μικρότητος, κοινωνικής πενιχρότητος και ατέλειας».

Δημήτρης Γληνός

Στις 13 Μαΐου, η ΑΔΕΔΥ μας καλούσε να απεργήσουμε με ένα από τα 11 κεντρικά αιτήματα να είναι «Κατάργηση αντεργατικών νόμων και του νέου πειθαρχικού δικαίου». Στην 95^η ΓΣ της ΔΟΕ, η πλειοψηφία του Δ.Σ. της ΔΟΕ (ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ) εισηγείται την «Άρση όλων των διατάξεων αυστηροποίησης και μεγέθυνσης των πειθαρχικών ποινών τόσο ως προς το εύρος των περιπτώσεων όσο και ως προς το ύψος τους, που επέφερε ο ν. 5225/2025» καθώς και «Ουσιαστικό διάλογο κυβέρνησης και Ομοσπονδιών στην κατεύθυνση της άμεσης τροποποίησης των προβλέψεων του ν.5225/2025». Δηλαδή, ενώ το τριτοβάθμιο συνδικαλιστικό όργανο έχει θέση για κατάργηση ενός νόμου που θεσπίστηκε κατά πρωθυπουργική παραγγελία, ειδικά για να προβλέπει την απόλυση απεργών από την αξιολόγηση, η ΔΟΕ, η Ομοσπονδία με χιλιάδες πειθαρχικές διώξεις για συμμετοχή στην απεργία-αποχή από την αξιολόγηση, επιχειρείται να πραγματοποιήσει μια εντυπωσιακή κυβίστηση σε μια εξευτελιστική θέση που θα μιλάει για «άρση των διατάξεων αυστηροποίησης για διάλογο και τροποποίηση των προβλέψεων του ν.5225/2025»!

Ας γίνουμε πιο συγκεκριμένοι:

1. Τον Απρίλιο του 2025, ο Μητσοτάκης δηλώνει ότι «Συζητήσαμε την πορεία της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και νομίζω ότι εδώ πρέπει να είμαστε ειλικρινείς ότι είναι μια καινούργια διαδικασία, η οποία ακόμα δεν έχει φέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα. Και εδώ θέλω να είμαι πολύ σαφής, ειδικά για την κατηγορία εκείνων των εκπαιδευτικών που αρνούνται επί της αρχής να αξιολογηθούν. Η θέση μας εδώ είναι ξεκάθαρη και η κατεύθυνση που έχω δώσει στο Υπουργείο πολύ σαφής: Αν κάποιος αρνείται επί της αρχής να αξιολογηθεί, δεν πρέπει να έχει θέση στο δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης».
2. Από τα μέσα Μαΐου 2025, διαρρέουν στη δημοσιότητα τα κύρια σημεία του νέου πειθαρχικού, με κεντρικότερο σημείο την απόλυση όσων δεν αξιολογούνται και την ποινικοποίηση της συνδικαλιστικής και πολιτικής δράσης των δημοσίων υπαλλήλων με βαρύτατες ποινές.
3. Μια σειρά από Σύλλογοι, ανάμεσά τους και ο Α΄ Σύλλογος Αθηνών, ζητούν να συμπεριληφθεί στην Οριστική Διάταξη της 94^ης Γ.Σ. της ΔΟΕ ως θέμα το νέο πειθαρχικό «δίκαιο».Στην 94η Γενική Συνέλευση της ΔΟΕ, τόσο οι Παρεμβάσεις, όσο και οι αντιπρόσωποι του Α΄ Συλλόγου Αθηνών θέσαμε το θέμα της ένταξης του θέματος για το νέο πειθαρχικό «δίκαιο». Είχε άλλωστε δημοσιευτεί επίσημα από τις 19/6/2025 το τελικό σχέδιο νόμου. Αίτημα που στήριξαν οι Παρεμβάσεις, η ΑΣΕ και η Πρωτοβουλία καθώς και μεμονωμένοι αντιπρόσωποι. Αίτημα που πολέμησαν με επιμονή οι ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ με αποτέλεσμα να μην συζητηθεί στην προηγούμενη Γ.Σ. το φλέγον θέμα του πειθαρχικού, όταν ήταν στο παρά πέντε να ψηφιστεί.
4. Φέτος, αφού ψηφίστηκε ο νόμος ν.5225/2025 και άρχισαν ήδη να συγκροτούνται και τα νέα συμβούλια και αφού ήδη το νέο πειθαρχικό από 1/1/2026 είναι σε ισχύ και αποτελεί το κύριο όπλο του αξιολογικού μηχανισμού στη μάχη της αξιολόγησης, αφού ήδη συνάδελφοι σύρονται σε πειθαρχικά για τη συνδικαλιστική τους δράση με το νέο θεσμικό πλαίσιο, εκ των υστέρων, το Δ.Σ. της ΔΟΕ με εισήγηση της πλειοψηφίας του (ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ) συμπεριλαμβάνει στην προσωρινή και οριστική ημερήσια διάταξη το νέο πειθαρχικό δίκαιο.

Ας δούμε τώρα τι περιλαμβάνει η συγκεκριμένη εισήγηση. Αφού περιγράφει με τα μελανότερα χρώματα τις διατάξεις του νέου πειθαρχικού «δικαίου», καταλήγει στον σκοπό του νέου πειθαρχικού που είναι ένας και μοναδικός: ο αποπροσανατολισμός της κοινής γνώμης από τα προβλήματά της: «Είναι σαφές ότι  η στοχοποίηση των δημοσίων υπαλλήλων στην οποία έχει επιδοθεί η κυβέρνηση (και με την πρόταση για αναθεώρηση των διατάξεων του Συντάγματος σχετικά με τη μονιμότητα) ως μέρος της συστηματικής προσπάθειας χειραγώγησης της κοινής γνώμης αναφορικά με την αξιολόγησή τους (στην εκπαίδευση η κατάσταση έχει φτάσει σε εκρηκτικό σημείο), με μοναδικό σκοπό, να αποπροσανατολιστεί η Κοινωνία και οι εργαζόμενοι από τα πραγματικά, προβλήματα της ακρίβειας, της φτωχοποίησης αλλά και της εμπλοκής κυβερνητικών στελεχών που ελέγχονται στο πλαίσιο ποινικών διαδικασιών, αποτελούν, σε συνδυασμό με την ξεκάθαρη επιχείρηση καταστολής της συνδικαλιστικής δράσης,  το ουσιαστικό περιεχόμενο των νέων πειθαρχικών διατάξεων». Δευτερευόντως, όπως μπορεί να διαπιστώσει ο προσεκτικός αναγνώστης, περιλαμβάνεται και ο στόχος καταστολής της συνδικαλιστικής δράσης. Από όλα τα παραπάνω, απουσιάζει τόσο η σχέση αίτιου και αιτιατού, δηλαδή η συσχέτιση της πρωθυπουργικής δήλωσης που αποτελούσε προαναγγελία του πειθαρχικού, η σύνδεση της μάχης της αξιολόγησης με την ανάγκη μιας στριμωγμένης κυβέρνησης να συγκροτήσει θεσμικές διατάξεις κράτους έκτακτης ανάγκης για να αντιμετωπίσει το εκπαιδευτικό κίνημα. Ακόμα κι αν θεωρήσουμε ότι διαφωνούμε με την προφανέστατη διαπίστωση, ότι ο πρωθυπουργός εξήγγειλε και παρήγγειλε το νέο πειθαρχικό για να αντιμετωπίσει τον αγώνα μας ενάντια στην αξιολόγηση, εδώ απουσιάζει η σαφής και άμεση αναφορά στην περίφημη διάταξη του πειθαρχικού που προβλέπει ότι αν ο υπάλληλος παραλείπει κατ’ επανάληψη για δύο (2) συνεχόμενες αξιολογικές περιόδους την εκπλήρωση των υπηρεσιακών καθηκόντων του, τότε το παράπτωμα μπορεί να τιμωρηθεί με την πειθαρχική ποινή της οριστικής παύσης της υπαλληλικής ιδιότητας! Μα, αν δεν είναι αυτή η διάταξη ο σκληρός πυρήνας του νέου πειθαρχικού τότε ποιά είναι;

Το βασικότερο όλων όμως είναι τα αιτήματα διεκδίκησης, όπως ήδη αναφέραμε από την αρχή. Το ζήτημα δεν έχει να κάνει κυρίως με την επιχείρηση να υπονομευτεί η θέση του τριτοβάθμιου οργάνου για κατάργηση του νόμου. Ακόμα και εάν η ΑΔΕΔΥ είχε διαφορετική θέση, η ΔΟΕ οφείλει, ως η Ομοσπονδία με τη συντριπτική πλειοψηφία διωκόμενων, να αγωνιστεί και να διεκδικεί την κατάργησή του. Τα αιτήματα που θέτει η εισήγηση της πλειοψηφίας ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ εκτός από μερικά είναι και ασαφή, επομένως, θα κληθεί το επόμενο ΔΣ της ΔΟΕ να τα ερμηνεύσει. Συγκεκριμένα, τι σημαίνει «Ουσιαστικό διάλογο κυβέρνησης και Ομοσπονδιών στην κατεύθυνση της άμεσης τροποποίησης των προβλέψεων του ν.5225/2025»; Ποιων ακριβώς προβλέψεων; Αυτών που θα μας υπαγορεύσουν τα κυβερνητικά/κομματικά επιτελεία;

Εδώ όμως, τίθεται και ένα ακόμα τεράστιο ζήτημα. Με μια σειρά εγκυκλίους, σταδιακά και μεθοδικά χτίζεται το σχολείο του φόβου, το σχολείο-φυλακή όπου κάθε πειθαρχικό παράπτωμα, ακόμα και το πιο αμελητέο, συγχέεται και αντιμετωπίζεται ως ποινικό αδίκημα και κάθε συμπεριφορά εκπαιδευτικού προς εκπαιδευόμενο, είτε έχει όντως συμβεί είτε ίπταται στη σφαίρα του φαντασιακού κάποιου υπερπροστατευτικού γονέως αποτελεί έγκλημα καθοσιώσεως. Διευθύντριες συλλαμβάνονται στον χώρο εργασίας τους μετά από μηνύσεις, διευθυντές καλούνται σε αστυνομικά τμήματα για παροχή εξηγήσεων για «πλημμελή επιτήρηση ανηλίκων», δηλαδή για θέματα εφημερίας, οδηγίες για περίπτωση ατυχήματος παιδιού που προβλέπουν κλήση στο 112, όπου μαζί με το ασθενοφόρο έρχεται και περιπολικό και οι αστυνομικοί ρωτούν, που, πότε, γιατί συνέβη το ατύχημα και ποιος εκπαιδευτικός ήταν παρών και είχε την ευθύνη. Άλλες πάλι διευθύντριες λογοκρίνουν σχολικές γιορτές κι άλλες σχολικές γιορτές στοχοποιούνται από την ακροδεξιά. Μισή κουβέντα παραπάνω στην τάξη, μια χειρονομία, ένα νεύμα, μια σχολική γιορτή, μια παιδική ζωγραφιά, ένα τραγούδι μπορεί να σε οδηγήσουν στο στόχαστρο καταγγελίας κάθε υπερβολικού, υπερσυντηρητικού, αυταρχικού γονέως ή ακόμα και «φανταστικού» γονέως (ανώνυμη καταγγελία), να γίνεις πρωτοσέλιδο, να διασυρθείς (μήπως ξεχάσαμε το πρωτοσέλιδο με τη «δασκάλα με τα αγόρια στο ντους» που στο τέλος δικαιώθηκε πανηγυρικά αλλά στο μεταξύ η συνάδελφος εγκατέλειψε την εκπαίδευση;). Η περίφημη πλατφόρμα bullying, όπως ήταν αναμενόμενο, έχει μετατραπεί σε εργαλείο εκφοβισμού, εκβιασμών και βομβαρδισμού αναφορών εναντίον εκπαιδευτικών, ενώ συχνά πυκνά, ακούμε περιπτώσεις γονέων να απειλούν με αναφορές στην εν λόγω πλατφόρμα μόνο και μόνο γιατί δεν έγιναν αποδεκτά τα χατίρια που ζητούσαν, από αλλαγή θέσης στην τάξη μέχρι αλλαγή τμήματος. Όλα τα παραπάνω σημαίνουν ότι δεν υπάρχουν παθογένειες; Βεβαίως και υπάρχουν, όμως έλα ντε που αυτές ακριβώς κρύβονται κάτω από το χαλί! Κι αυτές τις ξέρουμε όλες και όλοι στο μικρό χωριό της εκπαιδευτικής κοινότητας κάθε περιοχής. Όλα τα παραπάνω, αποτελούν βασικό παράγοντα απαξίωσης του κύρους και της αξιοπρέπειας του εκπαιδευτικού, δημιουργούν αδιανόητες παθογένειες, διαμορφώνουν ένα υπερσυντηρητικό αυταρχικό κλίμα και οδηγούν χιλιάδες εκπαιδευτικούς, τον ανθό του κλάδου, εκτός επαγγέλματος. Όλα τα παραπάνω, συμπληρώνουν το πειθαρχικό «δίκαιο» και δε μπορεί να μιλάμε για αυτό το θέμα αγνοώντας όλες τις παραμέτρους που έχουν σκεπάσει με το γκρίζο χρώμα του αυταρχισμού και του φόβου τα σχολεία μας. Όχι στη σιωπή λοιπόν, απόφαση για όλα αυτά τώρα. Όχι στο σχολείο-φυλακή, στο σχολείο-κολαστήριο όπου αυτοκτονούν εκπαιδευτικοί και παιδιά, στο σχολείο του φόβου, στο σχολείο της αγοράς, στο σχολείο των Διευθυντών με το Δ κεφαλαίο. Ναι στο σχολείο της παιδαγωγικής ελευθερίας, των δημοκρατικών συλλογικών διαδικασιών, στο σχολείο το δημόσιο, δωρεάν, το σχολείο ανοιχτό για όλα τα παιδιά, το σχολείο της φαντασίας, της μόρφωσης, το σχολείο του σεβασμού και της ενσυναίσθησης, το σχολείο της Δασκάλας και του Δάσκαλου με Δ κεφαλαίο. Ένα σχολείο που θα δίνει τον χώρο για να ανθίσει η κριτική παιδαγωγική, για να απλώσουν τα όνειρά τους οι νέοι/ες συνάδελφοι.

Προϋπόθεση λοιπόν για μια αξιοπρεπή απόφαση της 95^ης Γενικής Συνέλευσης της ΔΟΕ είναι η ψήφιση της κατάργησης του νέου πειθαρχικού «δικαίου» και όχι τα μισόλογα.

Συμπληρωματικά με όσα άλλα μπορούμε να προσθέσουμε εδώ, αλλά απαραίτητα είναι η  κατάργηση της πλατφόρμας καταγγελιών εναντίον εκπαιδευτικών, η απόλυτη διάκριση ποινικών αδικημάτων και πειθαρχικών παραπτωμάτων με την αστυνομία να καθορίζεται απολύτως αναρμόδια για τα δεύτερα.

Κάθε αντιπρόσωπος, ανεξάρτητα με το ψηφοδέλτιο με το οποίο εκλέχτηκε, έχει προσωπικό χρέος και ευθύνη για το παρόν και το μέλλον του σχολείου. Οφείλει να λογοδοτήσει στον Σύλλογό του για ότι έπραξε ή δεν έπραξε στη Γενική Συνέλευση του Κλάδου. Αν όρθωσε ανάστημα απέναντι στο πειθαρχικό-οδοστρωτήρα ή αν συμβιβάστηκε με μισόλογα.

Απέναντι στην εξουσία του πλούτου, των διεφθαρμένων, της «απορρόφησης» κονδυλίων, απέναντι στους φυγόδικους εγκληματίες των Τεμπών και μαφιόζους του ΟΠΕΚΕΠΕ καθώς και κάθε μεγάλου σκανδάλου να ορθώσουμε το δίκιο και την αξιοπρέπεια των εκπαιδευτικών και των εργαζόμενων. Μέσα και έξω από τις τάξεις μας. Εκεί, στα θρανία μιας σχολικής τάξης που ανθίζουν τα παιδικά χαμόγελα, εκεί γεννιέται το μέλλον που ονειρευόμαστε!

The post Απαράδεκτη η εισήγηση της ΔΟΕ για το νέο πειθαρχικό «δίκαιο» first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Λίγα λόγια για το βιβλίο αυτό, με μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία του αγγλικού εκπαιδευτικού συστήματος, γιατί ο συγγραφέας ήταν Άγγλος και έγραφε για την Αγγλία, οπότε πρέπει να μπούμε στο μυαλό του και στην κοινωνία του.

Με μορφή ολιγόν κόμικς για να είναι πιο εύληπτο…

Με τον σύνδεσμο που είναι μέσα στην παρακάτω εικόνα κατεβαίνει ή αν πατήσετε απευθείας εδώ:

The post Βιβλιοπαρουσίαση: Michael D. Young, «Η άνοδος της αξιοκρατίας», μτφ. Χ. Ποζίδης first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΔΕΝ ΠΑΖΑΡΕΥΕΤΑΙ.

Όταν το Υπουργείο ζητά «δήλωση μετανοίας», η ζωντανή εκπαίδευση απαντάει με συλλογικό αγώνα και αλληλεγγύη απέναντι στον αυταρχισμό.

Τετάρτη 29/4, πέντε συναδέλφισσες και συνάδελφοι οδηγούνται στο πειθαρχικό συμβούλιο. Οι τρεις εξ αυτών για συμμετοχή σε νόμιμη προκηρυγμένη απεργία-αποχή από το σωματείο τους. Οι κατηγορίες λοιπόν αφορούν στη συμμετοχή στις αποφάσεις του κλάδου. Βρέθηκαν υπόλογοι επειδή επέλεξαν να σταθούν με αξιοπρέπεια δίπλα στις συλλογικές αποφάσεις και να τις υπερασπιστούν. Αρνήθηκαν να μετατραπούν σε πειθήνιο γρανάζι μιας εκπαιδευτικής μηχανής που απαιτεί υποταγή, σιωπή και συμμόρφωση. Δεν υπάρχει κατηγορία κακοποίησης μαθητών/τριών, παραβίασης παιδαγωγικού καθήκοντος, αδιαφορίας για το δημόσιο δωρεάν σχολείο. Το έγκλημά τους είναι η συμμετοχή στην απεργία!

Δεν το χωράει ανθρώπινος νους ως που μπορούν να φτάσουν εκεί στο Υπουργείο

Αυτό που ζητήθηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, με ιδιαίτερη επιμονή, δεν ήταν μια τυπική απολογία. Ήταν μια δήλωση μετανοίας. Η λέξη δεν είναι τυχαία. Είναι βαριά – ξυπνάει μνήμες και ιστορικά τραύματα. Θυμίζει σκοτεινές εποχές πολιτικών διώξεων, φακελωμάτων, διαπιστευτήρια πολιτικών φρονημάτων και ιδεολογικής καταστολής. Θυμίζει εποχές όπου το κράτος δεν αρκούνταν στην πειθαρχία των σωμάτων, αλλά απαιτούσε και την υποταγή της συνείδησης.

Άραγε σήμερα μέσα στο δημόσιο σχολείο, το κράτος επαναφέρει τη λογική της μετάνοιας;

Μας λένε δηλαδή δεν αρκεί να υπακούς αλλά πρέπει να δηλώσεις ότι έσφαλες;

Μας λένε δεν αρκεί να σιωπήσεις αλλά πρέπει να αποκηρύξεις τη συλλογική δράση;

Μας λένε δεν αρκεί να συμμορφωθείς αλλά πρέπει να ευχαριστήσεις τον τιμωρό σου;

Ο Paulo Freire είχε προειδοποιήσει ότι η εκπαίδευση δεν είναι ποτέ ουδέτερη. «Η εκπαίδευση είτε λειτουργεί ως εργαλείο απελευθέρωσης είτε ως εργαλείο εξημέρωσης».

Διακυβεύεται αυτό σήμερα;

Οι κυρίαρχες αντιεκπαιδευτικές πολιτικές επιχειρούν να μετατρέψουν τον εκπαιδευτικό από παιδαγωγό σε γραφειοκράτη εφαρμογής εντολών. Να ακυρώσουν την όποια συλλογικότητα, να ποινικοποιήσουν τη συνδικαλιστική κουλτούρα ακόμη και όταν αυτή εκφράζεται από ανθρώπους που δεν κατέχουν θεσμικούς ρόλους. Να εμπεδώσουν τον φόβο ως καθημερινό διοικητικό εργαλείο.

Πρόκειται για μια βαθιά αντιπαιδαγωγική πρακτική.

Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός να διδάξει δημοκρατία όταν ο ίδιος απειλείται επειδή τη διεκδικεί;

Πώς μπορεί να εμπνεύσει την κριτική σκέψη όταν του ζητείται τυφλή υπακοή και εξευτελιστική μετάνοια;

Πώς μπορεί να μιλήσει στους μαθητές για δικαιώματα όταν ο ίδιος καλείται να απολογηθεί επειδή υπερασπίζεται δημόσια αγαθά;

Έχει περιγραφεί στο παρελθόν στη βιβλιογραφία πώς οι σύγχρονοι θεσμοί παράγουν «πειθήνια σώματα». Στην εκπαίδευση σήμερα βλέπουμε μια αντίστοιχη προσπάθεια παραγωγής «πειθήνιων εκπαιδευτικών», εκπαιδευτικών χωρίς φωνή, χωρίς συνδικαλιστική συνείδηση, χωρίς αντίσταση.

Άραγε τι χώρος είναι το σχολείο; Είναι το σχολείο στρατώνας; Είναι η τάξη χώρος διοικητικής τρομοκρατίας και εκφοβισμού; Είναι οι εκπαιδευτικοί υπάλληλοι διοικητικής συμμόρφωσης;

Είναι το σχολείο πεδίο άσκησης παιδαγωγικής ελευθερίας και δημοκρατίας, ισότητας και δικαιοσύνης; Όποια κι αν είναι η ερώτηση , η απάντηση είναι μία η παιδαγωγική ελευθερία δεν αντέχει «δηλώσεις μετανοίας».

Οι διώξεις εκπαιδευτικών επειδή συμμετέχουν  σε συλλογικούς αγώνες είναι μήνυμα προς ολόκληρη την κοινωνία. Μας λένε να συνηθίσουμε τη φίμωση, να αποδεχτούμε τον αυταρχισμό, να θεωρήσουμε την αντίσταση πειθαρχικό παράπτωμα. Οι χιλιάδες διωκόμενοι/ες αντιμετωπίζονται ως να βρίσκονται σε κάποιο ιδιόμορφο καθαρτήριο, με απαραίτητη την ειλικρινή μετάνοια, όχι για να απολαύσουν κάποιον ιδεατό παράδεισο, αλλά για να συνεχίσουν τη διαδρομή τους σε μια εκπαιδευτική κόλαση χωρίς τέλος.

Δεν γνωρίζουν όμως, αγνοούν παντελώς πως η παιδαγωγική πράξη, όταν είναι αυθεντική, είναι από τη φύση της πράξη ελευθερίας.

Οι συναδέλφισσες σήμερα δεν βρέθηκαν μόνες τους απέναντι σε ένα πειθαρχικό συμβούλιο. Βρέθηκαν απέναντι σε μια ολόκληρη αντίληψη εξουσίας που φοβάται τους εκπαιδευτικούς όταν αυτοί σκέφτονται, αντιστέκονται και δρουν συλλογικά. Και αυτός ο φόβος της εξουσίας είναι ίσως η μεγαλύτερη απόδειξη ότι οι αγώνες αυτοί έχουν νόημα. Γιατί, όπως θα έλεγε ο Paulo Freire, κανείς δεν απελευθερώνει κανέναν, κανείς δεν απελευθερώνεται μόνος του — οι άνθρωποι απελευθερώνονται μαζί.

Και αυτό ακριβώς είναι που οι κυβερνώντες φοβούνται περισσότερο.

Δεν υπογράφουμε δηλώσεις μετανοίας. Δεν κάνουμε βήμα πίσω.

Να επιστρέψει στο σχολείο της η Χρύσα με ψηλά το κεφάλι. Καμία δίωξη για τον Δημήτρη. Δικαίωση για τις τρεις διωκόμενες της Γ ΕΛΜΕ Αθήνας. Απόσυρση όλων των πειθαρχικών.

«Εμείς κουβαλάμε έναν νέο κόσμο εδώ, στις καρδιές μας. Κι αυτός ο κόσμος μεγαλώνει αυτή τη στιγμή.»

B.D.

The post Η ΔΗΛΩΣΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΧΑΘΗΚΕ ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ… first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Ποτέ άλλοτε στο πρόσφατο παρελθόν ο αδόκητος και πρόωρος θάνατος μιας συναδέλφου, εκπαιδευτικού Αγγλικής γλώσσας της Δευτεροβάθμιας Εκπ/σης, η οποία υπηρετούσε σε Λύκειο της Θεσσαλονίκης δε συγκλόνισε και προβλημάτισε τόσες/τόσους πολλούς εκπαιδευτικούς σε ολόκληρη τη χώρα όσο, ο θάνατος της Σ. Χ. ύστερα από αιμοραγικό εγκεφαλικό επεισόδιο που όπως φημολογείται προκλήθηκε από την έντονη στενοχώρια, την πίεση και ένταση που δεχόταν στο χώρο εργασίας της.

Οι περισσότεροι από εμάς τους εκπαιδευτικούς της τάξης στο άγγελμα του θανάτου της συναδέφισσάς μας κάναμε προβολή της δικής μας μοίρας ή τύχης στην δύσβατη πλέον εργασιακή μας πορεία στην υπηρεσία του Δημόσιου Σχολείου, αφού λίγο – πολύ όλοι/όλες οι εκπαιδευτικοί γινόμαστε καθημερινά πλέον μάρτυρες ανάλογων καταστάσεων μ’ αυτές που αντιμετώπιζε η εκλιπούσα συνάδελφός μας, στις σχολικές μονάδες της πρωτοβάθμιας & δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης που υπηρετούμε.

Μοιάζει σαν να έχει ανοίξει «ο ασκός του Αιόλου» και διαλύει καθημερινά και αδιάλειπτα τα Δημόσια Σχολεία οδηγώντας χιλιάδες εκπαιδευτικούς στην αβεβαιότητα και την απόγνωση για το εργασιακό τους μέλλον που διαρκώς χειροτερεύει, αφού οι καταγγελίες γονέων και τα περιστατικά λεκτικής, και όχι μόνο, βίας σε βάρος τους είναι πλέον ο κανόνας και όχι η εξαίρεση.

Και πώς να μη συμβεί κάτι τέτοιο όταν εδώ και χρόνια αρκετά και εντονότερα τα τελευταία έξι χρόνια (2020 – 2026) οι εκπαιδευτικοί των Δημόσιων Σχολείων αντιμετωπίζουμε την συνεχή και αδιάλειπτη διάλυση της Δημόσιας Δωρεάν Εκπαίδευσης από τις πολιτικές του ΥΠΑΙΘΑ και της κυβέρνησης της Ν. Δ., ενώ παράλληλα η βαθιά κοινωνική κρίση που διέρχεται η ελληνική κοινωνία και ο εκφασισμός της οδηγεί με γοργούς ρυθμούς το Δημόσιο Σχολείο στην πλήρη απορρύθμισή και διάλυσή του.

Από το 2020 προσπαθεί η κυβέρνηση της Ν. Δ. να πείσει την ελληνική κοινωνία ότι η επιβολή της περιβόητης «αξιολόγησης» στο σώμα της Δημόσιας Εκπαίδευσης θα φέρει την καλυτέρευση των όρων λειτουργίας των Δημόσιων Σχολείων λειτουργώντας ως πανάκεια «διά πάσαν νόσον και πάσα μαλακία» για ο,τιδήποτε αρνητικό είχε το Δημόσιο Σχολείο, αφήνοντας να εννοηθεί ότι για τα «κακώς κείμενα» στο χώρο της Δημόσιας Εκπαίδευσης φταίνει κυρίως και αποκλειστικά οι εκπαιδευτικοί που υπηρετούμε στο Δημόσιο Σχολείο.

Από την άλλη μεριά η συνεχής υποβάθμιση του Δημόσιου Σχολείου μέσω της υποχρηματοδότησής του, της αύξησης των μαθητών στο τμήμα από 22 που ήταν το 2019 στους 25 σήμερα, καθώς και η σταδιακή και γοργή αποψίλωση των σχολικών μονάδων από κάθε είδους υποστηρικτικές δομές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν στη δημιουργία ενός πραγματικά συμπεριληπτικού σχολείου απογειώνουν τα προβλήματα λειτουργίας των σχολικών μονάδων αφήνοντας χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση τα έντονα προβλήματα παραβατικής συμπεριφοράς μαθητών που παρατηρούνται τα τελευταία χρόνια στα σχολεία τόσο της πρωτοβάθμιας όσο και της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης.

Πώς να μην συμβεί αυτό και πώς να μην μεταφερθούν εντός των σχολείων τα προβλήματα συμπεριφοράς των παιδιών – μαθητών χιλιάδων ελληνικών οικογενειών, όταν η χώρα μας είναι από τις ελάχιστες χώρες της Ε. Ε. που δεν διάθετει καμία απολύτως πολιτική και σχεδιασμό για την οικογένεια και τα προβλήματά της, ενώ διαθέτει ένα από το χειρότερα εργασιακά νομοθετήματα (13ωρη εργασία) για την συνεχή και αδιάλειπτη παραμονή και εργασία σε ημερήσια βάση των εργαζόμενων στο χώρο εργασίας τους προκειμένου να μπορούν να εξασφαλίσουν τα προς το ζειν, εξαιτίας των μισθών πείνας που λαμβάνουν οι Έλληνες εργαζόμενοι οικογενειάρχες.

Άλλωστε όταν ένα παιδί μεγαλώνει ουσιαστικά μόνο του ή παρκαρισμένο σε ένα ολοήμερο νηπιαγωγείο ή σχολείο και στη συνέχεια σε ένα φροντιστήριο πώς να μην αναπτύξει θυμό – οργή και παραβατική συμπεριφορά;

Στην Ελλάδα του 2026 είναι αδύνατο να μη δουλεύουν και οι δύο γονείς περισσότερο από ένα οχτάωρο σε μια οικογένεια με ένα ή δύο παιδιά, αν θέλουν στοιχειωδώς να μπορούν ν’ ανταπεξέλθουν στα έξοδα διαβίωσής τους. Η κατάσταση δυσχεραίνει συνεχώς για τους εργαζόμενους εξαιτίας της παντελούς έλλειψης μαζικών συνδικαλιστικών και πολιτικών αγώνων για την διεκδίκηση καλύτερων όρων εργασίας και υψηλότερων αμοιβών ανοίγοντας τον δρόμο για την αποδοχή των ιδεολογημάτων που προβάλλει η κυβέρνηση της Ν. Δ. του κοινωνικού αυτοματισμού και της υστερίας σε βάρος κάθε τι Δημόσιου και κρατικού συμβάλλοντας έτσι στον συνεχή εκφασισμό της ελληνικής κοινωνίας.

Στο πλαίσιο αυτό η περιρρέουσα ατμόσφαιρα της υποβάθμισης του Δημόσιου Σχολείου και του εκπαιδευτικού οδηγεί χιλιάδες παιδιά και γονείς στη δημιουργία της αντίληψης ότι το σχολείο είναι «χαμένος χρόνος», τα ιδιωτικά σχολεία αξίζουν περισσότερο από τα Δημόσια ή τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα μαθήματα αξίζουν μόνο λιπαίνοντας παράλληλα το έδαφος για τη δημιουργία σχολείων νησίδων «αριστείας» (Πρότυπα, Πειραματικά, Ωνάσεια) για επίλεκτους μαθητές εντός του σώματος της Δημόσιας εκπαίδευσης. 

Επιπρόσθετα οι μαθητές/μαθήτριες στα σχολεία λειτουργούν πάντα υπό ένα πλαίσιο το οποίο φτιάχνεται από το κλίμα του σχολείου το οποία διαμορφώνεται πρώτιστα από τον Διευθυντή/Διευθύντρια του κάθε σχολείου, τον Σύλλογο των διδασκόντων και τελευταίο τον εκπαιδευτικό της τάξης. Το πλαίσιο αυτό σ’ όλα τα σχολεία της Δημόσιας Εκπαίδευσης της χώρας αυτή την στιγμή νοσεί βαρύτατα λόγω έλλειψης δημοκρατίας στη λήψη των αποφάσεων διοίκησης των σχολικών μονάδων και επιβολής φόβου κυρώσεων για τους εκπαιδευτικούς από τη στιγμή που θα τολμήσουν να αμφισβητήσουν ή εναντιωθούν στις εντολές της διοίκησης και στις ορέξεις – κελεύσματα των γονέων τους οποίους η πολιτική του ΥΠΑΙΘΑ και της κυβέρνησης έχει μετατρέψει σε «πελάτες» που έχουν πάντα δίκιο προσαρμόζοντας την «ποιότητα» του παιδαγωγικού και διδακτικού έργου των εκπαιδευτικών στις απαιτήσεις τους δημιουργώντας την ψευδαίσθηση (στους γονείς) ότι μπορούν κι εκείνοι λιγάκι «να διατάξουν» τους εκπαιδευτικούς και να έχουν άποψη επί της εκπαιδεύσεως των παιδιών τους πριν οδηγηθούν, όσοι/όσες έχουν χρήματα, στα ιδιωτικά πανεπιστήμια προς άγραν πτυχίων. Άλλωστε η αγορά και η προσφορά και η ζήτηση των πελατών είναι αυτή που θα κρίνει μέσω της «αξιολόγησης» πάντα τις ορθές ή μη επιλογές των γονέων και στο χώρο της παροχής εκπαίδευσης στα παιδιά τους.  

Από την άλλη ο/η εκπαιδευτικός στην τάξη είναι τόσο πολύ δέσμιος των κυβερνητικών εκπαιδευτικών πολιτικών που του αφήνουν ελάχιστο περιθώριο παιδαγωγικής αυτονομίας και ευελιξίας έχοντας να «διδάξει» μια σειρά από άχρηστα και ανούσια για τους μαθητές/ τις μαθήτριες πράγματα ενώ δεν έχει καμία απολύτως βοήθεια στην αντιμετώπιση και επίλυση προβλημάτων μέσα στην τάξη από παιδιά – μαθητές με έντονα μαθησιακά προβλήματα και προβλήματα συμπεριφοράς. Όσο ανεπαρκής είναι συχνά η έννοια του μπούλινγκ για να περιγράψει τις εντάσεις και συγκρούσεις μεταξύ μαθητών, άλλο τόσο ανεπαρκής είναι και για να περιγράψει την πίεση από τους μαθητές και τους γονείς στους εκπαιδευτικούς μέσα στην τάξη.

Ακόμα, τα τελευταία χρόνια βιώνουμε μια εποχή ιδιαίτερου παιδοκεντρισμού χωρίς να τίθενται όρια στα παιδιά, αφού πολλοί σύγχρονοι γονείς φέρονται σαν έφηβοι, θεωρώντας ότι ενώ έχουν παιδιά σχολικής ηλικιάς μπορούν να ζουν όπως όταν ήταν 25χρονοι/-ες νεαροί – νεαρές με τον  ίδιο τρόπο μέχρι ν’ αποκτήσουν εγγόνια. Υπό αυτές τις συνθήκες στη δημόσια συζήτηση για το εκπαιδευτικό σύστημα, η έννοια της πειθαρχίας αντιμετωπίζεται ως κάτι αντιδραστικό το οποίο ακόμα και ως λέξη, πρέπει να εξοβελιστεί και που όποιος αναφέρεται σ’ αυτήν, επιδιώκει την καταστολή της νεολαίας και ευθυγραμμίζεται με την πολιτική της κυβέρνησης.

Ας θυμηθούμε ότι ο Α. Γκράμσι έγραφε μέσα από τη φυλακή ότι η εκπαίδευση είναι «μια πάλη ενάντια στα ένστικτα» και ότι ο πολιτισμός είναι «οργάνωση και πειθαρχία του εσωτερικού εαυτού», όταν ο Σοβιετικός παιδαγωγός Μακαρένκο υποστήριζε ότι η πειθαρχία «δεν είναι μέθοδος, αλλά αποτέλεσμα ολοκλήρου του συστήματος εκπαίδευσης» και ότι «μόνο μέσα από το συλλογικό μπορεί να αναπτυχθεί ολοκληρωμένα το άτομο», μάλλον κάτι άλλο είχαν στο μυαλό τους. Ακριβώς πάνω σε αυτές τις απόψεις διαμορφώθηκαν τα εκπαιδευτικά συστήματα σε σοσιαλιστικά κράτη, όπως στην Κούβα, όπου η τάξη σχεδιάστηκε ως colectivo, δηλαδή ως συλλογική ομάδα που οι μαθητές μοιράζονται την ευθύνη για τη λειτουργία και τη συμπεριφορά της κοινότητας και όπου η σχολική ζωή βασίζεται σε σαφείς κανόνες που ενισχύουν την αίσθηση της ευθύνης του ατόμου απέναντι στην κοινότητα.

Οι όποιες προσπάθειες του ΥΠΑΙΘΑ να αντιμετωπίσει τα ολοένα αυξανόμενα βίας και παραβατικότητας στα σχολεία μέσω της δημιουργίας πλατφορμών για ηλεκτρονικές καταγγελίες (π.χ. πλατφόρμα bulling) καταλήγουν σε παταγώδη αποτυχία και επιπλέον επιβάρυνση του ήδη τεράστιου γραφειοκρατικού όγκου δουλειάς των σχολικών μονάδων.

Αυτή τη στιγμή είναι αναγκαία μια νέα οραματική πνοή για την αναζωογόνηση του Δημόσιου Σχολείου το οποίο σταδιακά βυθίζεται στο τέλμα της διάλυσης και της παρακμής εξαιτίας όλων των παραπάνω βαθιά αντιλαϊκών και αντιεκπαιδευτικών πολιτικών που εφαρμόζονται από την κυβέρνηση και το ΥΠΑΙΘΑ.

Ίσως ο στόχος της κυβέρνησης και του ΥΠΑΙΘΑ για να περάσει την πολιτική του και να διαλύσει το Δημόσιο Σχολείο και το Δημόσιο Πανεπιστήμιο να είναι να μας κάνει όλους/όλες εμάς τους εκπαιδευτικούς να μισήσουμε το σχολείο, τη δουλειά μας και τα παιδιά που υπηρετούμε και μπορεί εν μέρει να το έχει καταφέρει και η βλάβη που έχει προκαλέσει να είναι πλέον ανήκεστη, αφού οι εκπαιδευτικοί ως κατεξοχήν υπερασπιστές του Δημόσιου Σχολείου σιγά σιγά παραιτούμαστε των προσπαθειών μας υποκύπτοντας στα «βαριά τραύματά» μας αυτά που μας έχει προκαλέσει η συνεχής και έντονη εργασιακή πίεση, οι διώξεις από την υπηρεσία και η απαξίωση από την πλευρά των γονιών και των μαθητών μας, όμως αν γυρίσουμε στα βασικά και επιχειρήσουμε να δώσουμε μια άλλη πνοή και τροπή στα πράγματα ίσως η κατάσταση για το Δημόσιο Σχολείο, τη Δημόσια Παιδεία να αλλάξει προς το καλύτερο για όλους μας εκπαιδευτικούς – μαθητές – γονείς. Δεν έχουμε φυσικά και άλλο δρόμο από αυτόν….

Η ΑΓΑΠΗ ΓΙΑ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΚΑΙ  ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΑΛΛΑ ΚΑΙ ΤΑ ΤΑ ΟΡΙΑ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΕΠΙΒΑΛΛΟΝΤΑΙ ΣΤΑ ΠΑΙΔΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΛΥΣΗ- ΚΑΙ ΤΑ ΔΥΟ ΜΑΖΙ…ΣΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΟ ΜΕ ΤΟΥΣ ΜΑΖΙΚΟΥΣ ΛΑΪΚΟΥΣ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΚΟΥΣ ΑΓΩΝΕΣ ΜΕ ΣΑΦΕΙΣ ΔΙΕΚΔΙΚΗΣΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΓΜΑΤΑ

Το λειτούργημα του Δασκάλου είναι μια βαριά διακονία και σε ποτίζει, ενώ η τάξη είναι πάντα ένα πεδίο μάχης. Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η λύση είναι να αρχίσουμε ισοπεδωτικά να εντοπίζουμε «παιδιά τέρατα». Το σχολείο δεν είναι αποκομμένο από την κοινωνία και ότι συμβαίνει έξω συμβαίνει και μέσα σ’ αυτό. Αν υπάρχει ένας δρόμος για να αλλάξουν τα πράγματα δεν είναι άλλος από την συλλογική και μαζική διεκδίκηση για καλύτερες συνθήκες εργασίας, με 15 παιδιά στο τμήμα, με αξιοπρεπείς αμοιβές, με υποστηρικτικές δομές για μαθητές και εκπαιδευτικούς (πρώιμη παρέμβαση, στελεχωμένα Τ. Ε., εκπαιδευτικούς παράλληλης στήριξης, σχολικούς ψυχολόγους, κοινωνικούς λειτουργούς, στελεχωμένα σχολεία με εκπαιδευτικούς χωρίς κενά και ελλείψεις, κατάλληλα και ασφαλή σχολικά κτήρια κ.λπ.), αλλαγή των αναλυτικών προγραμμάτων και σχολεικών εγχειριδίων στη βάση των προτάσεων των εκπαιδευτικών ομοσπονδιών (ΔΟΕ – ΟΛΜΕ), πλήρη συνταξιοδότηση των εκπαιδευτικών στα 55 χρόνια με 30 έτη υπηρεσίας, είναι αδύνατο ένας εκπαιδευτικός να παραμένει στην τάξη έως τα 65 – 67 του χρόνια, ένα σχολείο που να επιδιώκει να επιβραβεύει ή να τιμωρεί στη βάση της δικαιοσύνης και όχι στην  εξιδανίκευση μιας ταξικά φορτισμένης «αριστείας», κατάργηση των νόμων 4692/2020 & 4823/2021 για την «αξιολόγηση» των εκπαιδευτικών και της σχολικής μονάδας, κατάργηση κάθε είδους πλατφόρμας ηλεκτρονικών καταγγελιών (bulling κ.λπ.), κατάργηση του νόμου για το Πειθαρχικό Δίκαιο των Δ. Υ., να σταματήσουν οι χιλιάδες διώξεις εκπαιδευτικών για τη συνδικαλιστική τους δράση και τη συμμετοχή τους στην Απεργία – Αποχή από την «αξιολόγηση», κατάργηση Πειραματικών & Βνασείων Σχολείων νησίδων «αριστείας». Σεβασμός  και προστασία για τον δάσκαλο/την δασκάλα που όχι δεν δουλεύει 21 ώρες και μετά κάθεται, όπως μας κατηγορούν, αλλά είμαστε πάντα παρόντες και παρούσες, γιατί η τάξη και ο πίνακας διαδραστικός ή με κιμωλία όλα τα τρώει, πολλές φορές και την ίδια τη ζωή των εκπαιδευτικών.

Επίσης ίδρυση και λειτουργία Σχολών Γονέων με υποχρεωτική συμμετοχή για τους γονείς με παιδιά με παραβατική συμπεριφορά αλλά και αλλαγή του νομοθετικού πλαισίου για τον έλεγχο της γονεϊκής επιμέλειας σε περιπτώσεις ουσιαστικής απουσίας αυτής.

Γι’ αυτό είναι πλέον αναγκαία μια τέτοιου είδους μεταρρύθμιση στην εκπαίδευση που θα εμπεριέχει όλα τα παραπάνω ως προϋπόθεση πριν θεσμοθετηθούν: α) νομικές ρυθμίσεις που θα καθιστούν την παρενόχληση ή την εξύβριση εκπαιδευτικού κατά την άσκηση των καθηκόντων του ιδιώνυμο αδίκημα με αυτεπάγγελτη δίωξη, ώστε ο εκπαιδευτικός να απαλλάσσεται από το οικονομικό και ψυχολογικό βάρος της υποβολής μήνυσης, β) παροχή δωρεάν νομικής υποστήριξης και συμβουλευτικήςαπό την πολιτεία προς τους εκπαιδευτικούς που στοχοποιούνται, γ) σύσταση ειδικών νομικών τμημάτων ανά Διεύθυνση Εκπαίδευσης, τα οποία θα αναλαμβάνουν την πλήρη νομική υπεράσπιση του προσωπικού σε περιπτώσεις αβάσιμων καταγγελιών ή αγωγών.

Όλα τα παραπάνω έπρεπε ήδη να έχουν διεκδικηθεί και να έχουν υλοποιηθεί χθες από το εκπαιδευτικό λαϊκό κίνημα, το γονεϊκό κίνημα και την επίσημη πολιτεία στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα ότι η παιδαγωγική ελευθερία και δημκορατία στα σχολεία αλλά και η αξιοπρέπεια των λειτουργών της εκπαίδευσης είναι αδιαπραγμάτευτες.

*Δάσκαλος του 1^ου Δημ. Σχ. Αμαρουσίου, Πρόεδρος του Δ. Σ. του Συλλόγου Εκπ/κών Π. Ε. Αμαρουσίου, Δρ Ιστορίας της Εκπαίδευσης (Πάντειο Πανεπιστήμιο Πολιτικών & Κοινωνικών Επιστημών)

The post ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΩΡΑ ΜΗΔΕΝ ή όταν η βαθιά κοινωνική κρίση οδηγεί το Δημόσιο Σχολείο σε διάλυση first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

“Στα μέσα του χειμώνα ανακάλυψα ότι υπήρχε μέσα μου ένα αήττητο καλοκαίρι”

(Αλμπερ Καμύ)

Τα λουλουδάκια της φωτογραφίας ονομάζονται “κρινάκια της Παναγίας” γιατί φυτρώνουν τον Δεκαπενταύγουστο. Ανθίζουν πάνω στην καυτή άμμο, χωρίς σταγόνα γλυκού νερού, με τα μελτέμια να σηκώνουν αμμοθύελλες. Έτσι φυτρώνουν σε ένα ερημικό κοινωνικό τοπίο και οι αγώνες μας. Και ανθίζουν και αντέχουν. Έτσι άνθισε και συνεχίζει να αντέχει ο ανθός της εκπαίδευσης, η νέα γενιά που μπήκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα ενάντια στην αξιολόγηση, διαψεύδοντας ακόμα και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις. Σήμερα, σχεδόν έξι χρόνια μετά, σε μια πολύ κρίσιμη συγκυρία, οφείλουμε με ακρίβεια, ειλικρίνεια και αγωνιστικό πείσμα να διαβάσουμε τη συγκυρία και να οργανώσουμε τον αγώνα μας. Μια μικρή συμβολή φιλοδοξεί να είναι και το παρακάτω σχόλιο.

Ο πόλεμος της αξιολόγησης μαίνεται. Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι οι βασικές εστίες αντίστασης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και ορισμένες εξαιρέσεις περιοχών της δευτεροβάθμιας  με δυνατές ΕΛΜΕ (με εξέχουσα περίπτωση την ηρωική ΕΛΜΕ Χανίων) συνεχίζουν με πείσμα τον αγώνα.

Εδώ, θα επιχειρήσουμε να καταγράψουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια τα γεγονότα και να διατυπώσουμε ορισμένες αξιολογικές κρίσεις καθώς και εκτιμήσεις για την εξέλιξη του αγώνα.

1. Η δικαίωση των 90 νεοδιόριστων της βθμιας του 2020 και του 2021 στην Κρήτη δημιουργεί ένα ισχυρό δεδομένο. Το 2021 είναι πλέον βέβαιο ότι θα κερδηθεί και αυτό στα δικαστήρια, παρά τις φάλτσες αποφάσεις της Θράκης και της Λάρισας που προηγήθηκαν.
2. Οι διαπιστωτικές πράξεις μονιμοποίησης νεοδιόριστων της Αθμιας του 2020 στη Δυτική Αττική, χωρίς αξιολόγηση, ως αποτέλεσμα των ένδικων μέσων που ασκήθηκαν, δημιουργεί ένα ακόμα τετελεσμένο, που προστίθεται στις 45 αντίστοιχες της Α΄ ΔΙΠΕ Αθήνας, μια ακόμα μικρή νίκη σε βάρος της αξιολόγησης.
3. Το πρώτο (έχουν προηγηθεί βεβαίως καθαιρέσεις διευθυντών/ντριών) πειθαρχικό νεοδιόριστων που συμμετείχαν στην απεργία-αποχή επιχειρείται να διεξαχθεί σε μία, ευνοϊκή με μια πρώτη ματιά για το ΥΠΑΙΘΑ περιφέρεια. Στην Πελοπόννησο. Κι έχουμε και λέμε. Ο πρώτος δικαστής παραιτείται και αντικαθίσταται με μία δικαστή τον Δεκέμβριο. Η οποία ζητά τον Ιανουάριο 3 εργάσιμες ημέρες για να προετοιμαστεί για τη δίκη. Αναβολή. Και την ημέρα που είχε οριστεί για τις ακροάσεις, η δικαστής είναι εκεί, αλλά απουσιάζουν τα διορισμένα από τη Διοίκηση της Εκπαίδευσης μέλη του Συμβουλίου (τακτικό και αναπληρωματικό) και όλες οι προσπάθειες να βρεθεί λύση πέφτουν στο κενό. Νέα αναβολή για τις 30 Ιανουαρίου, ημέρα των Τριών Διωκόμενων Εκπαιδευτικών πλέον. Την οποία 30η Γενάρη οφείλουμε να τη μετατρέψουμε σε ημέρα αγώνα με νέες μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στην Τρίπολη και πανελλαδικά.
4. Οι εκατοντάδες εκπαιδευτικοί και αλληλέγγυοι που κατέφθασαν και διαδήλωσαν στην Τρίπολη, την Τετάρτη 21/1, κάτω από εξαιρετικά δυσχερείς καιρικές συνθήκες, αποδεικνύουν ότι το κίνημα αντίστασης ενάντια στην αξιολόγηση είναι εδώ, είναι παρόν, συνεχίζει να εκπλήσσει με την αντοχή και τη δυναμική του. Η απίστευτη έκπληξη (κατά άλλους κατήφεια) που ζωγραφίστηκε στα πρόσωπα ορισμένων μελών του ΔΣ της ΔΟΕ, ήταν ενδεικτική. Το μήνυμα ήταν σαφές και καθαρό. Απέναντι στην καταιγίδα, ο κλάδος στέκεται όρθιος και αγωνίζεται!
5. Παρά τις κωλυσιεργίες του Υπουργείου Παιδείας και των προθύμων υπαλλήλων του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που το εκπροσωπούν, διεξήχθησαν στις 15 Ιανουαρίου, στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών, οι πρώτες προσφυγές για μονιμοποίηση των νεοδιόριστων του 2022, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αναμένουμε βέβαια τις αποφάσεις, όχι με τα χέρια σταυρωμένα.
6. Το νέο πειθαρχικό σε συνδυασμό με μια σειρά άλλους παράγοντες, παράγει αρνητικά αποτελέσματα, αφού ορισμένες/οι συναδέλφισσες και συνάδελφοι που αντιστέκονταν επί σειρά ετών, υποχωρούν σταδιακά. Την ίδια στιγμή που υποχωρούν όμως, συνεχίζουν να είναι αντίθετοι με την αξιολόγηση, κατεβαίνουν σε συγκεντρώσεις, δράσεις και απεργίες, για την κατάργησή της, όπως και η μεγάλη πλειοψηφία των συναδέλφων που αξιολογήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια υπό το κράτος του φόβου.
7. Το Δ.Σ. της ΔΟΕ, σε μια ομολογουμένως σπάνια, πλην πολύτιμη, ομόθυμη έκφραση αγωνιστικής αλληλεγγύης, πήρε επιτέλους απόφαση στήριξης της κινητοποίησης στην Τρίπολη (21/1), με ανακοίνωσή του και καθολική παρουσία των μελών του. Δεν πήρε όμως κανένα οργανωτικό μέτρο, π.χ. πούλμαν, κάλεσμα για συγκεντρώσεις πανελλαδικά κλπ. Η απόφαση ανανεώθηκε μετά τη σχετική αναβολή της διαδικασίας σε ακόμα θετικότερη κατεύθυνση για τις 30/1, γεγονός που αποδεικνύει πως όταν υπάρχει δυναμική καμία ηγεσία δεν είναι αδιάβροχη στη θέληση της βάσης.
8. Η Υπουργός Παιδείας εξήγγειλε  τη δημιουργία της πλατφόρμας «Eduquality – Σύστημα πολυκριτηριακής αντικειμενικής αξιολόγησης και υποστήριξης σχολικών μονάδων του ΥΠΑΙΘΑ», με συνολικό προϋπολογισμό 2,5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια εξαιρετικά επιθετική κίνηση που επιδιώκει, όπως εύστοχα έχει ειπωθεί, να διασπάσει τη συμμαχία εκπαιδευτικών-εργαζομένων και να ενεργοποιήσει έναν βαθιά συντηρητικό κοινωνικό αυτοματισμό.
9. Η περίπτωση της διευθύντριας Γυμνασίου στις Σέρρες, δηλαδή μιας εκπαιδευτικού που και αξιολογήθηκε και αξιολογεί, η οποία κακοποίησε μαθητή και, με βάση μαρτυρίες συναδέλφων και γονέων, οι διοικητικές της παραβάσεις συστηματικά παραβίαζαν στοιχειώδη δικαιώματα μαθητών και εκπαιδευτικών, αλλά ο γνωστός τέως Γ.Γ. του ΥΠΑΙΘΑ ιδέα δεν είχε, αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για την αξιολόγηση ως μαγική λύση στις παθογένειες της εκπαίδευσης. Όταν τα φθηνά επικοινωνιακά τρικ (απόκρυψη της ιδιότητας της διευθύντριας) ξεσκεπάστηκαν και βούιξαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η κυβέρνηση ακολούθησε τη γνωστή τακτική του άλματος προς το κενό: χρειαζόμαστε μια αξιολόγηση που δε θα τους βγάζει όλους άριστους αλλά θα καταργεί τη μονιμότητα, είπε μέσες-άκρες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Έχουμε από καιρό, γραπτώς καταθέσει ότι η αξιολόγηση δεν ήρθε για αυτές τις περιπτώσεις, δεν ήρθε για τα δικά τους παιδιά, ήρθε για τους/τις εκπαιδευτικούς που κάνουν τη δουλειά τους.

Από τα παραπάνω, συμπεραίνουμε ότι:

Α. Παρά τη σφοδρότητα της επίθεσης, ένα σημαντικό τμήμα του κλάδου αντέχει και αντιστέκεται. Οι προθέσεις, οι αγωνίες, οι ανησυχίες αυτού του πιο μάχιμου τμήματος έχουν πολύ μεγάλη σημασία, οφείλουμε πρώτα να ακούμε και μετά να διαμορφώνουμε τακτική. Γιατί την τακτική μας, κατά κύριο λόγο, πρέπει να την καθορίζουν αυτοί/ες που είναι στην πρώτη γραμμή κάθε φορά. Αν μπούμε στον κόπο να ακούσουμε, θα αφουγκραστούμε και φωνές που λένε ότι θα το τραβήξουν κι ότι γίνει αλλά και φωνές που θέλουν να πάνε βήμα-βήμα.

Β. Νομικά, η άποψη όλων των δικηγόρων είναι πάνω-κάτω ευθυγραμμισμένη. Η απεργία-αποχή συνιστά ανυπέρβλητο εμπόδιο όπως άλλωστε γνωρίζουν όσοι/ες συμβαίνει να πέρασαν έστω με πέντε (5) το μάθημα Συνταγματικό Δίκαιο Ι, στο πρώτο εξάμηνο της Νομικής. Οι ίδιοι οι δικηγόροι επισημαίνουν πως σημασία έχει και η μαζικότητα της συμμετοχής καθώς το δίκαιο και η εφαρμογή του, ως γνωστόν, αποτυπώνει τον ταξικό συσχετισμό. Ωστόσο, ακόμη και εάν, λειτουργώντας ως εξαρτημένοι αχυράνθρωποι οι υπάλληλοι του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους καταδικάσουν απεργό, είναι βέβαιο ότι θα δικαιωθεί στο Διοικητικό Εφετείο. Εδώ δεν πρέπει να παραβλέπουμε δύο ζητήματα. (α) η δικαιοσύνη δεν έρχεται με τα πόδια, κατακτιέται και (β) πιθανή καταδίκη και μετά αναμονή για την απόφαση του Διοικητικού Εφετείου είναι μια διαδικασία ψυχοφθόρα και δαπανηρή (εάν π.χ. σου στερήσουν δύο μισθούς). Απαιτείται δίκτυο αλληλεγγύης και συλλογικότητα, όχι ατομικές λύσεις και οπτικές.

Γ. Για όλους τους παραπάνω λόγους, οι (θεμιτές και πολλές φορές δικαιολογημένες) πολιτικές αντιπαραθέσεις μέσα στις ΓΣ ή μέσα στις μεγάλες ομάδες VIBER (μέσο αντιπληροφόρησης που γεννήθηκε εντός αυτής της μάχης) έχουν κάποια όρια. Από αυτά τα όρια και μετά σκορπίζουν σύγχυση και απογοήτευση από έναν κόσμο που απαιτεί και ενότητα και αγώνα.

Δ. Οι συνάδελφοι που υπέκυψαν στο κράτος του φόβου και αξιολογήθηκαν παρά τη θέλησή τους, ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, βιώνουν ένα τραύμα, κάτι σαν ψυχολογικό, ιδεολογικό και παιδαγωγικό βιασμό. Η εξευτελιστική προσχεδιασμένη διαδικασία προκαλεί αίσθημα ναυτίας και αυτοακύρωσης όταν τη βιώνεις μπροστά στους μαθητές σου. Αυτός ο κόσμος χρειάζεται στήριξη. Για να σηκωθεί και να παλέψει ξανά. Αλίμονο αν μπροστά στην πίεση που δέχεται προστεθεί η δική μας απόρριψη. Αλίμονο σε όποιον/α νομίζει ότι έτσι θα δεσμεύσουμε και τους/τις υπόλοιπους/ες να μην αξιολογηθούν. Δεν είμαστε δεσμώτες ούτε καθοδηγητές κανενός και καμιάς, συναγωνιστές και συναγωνίστριες είμαστε. Και δε θα αφήσουμε πίσω μας ούτε έναν «τραυματία». Οι άνθρωποι χάνονται και κερδίζονται. Η εξουσία το γνωρίζει καλά αυτό. Για εμάς, έχω ισχυρές αμφιβολίες. Εμείς οφείλουμε όμως να γνωρίζουμε τα στοιχειώδη. Ο πόλεμος της αξιολόγησης είναι στρατηγικής σημασίας για το δημόσιο σχολείο και τον ρόλο των εκπαιδευτικών και έχει βάθος χρόνου μία ή και παραπάνω γενιές εκπαιδευτικών. Αυτό αποδεικνύουν οι εξελίξεις στις αγγλοσαξωνικές χώρες.

Ε. Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση επιδίδεται σε έναν αποτελεσματικό πόλεμο φθοράς, πόλεμο νεύρων, ψυχολογικό πόλεμο αξιοποιώντας τον  αξιολογικό μηχανισμό, τον μηχανισμό προπαγάνδας των ΜΜΕ, το δικαστικό σύστημα. Κάθε μικρή, αλλά σημαντική, δική μας νίκη ακολουθείται από μια σφοδρή αντεπίθεση της κυβέρνησης. Αυτή τη στιγμή, είναι προφανές ότι οι αξιολογικοί μηχανισμοί βρίσκονται εδώ και καιρό εντός των τειχών της πρωτοβάθμιας. Για τη δευτεροβάθμια θα έλεγα ότι είναι μια εντελώς διαφορετική συζήτηση. Ας περιοριστούμε στην πρωτοβάθμια. Οι αξιολογικοί μηχανισμοί είναι πλέον εντός των τειχών, οι μάχες διεξάγονται σχολείο το σχολείο, συνάδελφο το συνάδελφο. Έχουν κάνει βήματα στην αξιολόγηση της πλειοψηφίας των νεοδιόριστων, αλλά για να το επιτύχουν, αφ’ ενός χρησιμοποίησαν εξαιρετικά αυταρχικές και απεχθείς μεθόδους, αφ’ ετέρου, τα χαμηλόβαθμα αξιολογικά στελέχη αυτοεξευτελίστηκαν απαξιώνοντας πλήρως κάθε σοβαρότητα της αξιολόγησης (εάν δεχθούμε χάριν συζητήσεως και με υποστηρικτές της ότι υπήρχε ποτέ τέτοια). Δηλαδή, αντάλλαξαν τη συμμετοχή του αξιολογούμενου με ένα προαποφασισμένο «άριστα», οργάνωσαν μια παρωδία, ταπεινωτική για τους ίδιους και άκρως διδακτική για τα παιδιά, τα οποία, σε αντίθεση με όσα νομίζουν οι συντηρητικοί παιδαγωγοί αυτής της χώρας και ισόβιοι επικεφαλής της ΑΔΙΠΠΔΕ, κατάλαβαν πολύ καλά τι διημείφθη απροκάλυπτα μπροστά στους οφθαλμούς τους. Από την άλλη πλευρά, ένα πολύ μεγάλο μέρος σχολικών μονάδων επιμένουν να υιοθετούν τα ενιαία κείμενα της ΔΟΕ (αυτή την τόσο συκοφαντημένη πλην αποτελεσματικότατη μορφή αγώνα) και να ακυρώνουν όλη την προσπάθεια κατηγοριοποίησης των σχολείων. Οπότε, οι ουσιαστικοί στόχοι της αξιολόγησης, έχουν αποτύχει παταγωδώς, μετά από έξι χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Οι αξιολογικοί μηχανισμοί προχωρούν ως ανεπιθύμητοι και μισητοί κατακτητές σε εχθρικό έδαφος. Δε συμβαίνει το ίδιο με το δίδυμο αδερφάκι της αξιολόγησης, την εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης, τα Ωνάσεια συναντάνε ισχυρές αντιστάσεις, αλλά προχωρούν και ο αυξημένος αριθμός υποψήφιων μαθητών/τριών αποδεικνύουν αυτήν την προέλαση του ιδιωτικού εντός του δημοσίου. Με τη δημιουργία της πλατφόρμας Eduquality, το Υπουργείο επιδιώκει να σπάσει τον φαύλο κύκλο μέσα στον οποίο έχει εγκλωβιστεί και να δημιουργήσει συνθήκες απόλυτου κανιβαλισμού και διάλυσης του δημόσιου σχολείου.

ΣΤ. Είναι σαφές σε όσες και όσους βιώνουν αυτή τη μάχη ότι μοιάζει περισσότερο με μουσική δωματίου παρά με μια μεγάλη ανοιχτή λαϊκή συναυλία. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως η μεγάλη απεργία του Οκτώβρη του ’21 και με ελάχιστες προσπάθειες αντιπληροφόρησης, όπως οι δράσεις ενημέρωσης γονιών-μικρές συγκεντρώσεις στις πύλες των σχολείων.  Όσο συνεχίζει η μάχη να δίνεται με τέτοιους όρους, σταδιακά οι δυνάμεις μας θα υποχωρούν. Η πλατφόρμα Eduquality για παράδειγμα, δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με καμία από τις υπάρχουσες μορφές αγώνα. Επομένως, θα πρέπει να επιχειρήσουμε έναν αγώνα στο ανοιχτό πεδίο, με σχέδιο, οργάνωση, διάρκεια, απεργίες-κινητοποιήσεις-δράσεις που θα αποφασίζονται από τις ΓΣ και όχι στο πόδι από το ΔΣ της ΔΟΕ, θα εντάσσονται σε αυτό το σχέδιο και δε θα είναι αποσπασματικές και προσχηματικές, επίγνωση των δυνάμεων και των δυνατοτήτων μας αλλά και με διάθεση σύγκρουσης και οικοδόμησης κοινωνικών συμμαχιών.

Ζ. Ο κόσμος του αγώνα είναι όλο αυτό το μαχητικό πλήθος συναδέλφων, από τον πυρήνα των μαχητικών συλλόγων έως ηρωικά απομονωμένες περιπτώσεις σε επαρχίες όπου το σωματείο έχει από νωρίς κολυμπήσει στο ρεύμα της αξιολόγησης. Είχε εμπιστοσύνη στο ΔΣ της ΔΟΕ, αλλά τον Μάρτιο του 2024 την έχασε και ξέσπασε με έναν ανεπανάληπτο γύρο γενικών συνελεύσεων που χάραξε ένα χαράκωμα ανυπέρβλητο από τότε ως τώρα. Η εμπιστοσύνη όσο δύσκολα κερδίζεται, τόσο εύκολα χάνεται. Έχει ανάγκη τις αποφάσεις της ΔΟΕ και την πεποίθηση ότι μπορεί να στηριχθεί στην Ομοσπονδία του. Το γεγονός ότι αυτή η ανάγκη δεν ικανοποιείται, πέρα από το μη πειστικό αφήγημα περί «τιμονιού» της ΔΟΕ, έχει κοστίσει ακριβά αυτή την περίοδο. Το ΔΣ της ΔΟΕ είναι υποχρεωμένο να κινηθεί στο πλαίσιο των αποφάσεων των ΓΣ του κλάδου. Επίσης, ο κόσμος του αγώνα έχει εμπιστοσύνη σε κάποια πρωτοβάθμια σωματεία, καταλαβαίνει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουν τα πολιτικά επιτελεία από το ύψος του επαγγελματικού τους συνδικαλισμού, έχει βρει τρόπους να αυτοοργανώνεται και να διασταυρώνει πληροφορίες και, τέλος, από ένα σημείο και μετά, οι, αναπόφευκτες ως έναν βαθμό, αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε δυνάμεις που συμμετέχουν στο κίνημα δημιουργούν σύγχυση και απογοήτευση. Το πιο επικίνδυνο όμως είναι ότι δημιουργούν ένα κλίμα απόστασης από τα σωματεία και την εσωτερική τους ζωή, μια αίσθηση ότι εκεί υπάρχουν παραταξιακοί μηχανισμοί που πάνω απ’ όλα τοποθετούν τον στόχο της επιβίωσής τους και αυτό τελικά οδηγεί στον μαρασμό των σωματείων και την αποδυνάμωσή τους. Επομένως, επιχειρήματα και όχι χαρακτηρισμοί, επιμονή στην αγωνιστική ενότητα, θέλουμε αγώνα αλλά όχι μόνοι μας, θέλουμε ενότητα αλλά όχι ενότητα για την ενότητα, ενότητα για να αγωνιστούμε νικηφόρα.

Η. Ο πόλεμος της αξιολόγησης δεν διεξάγεται σε πολιτικό και κοινωνικό κενό. Στο φόντο της ξέφρενης επέλασης του τραμπισμού και της αχαλίνωτης επίθεσης του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, η πολιτική συγκυρία της εξαετίας χαρακτηρίζεται από έντονες κορυφώσεις του ταξικού ανταγωνισμού (Τέμπη, Παλαιστινιακό, αγρότες, παιδεία, υγεία), αλλά, από την άλλη πλευρά και από την απόλυτη έλλειψη ακόμα και συστημικής αντιπολίτευσης. Ούτε καν μιας αντιπολίτευσης στο πλαίσιο και τα όρια του πολιτικού συστήματος που θα οδηγούσε σε πολιτική κρίση, σε μια τόσο χρήσιμη για τον αγώνα μας ακυβερνησία. Έτσι, μοιραία, χωρίς κεντρικό συντονισμό, χωρίς τη δυνατότητα, την πολιτική πρόθεση να συναντηθούν τα κινήματα ή να γονιμοποιηθούν σε πολιτικά αιτήματα από πολιτικά υποκείμενα, αργά ή γρήγορα, ένα-ένα τα κοινωνικά κινήματα με τελευταίο το αγροτικό, ως διάττοντες αστέρες,  φωτίζουν για λίγο τα κοινωνικά σκοτάδια, διαγράφουν την τροχιά τους, βιώνουν την ανυπόφορη κοινωνική μοναξιά και χάνονται στα βάθη της νύχτας. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πολιτικός φορέας που να επιδιώκει να στριμώξει πολιτικά την κυβέρνηση ώστε να υποχωρήσει σε οποιοδήποτε μέτωπο, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αναμένεται να δημιουργηθούν αλλά ήδη έδωσαν επαρκή δείγματα γραφής. Ενδεικτική η πρωτοφανής απόφαση της ΑΔΕΔΥ να κηρύξει απεργία τον Δεκέμβριο του ‘25 χωρίς απεργιακή συγκέντρωση (με κυρίαρχη την ευθύνη του ΠΑΜΕ). Από την άλλη πλευρά, οι εξαιρετικά μειοψηφικές φωνές που ορθώνονται μιλώντας γενικώς και αορίστως για «ανατροπή», χωρίς να εξηγούν ποιος θα ανατρέψει ποιον, με ποιον τρόπο, με ποιους όρους και, κυρίως, με τι θα τον αντικαταστήσει, γίνονται εύκολα αντιληπτές περισσότερο ως προσευχές παρά ως πολιτικό σχέδιο με ελάχιστες έστω πιθανότητες επιτυχίας.  Όλα τα παραπάνω, τα αντιλαμβάνονται οι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα εκείνοι/ες που κρατάνε πέντε χρόνια τώρα κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Αντιλαμβάνονται ότι καμιά πολιτική διέξοδος δεν υπάρχει, δεν έχουν καμία αυταπάτη για σωτήρες. Οι όποιες ελπίδες ότι η κυβέρνηση θα καταρρεύσει κάτω από το βάρος της ανομίας, των σκανδάλων, του μπαζώματος των εγκλημάτων και της συγκάλυψης της λεηλασίας του δημοσίου χρήματος μέχρι στιγμής κάθε άλλο παρά επιβεβαιώνονται. Αυτό προκαλεί ένα διπλό αποτέλεσμα. Στερεί από κάθε ελπίδα τη μεγάλη κοινωνική βάση των εργαζομένων ώστε να αγωνιστούν ακόμα και για τα εντελώς αυτονόητα (μισθός, σύνταξη, σταθερή εργασία με δικαιώματα) και από την άλλη απαλλάσσει την κοινωνική δράση από πολιτικές αυταπάτες: το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του είναι εχθρός μας, πρέπει να τα γκρεμίσουμε όλα και να τα ξαναφτιάξουμε από την αρχή, αυτή είναι η αλήθεια, είτε μας αρέσει είτε όχι. Και την ίδια στιγμή, τι αντίφαση, στο κοινωνικό πεδίο, οφείλουμε να οργανώσουμε τις αντιστάσεις μας αναζητώντας τη μεγαλύτερη δυνατή αγωνιστική συνεννόηση, ώστε να μη μας λιώσει σαν μικροσκοπικά έντομα η επέλαση του καθεστώτος. Έχουμε ανήφορο να ανεβούμε. Ας μην καθυστερούμε λοιπόν, δε θα είναι και η πρώτη φορά!

Επόμενη στάση, που αλλού; Στην Τρίπολη, στις 30 Ιανουαρίου, ημέρα των Τριών Διωκομένων!

Και σε όλες τις πόλεις της χώρας!

Αφού δε μπορούν να μας νικήσουν δε μας απομένει παρά να νικήσουμε!

The post Σε ημέρα των Τριών Διωκόμενων Εκπαιδευτικών μετατρέπεται η 30η Ιανουαρίου first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Διαβάζω ότι με απόφαση της υπουργού Παιδείας Σοφίας Ζαχαράκη θα δημιουργηθεί η πλατφόρμα «Eduquality” μέσω της οποίας γονείς θα αξιολογούν το έργο των σχολείων. Η πρωτοβουλία παρουσιάζεται ως εργαλείο πολυκριτηριακής αποτίμησης, διαφάνειας και «συνεχούς βελτίωσης». Όμως, πίσω από τη θελκτική γλώσσα της ενδυνάμωσης και της συμμετοχής, ανακύπτουν κρίσιμα ζητήματα.


• Σε αντίθεση με προιόντα ή υπηρεσίες που πωλούνται στην ελεύθερη αγορά, όπου οι “πελάτες” είναι άμεσοι καταναλωτές, οι γονείς δεν είναι άμεσοι συμμετέχοντες της εκπαιδευτικής διαδικασίας. Οι γονείς δεν διαθέτουν την άμεση εμπειρία για να αξιολογήσουν τη διδακτική αποτελεσματικότητα και τις εκπαιδευτικές παρεμβάσεις. Αυτό που συνήθως αποτιμούν είναι η υποκειμενική ικανοποίηση: αν «τους αρέσει» το σχολείο. Η ικανοποίηση, όμως, δεν ταυτίζεται με την ποιότητα. Ένα σχολείο μπορεί να είναι απαιτητικό, παιδαγωγικά αυστηρό ή χαλαρό, συμπεριληπτικό και ταυτόχρονα αντιδημοφιλές.

• Τέτοιες πρακτικές τείνουν να αναπαράγουν και να εντείνουν ανισότητες. Σχολεία που εξυπηρετούν μαθητές από φτωχότερα κοινωνικοοικονομικά στρώματα, μαθητές με αναπηρία ή με γλωσσικές δυσκολίες, αντιμετωπίζουν αντικειμενικά μεγαλύτερες προκλήσεις. Η γονεϊκή αξιολόγηση συχνά «τιμωρεί» αυτά τα σχολεία όχι για χαμηλή ποιότητα, αλλά για τις συνθήκες μέσα στις οποίες λειτουργούν. Το αποτέλεσμα είναι μια έμμεση κοινωνική ιεράρχηση σχολείων, με όρους φήμης και εικόνας, όχι παιδαγωγικής ποιότητας.

• Η δημόσια ή συγκρίσιμη αξιολόγηση από γονείς υπονομεύει την επαγγελματική αυτονομία των εκπαιδευτικών. Όταν η αξιολόγηση συνδέεται, άμεσα ή έμμεσα, με δημόσια εικόνα (π.χ. μια συνολική βαθμολογία ενός σχολείου) ή διοικητικές συνέπειες, δημιουργούνται ισχυρά κίνητρα προσαρμογής στις απαιτήσεις του «πελάτη». Ο/Η εκπαιδευτικός πιέζεται να αποφύγει δύσκολες αποφάσεις, να χαμηλώσει προσδοκίες ή να επιλέξει «ασφαλείς» πρακτικές. Έτσι, από επαγγελματίας παιδαγωγικής κρίσης μετατρέπεται σταδιακά σε διαχειριστή αξιολογήσεων και εντυπώσεων.
• Σε θεσμικό επίπεδο, η λογική αυτή συνεπάγεται μετατόπιση της ευθύνης από το κράτος στο σχολείο και στο άτομο εκπαιδευτικό. Η ποιότητα της εκπαίδευσης αποσυνδέεται από κρίσιμους παράγοντες όπως η χρηματοδότηση, η στελέχωση, η επιμόρφωση και η επιστημονική υποστήριξη των σχολείων. Αντί η πολιτεία να λογοδοτεί για τις προϋποθέσεις που η ίδια διαμορφώνει, η ευθύνη μεταφέρεται στους εκπαιδευτικούς και στις σχολικές μονάδες, μέσα από συγκεντρωτικές κρίσεις χρηστών μιας πλατφόρμας.
Υπάρχει, τέλος, σοβαρός κίνδυνος εργαλειοποίησης με άμεσες χωρικές και κοινωνικές συνέπειες. Διεθνώς, αντίστοιχα συστήματα αξιολόγησης ξεκινούν ως εργαλεία «ανατροφοδότησης», αλλά σταδιακά μετατρέπονται σε δείκτες σύγκρισης και rankings που επηρεάζουν τη φήμη των σχολείων, τις διοικητικές αποφάσεις και τελικά τη χρηματοδότηση. Σε χώρες όπως η Αγγλία και οι ΗΠΑ, οι δείκτες αυτοί δεν μένουν εντός του εκπαιδευτικού πεδίου, αλλά διαχέονται στην αγορά κατοικίας: σχολεία με «καλές αξιολογήσεις» ενσωματώνονται στις τιμές ακινήτων, ενώ περιοχές με «χαμηλής αξιολόγησης» σχολεία στιγματίζονται και υποβαθμίζονται.

• Το αποτέλεσμα είναι ένας φαύλος κύκλος: η σχολική αξιολόγηση παγιώνει τον ταξικά χωρικό διαχωρισμό (καλές και «κακές», υποβαθμισμένες και αναβαθμισμένες περιοχές), ενισχύει την κοινωνική διαστρωμάτωση και καθιστά την πρόσβαση σε «καλά σχολεία» συνάρτηση της δυνατότητας αγοράς ή ενοικίασης κατοικίας. Έτσι, η αξιολόγηση δεν αποτυπώνει απλώς ανισότητες: τις (ανα)παράγει ενεργητικά και τις ενισχύει, μετατρέποντας την εκπαιδευτική πολιτική σε μηχανισμό χωρικής ταξινόμησης πληθυσμών με ολοένα και πιο ταξικό τρόπο. Η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί ως πλατφόρμα κριτικών τύπου booking.comή Tripadvisor, όπου η ποιότητα μπορεί να αντανακλάται σε βαθμολογίες ικανοποίησης υπηρεσιών από επιχειρήσεις καταλυμάτων και εστιατορίων. Το σχολείο δεν είναι μια ακόμη επιχείρηση παροχής υπηρεσιών ούτε ο γονέας «πελάτης». Πρόκειται για δημόσιο αγαθό, θεσμό δημόσιας ευθύνης, με παιδαγωγικό και κοινωνικό ρόλο που δεν αποτιμάται με όρους καταναλωτικής εμπειρίας. Έτσι, η αξιολόγηση δεν αποτυπώνει απλώς ανισότητες: τις (ανα)παράγει ενεργητικά και τις ενισχύει, μετατρέποντας την εκπαιδευτική πολιτική σε μηχανισμό χωρικής ταξινόμησης πληθυσμών με ολοένα και πιο ταξικό τρόπο.Η εκπαίδευση δεν μπορεί να λειτουργεί ως πλατφόρμα κριτικών τύπου booking.comή Tripadvisor, όπου η ποιότητα μπορεί να αντανακλάται σε βαθμολογίες ικανοποίησης υπηρεσιών από επιχειρήσεις καταλυμάτων και εστιατορίων. Το σχολείο δεν είναι μια ακόμη επιχείρηση παροχής υπηρεσιών ούτε ο γονέας «πελάτης». Πρόκειται για δημόσιο αγαθό, θεσμό δημόσιας ευθύνης, με παιδαγωγικό και κοινωνικό ρόλο που δεν αποτιμάται με όρους καταναλωτικής εμπειρίας. Η ποιότητα δεν διασφαλίζεται με δείκτες ικανοποίησης, αλλά με επιμόρφωση σε επιστημονικά-τεκμηριωμένες πρακτικές, επαγγελματική κρίση, δημοκρατική συμμετοχή, ουσιαστική θεσμική ευθύνη της πολιτείας και επιστημονικά έγκυρη αξιολόγηση.

*Ο Δημήτρης Αναστασίου είναι Καθηγητής Ειδικής Αγωγής, Πανεπιστήμιο του Νότιου Ιλλινόις

Το κείμενο αντλήθηκε από το προφίλ του στο facebook

The post Για την πλατφόρμα Eduquality και την αξιολόγηση των σχολείων first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Οι Ημιμόνιμοι/Ημιμόνιμες Εκπαιδευτικοί σας καλούμε να παραλάβετε τη σκυτάλη! Είμαστε νεοδιόριστοι/ες εκπαιδευτικοί από όλη την Ελλάδα και συμμετέχουμε (εδώ και χρόνια!) στην απεργία-αποχή από την ατομική αξιολόγηση, για να μη μετατραπούν τα σχολεία μας σε ανταγωνιστική αρένα.

Πιστεύουμε ότι αυτό που πραγματικά ενδυναμώνει το έργο των εκπαιδευτικών είναι η συνεργασία, οι αξιοπρεπείς συνθήκες δουλειάς, οι σταθερές σχέσεις εργασίας, η πλήρης στελέχωση και ο κτιριακός εκσυγχρονισμός των σχολείων, η ελευθερία να επιλέγουμε το περιεχόμενο και τα διδακτικά μας μέσα ανάλογα με τις ανάγκες των μαθητών/τριών μας. Υποστηρίζουμε ένα σχολείο πιο δημοκρατικό, όπου κάθε εκπαιδευτικός θα έχει παιδαγωγική ελευθερία και ο Σύλλογος Διδασκόντων δυνατή φωνή.

ΑΠΕΡΓΟΥΜΕ γιατί προσπαθούμε να παραμείνουμε παιδαγωγοί, την ώρα που το υπουργείο νομοθετεί τη μετατροπή μας σε άβουλους δημόσιους υπαλλήλους. Προσπαθούμε να βάλουμε φρένο στη διολίσθηση σ’ ένα γραφειοκρατικό και ανταγωνιστικό σχολείο, το οποίο ήδη βιώνουμε: Υλοποιούμε -τρέχοντας και μη φτάνοντας- ουρανοκατέβατες εγκυκλίους για νέες δράσεις, έπειτα συμπληρώνουμε με σφιχτές προθεσμίες- φόρμες σε πλατφόρμες. Ασφυκτιούμε και σιγομουρμουράμε στα κρυφά, από φόβο μην «κακοκαρδίσουμε» τους αξιολογητές μας και ξημερώσουμε με χαμηλό βαθμό ή πειθαρχικό.

Ξέρουμε όμως ότι η δουλειά μας δεν χωράει σε αριθμούς, ότι καθετί σε μια παιδαγωγική σχέση είναι σχετικό και πολυπαραγοντικό. Το καθημερινό μάθημα δεν μπορεί να είναι ό,τι ζητούν να δουν οι αξιολογητές σε δύο επισκέψεις. Η θέση μας και ο μισθός δεν πρέπει να εξαρτώνται από την υποκειμενική και επιστημονικά ανερμάτιστη βαθμολογία που θα λαμβάνουμε.

Οι περισσότεροι συνάδελφοι/ισσες που γνωρίζουμε ότι αξιολογήθηκαν, το έκαναν επειδή ένιωσαν φόβο και απογοήτευση – όχι επειδή επικροτούν την αξιολόγηση. Φόβο για τις δυνητικές συνέπειες, ειδικά μετά την ψήφιση του νέου πειθαρχικού δικαίου, και απογοήτευση από τη στάση των συνδικαλιστικών φορέων, τόσο των τοπικών σωματείων όσο και των Ομοσπονδιών. Κάθε επιλογή είναι σεβαστή, αλλά καμία και κανένας δεν περισσεύει στην προσπάθεια να διαφυλάξουμε την αξιοπρέπεια του επαγγέλματός μας.

ΣΥΝΑΔΕΛΦΟΙ/ΙΣΣΕΣ, σας καλούμε όλες και όλους, μόνιμους, νεοδιόριστους και αναπληρωτές, αξιολογούμενους, αμφιταλαντευόμενους και απεργούς:

-Ας παραμείνουμε ενημερωμένοι/ες! Η παραπληροφόρηση είναι μεγάλη και προκαλεί φόβο. Έχουν πραγματοποιηθεί πανελλαδικές διαδικτυακές ενημερώσεις με νομικούς από διάφορα σωματεία και παρατάξεις (δυστυχώς όχι συλλογικά από τις Ομοσπονδίες…) Αναζητήστε τις και διαμορφώστε τη δική σας άποψη. Ας μην αναπαράγουμε άκριτα το εκφοβιστικό περιεχόμενο άρθρων των MME!

-Ας ζωντανέψουμε τις Γενικές Συνελεύσεις των σωματείων μας! Στηρίζουμε και πιέζου με τα σωματεία μας να πάρουν δυναμικές πρωτοβουλίες. Η συνδικαλιστική, νομική και οικονομική στήριξη σε όλους τους αγώνες του κλάδου μας οφείλει να είναι αδιαπραγμάτευτη. Η συλλογικότητα είναι δύναμη!

-Ας μιλήσουμε δυνατά και δημόσια για… τον ελέφαντα στο δωμάτιο: υπάρχουν διωκόμενες συναδέλφισσες και συνάδελφοι σε κάθε περιοχή της χώρας! Η μεταξύ μας αλληλεγγύη είναι πολύ σημαντική. Ψάξτε μας, είμαστε στα σχολεία ανάμεσά σας, με πειθαρχικές διώξεις μόνο και μόνο γιατί συμμετέχουμε σε μια νόμιμη απεργία. Όταν καταστρατηγείται το δικαίωμα στην απεργία, είναι πλήγμα για όλες μας τις διεκδικήσεις – τωρινές και μελλοντικές. Αλήθεια, με ποιο μέσο θα απαιτήσουμε, φέρ’ ειπείν, καλύτερους μισθούς;

– Πάρτε τη σκυτάλη, συνεχίζοντας τον αγώνα που ξεκίνησαν πρώτοι οι νεοδιόριστοι/ες του 2020 και συνέχισαν οι νεοδιόριστες οι του 2021 και του 2022. Έχουμε παραμείνει στην γκρίζα ζώνη της «ημιμονιμότητας», δίνοντας αγώνα για τον κλάδο μας συνολικά. Έφτασε η ώρα να κάνετε κι εσείς ό,τι σας αναλογεί, είτε είναι η στήριξη της απόφασης του κλάδου μας για απεργία-αποχή είτε, τουλάχιστον, η ενεργή κριτική στάση μέσα στα σχολεία. Ακόμα κι αν κάποιος έχει αξιολογηθεί, ο χρόνος μετράει ήδη αντίστροφα για τη δεύτερη αξιολόγησή του…

ΚΑΝΕΙΣ ΜΑΣ δεν έχει ξεμπερδέψει. Είμαστε όλοι/ες μαζί στον κυκεώνα των σαρωτικών αλλαγών, που απειλούν όχι μόνο τη μονιμότητα στο Δημόσιο, τις μισθολογικές βεβαιότητες, ενδεχομένως και τα κριτήρια/διαδικασίες πρόσληψης/τοποθέτησης σε σχολικές μονάδες, αλλά και την ομορφιά της δουλειάς μας. Αντί να κονταροχτυπιόμαστε αύριο, ας συνασπιστούμε σήμερα!

Στους αγώνες δεν περισσεύει κανείς! Υπερασπιζόμαστε τον δημόσιο χαρακτήρα των σχολείων μας, τη δημοκρατική λειτουργία των Συλλόγων μας, τις παιδαγωγικές ανάγκες των μαθητών/τριών μας.

Συναδελφικά, οι απ’ άκρη σ’ άκρη της χώρας

Ημιμόνιμοι/Ημιμόνιμες Εκπαιδευτικοί

• Αναδημοσίευση από το ένθετο του Σκασιαρχείου στην Εφημερίδα Συντακτών 2/12/2025

The post Μήνυμα από τα αναχώματα: για το δημόσιο σχολείο και το δικαίωμα στην απεργία* first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η κυβέρνηση αποφάσισε, ότι τα προβλήματα που υπάρχουν στο εκπαιδευτικό σύστημα έχουν ως κύρια, αν όχι μοναδική, αιτία την έλλειψη ατομικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών. Επιτέλους «μετά από σαράντα χρόνια, επανέρχεται» αναφωνούν τα στελέχη της, εννοώντας τα 43 χρόνια που πέρασαν από την κατάργηση του θεσμού των επιθεωρητών. Καμιά έρευνα δεν υπάρχει, που να δικαιολογεί την άποψη της κυβέρνησης, ότι πιθανόν οι εκπαιδευτικοί να ευθύνονται για τα οποιαδήποτε αρνητικά φαινόμενα στα σχολεία της χώρας και «συνεπώς» πρέπει να αξιολογούνται. Ακόμη και η διεθνής έρευνα PISA, την οποία επικαλείται πολύ συχνά η κυβέρνηση, δεν διαπίστωσε ποτέ, ούτε καν υπαινίχθηκε κάτι τέτοιο.

Γεννάται το ερώτημα: εφόσον δεν υπάρχει καμιά επιστημονική έρευνα, που να θεμελιώνει την ανάγκη ατομικής αξιολόγησης των εκπαιδευτικών, πως αιτιολόγησαν την απόφαση τους; Η απάντηση είναι απλή, και αποκαλυπτική. Στην αρχή ισχυρίστηκαν ότι «σε όλες τις χώρες υπάρχει αξιολόγηση, και η Ελλάδα αποτελεί μοναδική εξαίρεση». Βεβαίως, ο ισχυρισμός αυτός ποτέ δεν ανταποκρινόταν στην αλήθεια, αυτό όμως δεν εμπόδιζε τα κυβερνητικά στελέχη να τον επαναλαμβάνουν,  τα φιλικά τους ΜΜΕ να τον σερβίρουν αναμασημένο στο πλατύ κοινό και αδαείς στο θέμα αυτό φιλοκυβερνητικοί καθηγητές πανεπιστημίου να τον «επιβεβαιώνουν». Όμως, πρόσφατα, αναγκάστηκαν να δηλώσουν δημόσια ότι υπάρχουν κι άλλες χώρες στην Ευρώπη, που δεν έχουν ατομική αξιολόγηση εκπαιδευτικών, αναφέροντας μάλιστα τη Φινλανδία, της οποίας το εκπαιδευτικό σύστημα χαρακτήρισαν «πολύ επιτυχημένο». Αποδέχτηκαν δηλαδή, ότι ούτε σ’ αυτό το θέμα ήμασταν «έθνος ανάδελφο», όπως όλα τα χρόνια διαλαλούσαν, αντίθετα, ήμασταν στην ίδια κατηγορία με τα πιο επιτυχημένα -σύμφωνα (και) με τη δική τους άποψη- εκπαιδευτικά συστήματα.  Ουσιαστικά, κατέρρευσε το εγχείρημα χειραγώγησης των εκπαιδευτικών με κατασκευασμένα ψευδή στοιχεία, απομένει όμως η προσπάθεια χειραγώγησης της κοινής γνώμης. Κι εκεί όμως θα καταρρεύσει, όταν γίνει γνωστή η πραγματικότητα.

Ας δούμε ποια είναι η κατάσταση σήμερα.

Στην ιστοσελίδα ESOS η παρακάτω είδηση απεικονίζει την κατάσταση στις 25 Μαΐου 2025.

Μόνο 6 από τους συνολικά 22.000 των οποίων η ατομική αξιολόγηση ολοκληρώθηκε, μέχρι σήμερα,  το έργο τους αξιολογήθηκε ως μη ικανοποιητικό, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία του υπουργείου Παιδείας. Γι αυτούς τους 6 δεν προβλέπεται καμία τιμωρητική διαδικασία, παρά μόνο βελτιωτική επιμόρφωση.

Ωστόσο για τους περίπου 2.500 εκπαιδευτικούς, περίπου 2.500 εκπαιδευτικοί δεν έχουν αποδεχθεί μέχρι στιγμής την αξιολόγησή τους, προβλέπονται κυρώσεις, οι οποίες με το νέο νόμο που ετοιμάζει το υπουργείο Εσωτερικών οι ποινές θα φθάνουν μέχρι και την απόλυση.

Χαρακτηριστική είναι η δήλωση του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη: «Εδώ θέλω να είμαι πολύ σαφής, ειδικά για την κατηγορία εκείνων των εκπαιδευτικών που αρνούνται επί της αρχής να αξιολογηθούν. Η θέση μας εδώ είναι ξεκάθαρη και η κατεύθυνση που έχω δώσει στο υπουργείο πολύ σαφής: εάν κάποιος αρνείται επί της αρχής να αξιολογηθεί, δεν πρέπει να έχει θέση στο δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης».

Πρώτη παρατήρηση: Χρησιμοποιώντας τα δικά της όργανα μέτρησης με τους δικούς της ανθρώπους, η κυβέρνηση διαπίστωσε, ότι από τους/τις 22.000 εκπαιδευτικούς που αξιολόγησε μόνο 6 (ποσοστό 0, 027%) είχαν ανάγκη επιμόρφωσης. Το υπόλοιπο 99, 973% των εκπαιδευτικών κρίθηκαν απολύτως ικανοί/ές, όπως άλλωστε αναμενόταν από όσους  γνωρίζουν τα εκπαιδευτικά θέματα της Ελλάδας. Για να διαπιστωθεί το αυτονόητο αναλώθηκαν 66000 εργάσιμες ώρες των εκπαιδευτικών και άλλες τόσες των αξιολογητών, σύνολο 132000 εργατοώρες. Σ’ αυτές πρέπει να προστεθούν και οι ώρες εργασίας άλλων τόσων ανθρώπων που εμπλέκονται στη διαδικασία μετά από τους αξιολογητές. Υπενθυμίζω τα λόγια της πρώην υπουργού κ. Κεραμέως για το σκοπό της αξιολόγησης: «Η αξιολόγηση αποτελεί έναν µηχανισµό ενδυνάμωσης των εκπαιδευτικών, άρρηκτα συνδεδεμένο με την επιμόρφωση και τη διαρκή βελτίωση». Τώρα βλέπουμε στην πράξη σε πιο βαθμό συνδέεται η αξιολόγηση με την επιμόρφωση: σε ποσοστό 0, 027%. Νομιμοποιείται η ερώτηση: το υπόλοιπο 99, 973% με τι συνδέεται; Ασφαλώς όχι με τις ανάγκες της εκπαίδευσης.

Δεύτερη παρατήρηση: 2500 εκπαιδευτικοί βρίσκονται αντιμέτωπες/οι με πειθαρχικές διώξεις και εκατοντάδες καλούνται στα δικαστήρια. Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Εμφάνισαν αντιπαιδαγωγικές συμπεριφορές απέναντι στις μαθήτριες και στους μαθητές στο σχολείο; Ήταν διδακτικά ανεπαρκείς στο μάθημα; Αρνήθηκαν τη συνεργασία με τους γονείς;  Ή μήπως δεν είχαν τα απαραίτητα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα, για να έχουν το δικαίωμα να διδάσκουν; Η απάντηση είναι: τίποτε από αυτά! Συνεχίζουν να εργάζονται, όπως πάντα προς όφελος των μαθητών και των μαθητριών τους. Απλά, αρνούνται να συμμετάσχουν – «επί της αρχής», όπως είπε ο πρωθυπουργός – σε αυτό που ονομάστηκε «αξιολόγηση εκπαιδευτικών».

Γνωρίζουμε αυτούς τους ανθρώπους και γνωρίζουμε ότι ανάμεσα τους βρίσκονται πολλοί με πολύ υψηλότερα τυπικά και ουσιαστικά προσόντα από τους αξιολογητές. Ο λόγος για τον οποίο αρνούνται τη συμμετοχή τους είναι, επειδή οι αρχές τους τις/τους υπαγορεύουν να μη νομιμοποιήσουν μια διαδικασία, που, όπως αποδείχτηκε παραπάνω, δεν εξυπηρετεί ανάγκες της εκπαίδευσης ούτε στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα, αλλά απαιτεί απλά και μόνο την απόλυτη συμμόρφωση των εκπαιδευτικών σε οποιαδήποτε απόφαση της πολιτικής ηγεσίας, ακόμη κι αν αυτή βλάπτει την εκπαίδευση. Είναι οι αρχές αυτές, που υπαγορεύουν την άρνηση συμμετοχής, με όποιο κόστος κι αν αυτό συνεπάγεται στην προσωπική τους ζωή.

«1 στις 4 νεοδιόριστες ήθελε να αξιολογηθεί, αλλά έκαναν αποχή οι μαθητές της» ήταν η είδηση από ένα σχολείο την άνοιξη του 2023, και αντικατόπτριζε τη συνολική εικόνα των σχολείων της Ελλάδας. «Νεοδιόριστοι», σημαίνει κατά κανόνα εκπαιδευτικοί με πολλά χρόνια διδακτικής εμπειρίας σε σχολεία απρόσιτων περιοχών (διαφορετικών κάθε χρόνο),  με αναξιοπρεπείς συνθήκες εύρεσης κατοικίας και «φυσικά» με χαμηλότατους μισθούς. Θα μπορούσαν, να επιζητήσουν την απασχόληση σε ιδιωτικά σχολεία, μεγάλη ήταν τότε η ζήτηση, επέλεξαν όμως να υπηρετήσουν τη δημόσια εκπαίδευση και κέρδισαν την εκτίμηση, το σεβασμό και την αγάπη των μαθητών/τριών τους, των γονέων και του συνόλου των τοπικών κοινωνιών, όπου κι αν βρέθηκαν.  Οι εμπειρίες τους ήρθαν να επιβεβαιώσουν όσα γνώριζαν από την επιστημονική βιβλιογραφία για το ρόλο και τις επιπτώσεις της λεγόμενης «ατομικής αξιολόγησης» και γι’ αυτό «επί της αρχής» αρνούνται να συμμετάσχουν στη διαδικασία, με ό,τι κι αν αυτό συνεπάγεται στην προσωπική τους ζωή.

Τρίτη παρατήρηση: «Επί της αρχής» είναι ο όρος, που  χρησιμοποιεί ο πρωθυπουργός για μια συμπεριφορά, που στην παιδαγωγική γλώσσα των εκπαιδευτικών μεταφράζεται ως «στάση, που υπαγορεύεται από τις αρχές του επαγγέλματός μας». Τα επαγγέλματα δεν είναι μόνο θέση εργασίας, job κατά την αγοραία έκφραση όσων θεωρούν το επάγγελμα ξεπερασμένη μορφή ανθρώπινης εργασίας , και την οικονομία της αγοράς, με τους δικούς της κανόνες, αυτονόητα κυρίαρχη στην κοινωνία.

Τα επαγγέλματα, χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερες ηθικές αρχές: οι ιερείς τηρούν την μυστικότητα όσων γεγονότων πληροφορούνται στην εξομολόγηση ακόμη και απέναντι στη δικαστική εξουσία, το ίδιο και οι δικηγόροι σε σχέση με όσα πληροφορούνται από τον άνθρωπο που εκπροσωπούν, οι γιατροί λειτουργούν με μια ηθική δεοντολογία που ανάγεται στον Όρκο του Ιπποκράτη, και οι εκπαιδευτικοί ασκούν το επάγγελμα με την αποδοχή της ευθύνης τους απέναντι στη νέα γενιά και στις γενιές που έρχονται.

Πλούσια είναι η βιβλιογραφία για την «επαγγελματική ηθική» των εκπαιδευτικών, προφανώς άγνωστη σε όσους θεωρούν, ότι με την απειλή της απόλυσης μπορούν να τις/τους κάνουν να παρακάμψουν την επαγγελματική τους συνείδηση.  Με γλαφυρό τρόπο  περιγράφουν τα κύρια χαρακτηριστικά της επαγγελματικότητας των εκπαιδευτικών οι Ινδοί επιστήμονες  H.R. Jayamma και N. Sumangala: «Η διδασκαλία είναι ένα ιερό επάγγελμα. Είναι περισσότερο μια ιερή υπηρεσία παρά ένα επάγγελμα. Κάθε επάγγελμα απαιτεί για την άξια ύπαρξη του, την αποδοχή και την επιβολή κώδικα δεοντολογίας που καθιστά  το επάγγελμα σε θέση να αυτορυθμίζεται, να αυτοδιοικείται και να προσφέρει ικανοποίηση στις /στους εκπαιδευτικούς. Επαγγελματική δεοντολογία των εκπαιδευτικών σημαίνει ένα σύνολο αξιοπρεπών αρχών που εφαρμόζονται στην πράξη από τις/τους εκπαιδευτικούς. Είναι οι πολύτιμες συμπεριφορές που επιδεικνύουν και εφαρμόζουν οι εκπαιδευτικοί σε σχέση με τους μαθητές και τις μαθήτριες, τις/ους συναδέλφους, την κοινότητα και τον εαυτό τους, ώστε να παράγουν πολύ σημαντικά αποτελέσματα για την πορεία της εκπαίδευσης». Αναφορά σε σχέσεις υπακοής με την πολιτική εξουσία δεν γίνεται ούτε σ’ αυτή τη δημοσίευση ούτε αλλού, κι αυτό, ούτε τυχαίο είναι ούτε χωρίς σημασία για τη δική μας προκείμενη περίπτωση.

Ο όρος «επαγγελματισμός» εμφανίζεται σε πολλά κείμενα του Υπουργείου Παιδείας, αλλά πάντα εννοεί αποκλειστικά τη διδασκαλία (να έχουν όλα τα προσόντα για να την ασκούν αποτελεσματικά) και τη συμπεριφορά των εκπαιδευτικών,  που προσδοκάται να επιδεικνύουν ανάλογα με τη θέση τους στο εκπαιδευτικό σύστημα. Ποτέ δεν εννοεί και τη στάση τους, που υπαγορεύεται από τις ιδιαίτερες ηθικές αρχές του επαγγέλματος τους. Γι’ αυτόν το λόγο, η ελληνική κοινωνία βιώνει μια κατάσταση, όπου οι μεν εκπαιδευτικοί μας πληρούν όλες τις προϋποθέσεις του επαγγελματισμού σε ό,τι αφορά στις επιστημονικές γνώσεις τους  (η εκπαίδευση τους βρίσκεται  σε πολύ υψηλότερο επίπεδο από τις περισσότερες χώρες της Ευρώπης), η δε κυβέρνηση αρνείται να αποδεχτεί ότι οι εκπαιδευτικοί υπηρετούν ένα επάγγελμα, με την αυθεντική σημασία του όρου.  Δηλαδή, ενώ οι εκπαιδευτικοί, που διώκονται σήμερα, πληρούν στον ύψιστο βαθμό τις απαιτήσεις του επαγγελματισμού, με τον τρόπο, που ορίζει τον επαγγελματισμό η κυβέρνηση,  η κυβέρνηση, αντίθετα,  δεν αποδέχεται, ότι εκ τους επαγγέλματος τους οι εκπαιδευτικοί ακολουθούν ηθικές αρχές και δεν τις παραβιάζουν ούτε υπό το καθεστώς απειλών εκ μέρους  των αρχών εξουσίας. Ουσιαστικά, οι εκπαιδευτικοί μας συνεχίζουν την παράδοση των εκπαιδευτικών όλου του κόσμου και όλων των εποχών, που με τη στάση τους και την πράξη τους δημιούργησαν και στέριωσαν τους ηθικούς κώδικες του επαγγέλματος. Σε αυτούς τους ηθικούς κανόνες θεμελιώθηκε η  πρακτική της ανυπακοής τους σε όσους νόμους της εξουσίας συγκρούονται με την επαγγελματική ηθική τους.

Ανυπακοή των εκπαιδευτικών: ελληνικό φαινόμενο;

Πρωθυπουργοί και κυβερνητικά στελέχη επισκέπτονται την πρωτεύουσα των ΗΠΑ, συναντούνται  με τους εκάστοτε προέδρους (δηλώνοντας κατά κανόνα, ότι μοιράζονται μ’ αυτούς κοινές αξίες) αλλά φαίνεται να μη γνωρίζουν ότι εκεί, μπροστά σε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους ο Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ κήρυξε την civil disobedience (στα ελληνικά: πολιτική ανυπακοή ή ανυπακοή των πολιτών), υπερασπιζόμενος το όνειρο ενός κόσμου δικαιοσύνης και ισότητας. Σ’ αυτήν οφείλονται όσες θετικές εξελίξεις υπήρξαν στην αμερικανική κοινωνία, στην πολιτική και στη Δικαιοσύνη. Φαίνεται να ξεχνούν επίσης, τόσο τα πολιτικά στελέχη όσο και κάποιοι πανεπιστημιακοί, που επικαλούνται συχνά τη σχέση τους με τα ονομαστά πανεπιστήμια των ΗΠΑ, ότι ο όρος civil disobedience χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Henry David Thoreau,  έναν απόφοιτο του Χάρβαρντ, και επηρέασε στη συνέχεια όχι μόνο τον  Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ αλλά και άλλες σημαντικές προσωπικότητες, όπως ήταν ο Τολστόι και ο Γκάντι.

Σχετικά με την έννοια της ανυπακοής των πολιτών είναι τεράστια η βιβλιογραφία και  δεν επιτρέπεται να την αγνοεί κανένας, εάν  ενδιαφέρεται να κρίνει τις συμπεριφορές των εκπαιδευτικών.  Το ερώτημα, που βρίσκεται στο επίκεντρο του επιστημονικού διαλόγου  είναι: καταδικάζεται πάντα η ανυπακοή ή, αντίθετα, δεν καταδικάζεται, όταν τα αίτια και η μορφή της την νομιμοποιούν; Συνήθως, είναι η επίκληση των ανθρώπινων δικαιωμάτων,  βασικών άρθρων του συντάγματος, ηθικών αρχών και συνείδησης αυτή που νομιμοποιεί την πολιτική ανυπακοή. Πολλά από τα κινήματα των τελευταίων δεκαετιών στην Ευρώπη είχαν την μορφή της πολιτικής ανυπακοής και συνέβαλαν σε θετικές αλλαγές. Μεγάλο ποσοστό σ’ αυτά, ιδιαίτερο δυναμισμό  και σημαντική αποτελεσματικότητα είχαν τα κινήματα των φοιτητών/τριών, των εκπαιδευτικών και των μαθητών/τριών.

Δεν αποτελεί, λοιπόν, η ανυπακοή σε κάποιους νόμους φαινόμενο που σχετίζεται αποκλειστικά με τις/τους εκπαιδευτικούς της Ελλάδας, ούτε πρόκειται εξ ορισμού για αρνητικό φαινόμενο.  Αυτό άλλωστε διδάσκεται με δύο συγκεκριμένα παραδείγματα στα σχολεία σχεδόν όλου του κόσμου και ίσως περισσότερο από παντού στην Ελλάδα.

Αντιγόνη και  Σωκράτης

Από την Αρχαία Ελλάδα αντλούνται τα παραδείγματα για την υπακοή και την ανυπακοή στους νόμους. Το πρώτο είναι η Αντιγόνη, το δεύτερο ο Σωκράτης.

Η Αντιγόνη έχει όλα τα χαρακτηριστικά των ανθρώπων που επιλέγουν την πολιτική ανυπακοή, όταν θεωρούν, ότι κάποιος νόμος της εξουσίας αντιβαίνει σε πανανθρώπινες αξίες: η ανυπακοή, α) συνειδητά γίνεται πάντα δημόσια και ποτέ κρυφά, β) δεν είναι διαπραγματεύσιμη (επειδή οι αρχές δεν επιδέχονται συμβιβασμούς), γ) πραγματοποιείται από ανθρώπους, που έχουν συνείδηση της ευαλωτότητάς τους  σε σχέση με την εξουσία. Αυτά είναι τα χαρακτηριστικά των κινημάτων ανυπακοής και στη δική μας εποχή. Οι μαθητές και οι μαθήτριες που διδάσκονται την Αντιγόνη, την κάνουν πρότυπο τους,  κι ούτε μια φορά δεν άκουσα να επιλέγεται ο Κρέων ως υπόδειγμα συμπεριφοράς.

Ο Σωκράτης είναι τόσο παράδειγμα υπακοής όσο και ανυπακοής.  Ο τρόπος, που εξηγεί την απόφασή του να επιλέξει το θάνατο, βοηθάει να κατανοήσουμε πότε είναι σωστή η υπακοή και πότε η ανυπακοή. Εξηγεί πρώτα ότι τους νόμους τους ψηφίζουν όλοι οι πολίτες με ισότητα και ελευθερία και ο ίδιος φρόντιζε να κάνει πάντα χρήση αυτού του δικαιώματος. Δηλώνει μετά, ότι ως πολίτης μιας πόλης με αυτό το πολίτευμα έζησε μια ωραία ζωή. Τέλος, εξηγεί ότι θα ήταν ανακόλουθος με τις αρχές του, αν δεν αποδεχόταν τον νόμο, στην περίπτωση που ο ίδιος βλάπτεται απ’ αυτόν. Υπενθυμίζω, ότι ο Σωκράτης καταδικάστηκε με το Ψήφισμα περί Ασεβείας. Με το νόμο αυτό μπορούσαν να οδηγηθούν στο δικαστήριο όσοι/ες δίδασκαν ιδέες, που ήταν βλάσφημες για τους θεούς ή θεωρίες για τα ουράνια σώματα, που δεν ταίριαζαν με την άποψη, ότι αυτά ήταν θεοί. Δεν αφορούσε στις ιδέες, που είχαν το δικαίωμα να τις έχουν στην προσωπική τους ζωή, αλλά στη διδασκαλία των ιδεών. Κι άλλοι καταδικάστηκαν πριν από τον Σωκράτη, όπως ο Πρωταγόρας, ο Αναξίμανδρος, ο Διαγόρας, και φυγαδεύτηκαν αμέσως. Εφαρμόζοντας το σκεπτικό του Σωκράτη νομιμοποιείται η ανυπακοή τους, επειδή εκείνοι δεν συμμετείχαν στην ψήφιση των νόμων, καθώς δεν ήταν πολίτες της Αθήνας. Συνεπώς η συμπεριφορά του Σωκράτη συνδέεται άρρηκτα με την άμεση συμμετοχική δημοκρατία σε συνθήκες ισότητας και ελευθερίας των πολιτών.

Ισχύουν οι απόψεις της Αντιγόνης και του Σωκράτη σήμερα;

Η απάντηση για την Αντιγόνη είναι καταφατική, καθώς πολλοί άνθρωποι και στα δικά μας χρόνια ακολουθούν το παράδειγμά της, αρνούμενοι να υπακούσουν σε κάποιους νόμους, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τους αντιρρησίες συνείδησης για τη στράτευση.

Η περίπτωση του Σωκράτη είναι πιο περίπλοκη, καθώς η δημοκρατία της Αθήνας με την άμεση συμμετοχή των πολιτών στην ψήφιση των νόμων είναι διαφορετική από τη σύγχρονη αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Στη  δεύτερη, οι ψηφοφόροι δεν έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν άμεσα σε ένα νόμο που τους/τις αφορά. Η υπέρβαση αυτού του εμποδίου βρίσκεται στη συμμετοχή άλλων θεσμών των πολιτών, όπως είναι τα συνδικάτα, στην κατάρτιση των νόμων, που τους/ις αφορούν. Χαρακτηριστική για το πεδίο της εκπαίδευσης, είναι η δημόσια διατυπωμένη άποψη του Γιοχάνες Ράου, σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργού της Ρηνανίας- Βεστφαλίας (1978-1998) και αργότερα προέδρου της Γερμανίας (1999-2004): «Εκπαιδευτικές μεταρρυθμίσεις είναι επιτυχημένες μόνο, εάν συν-διαμορφώνονται και συναποφασίζονται από αυτούς που συμμετέχουν [στην εκπαιδευτική διαδικασία] και τους οποίους αφορούν».  Φυσικά, οι εκπαιδευτικές οργανώσεις συμμετείχαν και συναποφάσισαν τις προτάσεις της σχετικής επιτροπής που όρισε ο ίδιος, και αποτυπώθηκαν σε ένα πολύ σημαντικό βιβλίο με τίτλο «Το μέλλον της Παιδείας – Το σχολείο του μέλλοντος»[i]. Και βέβαια είναι γνωστό, ότι η μεγάλη εκπαιδευτική μεταρρύθμιση της Φινλανδίας την δεκαετία του 1990 ήταν δημιούργημα των εκπαιδευτικών οργανώσεων, που υιοθετήθηκε από την πλειοψηφία της Βουλής.

Παραδείγματα σαν τα παραπάνω λιγοστεύουν όλο και περισσότερο τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς κυρίαρχη είναι πια η συμμετοχή ισχυρών λόμπυ μεγάλων οικονομικών συμφερόντων στην κατάρτιση των νόμων, και όχι οργανώσεων των εργαζομένων. Γι’ αυτό τον λόγο πληθαίνουν τα κινήματα ανυπακοής και νομιμοποιούνται από την ουσιαστικά αντιδημοκρατική συμπεριφορά των κυβερνήσεων. Ας δούμε τη δική μας περίπτωση

Ο λόγος και η ρητορεία του πρωθυπουργού για τις/τους εκπαιδευτικούς

Στη δημόσια συζήτηση για την ατομική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών διαπιστώνει κανείς, ότι κύριο λόγο έχει ο πρωθυπουργός και μόνον υπηρετικό προς αυτόν λόγο έχουν οι τρεις υπουργοί των τελευταίων χρόνων. Τον είδαμε να ασκεί δημόσια κριτική στα Υπουργείο Παιδείας για τις αποτυχίες («συζητήσαμε την πορεία της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και νομίζω ότι εδώ πρέπει να είμαστε ειλικρινείς ότι είναι μια καινούργια διαδικασία, η οποία ακόμα δεν έχει φέρει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα»). Δημόσια στοχοποιεί τους/τις εκπαιδευτικούς που αρνούνται να συμμετάσχουν στη διαδικασία («και εδώ θέλω να είμαι πολύ σαφής, ειδικά για την κατηγορία εκείνων των εκπαιδευτικών που αρνούνται επί της αρχής να αξιολογηθούν»). Δημόσια δηλώνει ότι το Υπουργείο παίρνει εντολές από εκείνον για το τι πρέπει να κάνει («Η θέση μας εδώ είναι ξεκάθαρη και η κατεύθυνση που έχω δώσει στο υπουργείο πολύ σαφής: εάν κάποιος αρνείται επί της αρχής να αξιολογηθεί, δεν πρέπει να έχει θέση στο δημόσιο σύστημα εκπαίδευσης»). Η εικόνα που δίνεται είναι εκείνη ενός απόλυτου άρχοντα, που γνωρίζει τα πάντα, αποφασίζει τα πάντα, δίνει εντολές και αυτές πρέπει να εφαρμόζονται από τους υπουργούς, που ο ίδιος τοποθέτησε και μπορεί να απολύσει. Η εικόνα των υπουργών είναι αντίστοιχη: δηλώνουν ότι εφαρμόζουν εντολές. Είναι εικόνες της εποχής των απολυταρχικών καθεστώτων.

Η απολυταρχία θεωρείται η αρχή του σύγχρονου κράτους. Το κύριο χαρακτηριστικό της ήταν ότι ο επικεφαλής του κράτους, μονάρχης στην αρχή, ήταν η πηγή όλων των εξουσιών. Είχε απόλυτη εξουσία, έφτιαχνε την Αυλή του, διόριζε υπουργούς, συμβούλους και μυστικοσυμβούλους, μιλούσε και οι άλλοι υπ-άκουαν χωρίς να φέρουν καμιά αντίρρηση. Εκείνη την εποχή δημιουργείται ο θεσμός του δημόσιου σχολείου και αλλάζει ο ρόλος των δασκάλων. Από ελεύθεροι επαγγελματίες μετατρέπονται σε εξουσιοδοτημένους εκπροσώπους του μονάρχη, ασκούν τα καθήκοντα, που εκείνος τους ανέθεσε, και ελέγχονται από άλλες τοπικές αρχές, όπως ήταν η εκκλησία, με ποινή την απόλυση, όταν δεν επιτελούσαν τα καθήκοντά τους σύμφωνα με την άποψη και βούληση του ανώτατου άρχοντα. Το ίδιο ίσχυε για όλους τους «δημόσιους υπαλλήλους». Η βιβλιογραφία για το σχολείο και τους εκπαιδευτικούς εκείνης της εποχής είναι πλούσια και, απ’ ό,τι φαίνεται, δεν θα αποτελεί μόνο θέμα της Ιστορίας της Εκπαίδευσης, εάν οι πρόσφατες εξελίξεις στα εκπαιδευτικά θέματα στη χώρα μας δεν αντιστραφούν.

Η εικόνα της απολυταρχίας, που δίνει ο πρωθυπουργός, δεν είναι απλά εικόνα και ο ίδιος δεν παρανομεί. Λειτουργεί σύμφωνα με το νόμο 4622 «Επιτελικό Κράτος: οργάνωση, λειτουργία και διαφάνεια της Κυβέρνησης, των κυβερνητικών οργάνων και της κεντρικής δημόσιας διοίκησης», ο οποίος  δίνει πολλές εξουσίες στον πρωθυπουργό, μεταξύ αυτών και το δικαίωμα «να προΐσταται υπουργείου ή υπουργείων». Καθώς ο πρωθυπουργός είναι και αρχηγός του κυβερνώντος κόμματος, ελέγχει πλήρως την κοινοβουλευτική ομάδα και μπορεί να ανακοινώνει τιμωρητικούς νόμους για ανυπάκουους  εκπαιδευτικούς, αφού ελέω εκλογικού νόμου ελέγχει την πλειοψηφία της βουλής, παρόλο που δεν είχε την πλειοψηφία των ψηφοφόρων. Αυτό, με το οποίο βρίσκεται σε σύγκρουση η εκπαιδευτική κοινότητα, είναι ένα καθεστώς μια «τυπικά νόμιμης» αλλά μη νομιμοποιημένης από τους πολίτες  απολυταρχίας.

Μετά τις δημοκρατικές επαναστάσεις του 1848 ήταν οι φοιτητές και οι εκπαιδευτικοί που γνώρισαν άγριους διωγμούς από τους απόλυτους άρχοντες της εποχής. Μετά οι διωγμοί και οι περιορισμοί επεκτάθηκαν και σε άλλες ομάδες δημοσίων υπαλλήλων. Αυτό ζούμε σήμερα στην Ελλάδα, όπως δείχνει η πρόθεση του πρωθυπουργού να κινήσει διαδικασίες κατάργησης της μονιμότητας των δημοσίων υπαλλήλων.

Συμπέρασμα: Ο νόμος για την ατομική αξιολόγηση των εκπαιδευτικών δεν έχει καμιά επιστημονική βάση. Αποτελεί προϊόν ακραίας αντιδραστικής ιδεοληψίας για τη διακυβέρνηση της χώρας, που έχει ως πυρήνα την απολυταρχική σχέση κυβερνήτη προς υπηκόους. Συνεπώς η άρνηση των εκπαιδευτικών, να συναινέσουν και να συμμετάσχουν στις διαδικασίες του, αποτελεί απολύτως νομιμοποιημένη πράξη πολιτικής ανυπακοής.

Αξίζει στις/στους εκπαιδευτικούς το «ευχαριστώ» όλων όσων από εμάς θέλουν να ζουν σ’ αυτή τη χώρα ως πολίτες και όχι ως υπήκοοι.

[i] Bildungskommission NRW: Zukunft der Bildung – Schule der Zukunft. Neuwied – Kriftel – Berlin: Luchterhand 1995. Η αναφορά στο κείμενο βρίσκεται στο οπισθόφυλλο του βιβλίου.

*Ο Γιώργος Τσιάκαλος είναι Ομότιμος Καθηγητής Παιδαγωγικής ΑΠΘ

**Το παρόν άρθρο δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Εκπαιδευτική Λέσχη, Ιούνιος 2025, τεύχος 11

The post Οι εκπαιδευτικοί σε εποχές απολυταρχίας first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το συνέδριο δεν ήταν απολύτως προβλέψιμο και ελεγχόμενο …
Κόντρα στο σχεδιασμό των παρατάξεων που επέβαλαν την Ημερήσια Διάταξη κορυφαία στιγμή η υπερψήφιση σε ξεχωριστή ψηφοφορία, απόφασης για τη συνέχιση της απεργίας αποχής και των στάσεων εργασίας ενάντια στην ατομική αξιολόγηση καθώς και των ενιαίων κειμένων εναντίον της αξιολόγησης της σχολικής μονάδας. Το συνέδριο ακύρωσε τα σχέδια της πλειοψηφίας της ΔΟΕ για τερματισμό της μάχης της αξιολόγησης. Κάποιοι πήγαν για μαλλί και βγήκαν κουρεμένοι!

Κατά τα άλλα …

Η 94η ΓΣ της ΔΟΕ διεξήχθη σε μια κρίσιμη περίοδο τόσο όσον αφορά τα εκπαιδευτικά ζητήματα αλλά και εσωτερικές πολιτικές ή τις διεθνείς εξελίξεις. Η επίθεση των Ισραήλ-ΗΠΑ στο Ιράν, η συντελούμενη γενοκτονία στη Γάζα, η μπόχα της κυβερνητικής πολιτικής (που τα λέμε σκάνδαλα εν συντομία), η εξαγγελία της ψήφισης του νέου πειθαρχικού πλαισίου και οι διώξεις πλανώνταν σαν φάντασμα πάνω από το συνέδριο. Σε αυτό το κλίμα ήταν αναμενόμενο η ένταση να κορυφώνεται και η αντιπαράθεση να γίνεται έντονη.

Η αυτοεκπληρούμενη προφητεία σε επεισόδια

Δυστυχώς ήδη από την ψήφιση της ΗΔ φάνηκαν οι διαθέσεις των δυνάμεων που συμπορεύονται στο ΔΣ αλλά και στο συνέδριο. Όπως στο ΔΣ σε κάθε σημαντική στιγμή πήραν τον έλεγχο και καθόρισαν τις αποφάσεις, το ίδιο επιχείρησαν να κάνουν και στο συνέδριο, ευτυχώς όχι με απόλυτη επιτυχία.
Οι πολιτικοσυνδικαλιστικές προτεραιότητες ήταν φανερές από την αρχή όταν προσπάθησαν να υποβαθμίσουν όλα τα επίδικα της περιόδου και να προβάλουν την κατάσταση στις υποδομές ή τις υπηρεσιακές μεταβολές (να νομιμοποιήσουν την εκλογή των αιρετών από σπόντα).
Στην κριτική πεπραγμένων οι ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ προσπάθησαν να αποκρύψουν πως όλες οι σημαντικές αποφάσεις πάρθηκαν από τα έξι μέλη τους και πως ό,τι έκανε ή δεν έκανε το ΔΣ ήταν αποτέλεσμα της δικής τους κυριαρχίας.

Επιτέθηκαν στη γραμμή της συνέχισης του αγώνα ενάντια στην αξιολόγηση μιλώντας για μονοθεματικότητα και στροφή στην καθημερινότητα των εκπαιδευτικών.
Προφήτευσαν και εκτίμησαν δηλαδή αυτό που οι ίδιοι (ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ) μεθοδικά και με σχέδιο υλοποίησαν και προωθούν, την κατίσχυση της αξιολόγησης και την απαγκίστρωση από την απεργία-αποχή …

Υπό κηδεμονία … και ως τη διαμαρτυρία …

Η ΑΣΕ από την άλλη φάνηκε αδύναμη να εξηγήσει πως βρέθηκε να προεδρεύει απλώς σε ένα συμβούλιο που η πραγματική πλειοψηφία έκανε επίδειξη δύναμης ακόμα και σε ζητήματα ήσσονος σημασίας. Θα ήταν μικρό το κακό αν αυτή η θεσμική συμπεριφορά δεν λειτουργούσε ανασταλτικά-εχθρικά στην ανάληψη πρωτοβουλιών από τα α/θμια σωματεία (για την προσφυγή πχ των νεοδιόριστων του 2022) ως μέσο ανατροπής της πλειοψηφίας στο ΔΣ. Δείγμα αυτής της θεσμικότητας είναι και η υπερψήφιση (και της πολιτικο-συνδικαλιστικής κατεύθυνσης) του οικονομικού απολογισμού από την ΑΣΕ για πρώτη φορά.

Η πολύχρωμη ΔΟΕ παίρνει το χρώμα του κυβερνητικού συνδικαλισμού βασικά …

Σε επίπεδο αποφάσεων η υπερψήφιση του προγράμματος δράσης από ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ που μόνο δράση δεν έχει αποτελεί άρνηση αντιπαράθεσης με την κυβερνητική πολιτική.
Κανένα απεργιακό ή κινηματικό σχέδιο για την ψήφιση του νέου πειθαρχικού πλαισίου μέσα στο καλοκαίρι, καμιά προετοιμασία για το Σεπτέμβρη.
Το ψήφισμα για τον πόλεμο και τη γενοκτονία στη Γάζα, αν και έγινε σοβαρή προσπάθεια από τις Παρεμβάσεις να βγει με βάση το κείμενο που ήδη είχε υιοθετηθεί από το ΔΣ, προσέκρουσε στην επιλογή των άλλων δυνάμεων είτε να επανέλθουν στη γραμμή των ίσων αποστάσεων (ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ-ΔΙΚΤΥΟ) είτε να προτείνουν ένα παραταξιακό κείμενο (ΑΣΕ).
Σε αυτό το κλίμα θάφτηκε τόσο το κάλεσμα για την αντιπολεμική-αντινατοϊκή συγκέντρωση συμπαράστασης στον Παλαιστινιακό λαό όσο και η παρέμβαση της δικηγόρου, εκπροσώπου των επιζώντων του ναυαγίου-εγκλήματος της ΠΥΛΟΥ με αποφάσεις του προεδρείου (πλην Παρεμβάσεων)

Καλές στιγμές (υπάρχουν κι αυτές)

Η ομόφωνη υιοθέτηση ψηφίσματος καταγγελίας στην απαγωγή από αστυνομικούς με πολιτικά και την παράνομη προσαγωγή στο ΑΤ Κυψέλης της εκπαιδευτικού, αντιπροσώπου και μέλους του Δ.Σ. του συλλόγου εκπαιδευτικών Αριστοτέλης, Δήμητρας Τάσσου.

Κορυφαία στιγμή:

Η υιοθέτηση, όπως ήδη γράφτηκε, απόφασης για τη συνέχιση της απεργίας-αποχής από την ατομική αξιολόγηση και των ενιαίων κειμένων και κυρίως η συνδικαλιστική μάχη που δόθηκε για να ανατραπεί η προσχεδιασμένη υπονόμευσή της από ΔΑΚΕ-ΔΗΣΥ και την ηγεσία του Δικτύου, μέσα από την υπερψήφιση προγράμματος δράσης που ουσιαστικά θα την ακύρωνε. Καθοριστική η παρουσία τις δύο από τις τρεις μέρες του συνεδρίου των νεοδιόριστων διωκόμενων συναδέλφων. Και τι δεν έκαναν για θαφτεί … αλλά δεν λογάριασαν τον σπόρο της ελπίδας της ανυπακοής και του αγώνα

Ιδιαίτερη στιγμή:

Η τοποθέτηση του μέλους των Παρεμβάσεων στην ΕΕ όπου με στοιχεία, ερωτήσεις και προτάσεις ανέδειξε τη λογική μας για τη διαχείριση των οικονομικών της ΔΟΕ. Τεκμηρίωσε την καταψήφιση της πολιτικής και συνδικαλιστικής κατεύθυνσης του απολογισμού και του προϋπολογισμού καταγγέλλοντας τις σπατάλες των μη κινηματικών δράσεων και πρότεινε αλλαγές στον τρόπο αποτύπωσης για να διευκολυνθεί η εξαγωγή πολιτικών συμπερασμάτων.

Αλλά και οι παρεμβάσεις … των Παρεμβάσεων

Οι τοποθετήσεις των αντιπροσώπων και των εκπροσώπων στο ΔΣ των Παρεμβάσεων μέσα στο συνέδριο δεν περιορίστηκαν στην περιγραφή της κατάστασης.

Ανέδειξαν τα σημαντικά θέματα που απασχόλησαν την συνδικαλιστική χρονιά και έκαναν τον απολογισμό από τη σκοπιά του αγώνα και της ανάγκης ολοκληρωμένης απάντησης στην Κυβέρνηση. Υπογράμμισαν πως κι αυτά τα θέματα της ημερήσιας διάταξης αποτελούν επιμέρους πλευρές ενός σχεδίου που έχει στόχο την αλλαγή ριζικά του τοπίο στη εκπαίδευση και γι’ αυτό η αντιμετώπισή τους δεν γίνεται συντεχνιακά. Πολύ περισσότερο χωρίς ένταξή τους σε ένα αγωνιστικό πλάνο σύγκρουσης με την Κυβέρνηση της ΝΔ και ανατροπής της πολιτικής της.
Συνέτειναν να μετατραπεί η 94η ΓΣ από συνέδριο παρατάξεων σε συνέδριο αντιπροσώπων επιβεβαιώνοντας πως η πολιτική συζήτηση παρά τις όποιες εντάσεις είναι ο μόνος τρόπος για να συνθέσεις και να διαμορφώσεις όρους ενότητας στην κίνηση της ομοσπονδίας.

Πώς προχωράμε;

Μέτωπο αγώνα. Πολύμορφος απεργιακός αγώνας από τον Σεπτέμβρη. Ο λόγος στις Γενικές Συνελεύσεις
Με τον πόλεμο όλο και πιο κοντά, τους εξοπλισμούς στο κόκκινο, τα κοινωνικά αγαθά να ιδιωτικοποιούνται και τα δικαιώματα να περιστέλλονται δεν υπάρχουν περιθώρια ακινησίας. Η κυβέρνηση είναι πλήρως απονομιμοποιημένη (κι όχι μόνο από τα σκάνδαλα). Η επιθετικότητα και η τρομοκρατία αποτελούν τα βασικά της εργαλεία. Είναι η ώρα να συμβάλουμε στη σύσταση ενός ευρύ μετώπου αγώνα με τους γονείς και τους εργαζόμενους για να ανατραπεί η κυβερνητική πολιτική της εμπλοκής στον πόλεμο και των εξοπλισμών, της ιδιωτικοποίησης-εμπορευματοποίησης των κοινωνικών αγαθών, της κατηγοριοποίησης σχολείων και εκπαιδευτικών, του ξεζουμίσματος του λαού για τα κέρδη του κεφαλαίου, της περιστολής των δημοκρατικών, συνδικαλιστικών και κοινωνικών δικαιωμάτων, της καταστολής και της τρομοκρατίας.

Να γίνουμε η πραγματική, η κοινωνική αντιπολίτευση που θα αναμετρηθεί μαζί τους!
Να απευθυνθούμε στην κοινωνία με εξωστρέφεια αφήνοντας τα βαρίδια του συντεχνιασμού και της βόλεψης. Καθοριστικής σημασίας για την συνέχιση της αντίστασης στις αντιδραστικές παρεμβάσεις της κυβέρνησης στην εκπαίδευση αποτελεί η ψήφιση του νέου πειθαρχικού πλαισίου. Όπως θέσαμε και στις τοποθετήσεις μας η απάντησή μας στην κυβέρνησης θα πρέπει να είναι αντίστοιχη της επίθεσης ώστε ακόμη και μέσα στο καλοκαίρι να γίνει η μέγιστη δυνατή κινητοποίηση για να μην ψηφιστεί.
Ο Σεπτέμβρης θα πρέπει να μας βρει έτοιμους να ακυρώσουμε συγχωνεύσεις και συμπτύξεις τμημάτων και σχολικών μονάδων. Κυρίως όμως θα πρέπει να ξεδιπλώσουμε ένα απεργιακό σχέδιο που με διάρκεια, πολυμορφία και μαζικότητα θα δώσει οξυγόνο στους αγώνες και αποτελεσματικότητα.
Με πρόταση ανυποχώρητου αγώνα …
Με ομόφωνη απόφαση για την επαναπροκήρυξη της Απεργίας Αποχής ώστε να θωρακίσουμε τον αγώνα μας από νέα κυβερνητική επίθεση και πρώτα από όλα τους αγωνιστές/στριες που έχουν πειθαρχικά! Απόφασης συνέχισης του αγώνα και απάντησης στην Κυβέρνηση.

Με την κήρυξη πολύμορφου απεργιακού αγώνα διαρκείας με επαναλαμβανόμενες μορφές, με αρχή του τον Σεπτέμβρη με 48ωρη προειδοποιητική απεργία στις 22-23 Σεπτέμβρη, με κύκλο Γενικών συνελεύσεων για την κλιμάκωση και με ολομέλεια προέδρων το Σάββατο 27 Σεπτέμβρη. Με συγκεντρώσεις, πανελλαδικά συλλαλητήρια και διαδηλώσεις σε όλη τη χώρα, με καταλήψεις και κινητοποιήσεις στις διευθύνσεις ΠΕ. Με πρωτοβουλίες συμπόρευσης με την ΟΛΜΕ και το γονεϊκό κίνημα.
Γνωρίζουμε τους συσχετισμούς στα συνδικαλιστικά όργανα. Πάνω από αυτούς όμως και όχι κάτω από αυτούς βρίσκεται η ζωντανή μαχόμενη εκπαίδευση που όπως και τον Μάρτη του 2024 αναζητά δρόμους έκφρασης και αγώνα. Στα αδιέξοδα που ορθώνουν αυτοί οι συσχετισμοί εμείς ξέρουμε τη διέξοδο. Είναι οι πλατιές πρωτοβουλίες από τα κάτω και οι συντονισμοί των α/θμιων συλλόγων που όπως στο συνέδριο στο ζήτημα της αξιολόγησης θα υπερκεράσουν εμπόδια και αναστολές και θα ενώσουν τον κλάδο. Είναι ο δρόμος του αγώνα! Της ενότητας στον αγώνα!
Εκεί … εμείς θα γίνουμε αυτό που περιμένουμε!

*Τάσος Γκαραγκάνης
μέλος του ΔΣ της ΔΟΕ εκλεγμένος με τις Παρεμβάσεις Κινήσεις Συσπειρώσεις

Όλα τα βίντεο των ομιλιών στο κανάλι των Παρεμβάσεων:
https://www.youtube.com/watch?v=3kESQsJTqX0

The post Μερικά πρώτα συμπεράσματα και εκτιμήσεις για την 94η ΓΣ της ΔΟΕ first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Στο βιβλίο του αυτό ο Νίτσε διαπραγματεύεται ότι στο πλαίσιο καμίας «ιδεατής ηθικής» (εν προκειμένω εκπαιδευτικής) είναι παράλογο να θέλουμε να φορτώσουμε τον άλφα ή το βήτα σκοπό (δηλ. να «πείσουμε» τους εκπαιδευτικούς για την «κουλτούρα» της αξιολόγησης).

Σάββατο, 14 Ιουνίου 2025, (09:45-14:00) Δια ζώσης (IC HALL, IC HALL, Κολλέγιο Αθηνών, campus Ψυχικού) ή και Διαδικτυακά

Θέμα:Το Mentoring – Coaching ως μέσο επαγγελματικής ανάπτυξης και μάθησης του εκπαιδευτικού

«Στις τάξεις των καλύτερων δασκάλων, οι μαθητές μαθαίνουν με διπλάσιο ρυθμό από ό,τι στις τάξεις των μέτριων δασκάλων -μαθαίνουν σε έξι μήνες αυτό που οι μαθητές μέτριων δασκάλων χρειάζονται ένα χρόνο για να μάθουν. Και στις τάξεις των λιγότερο αποτελεσματικών δασκάλων, η ίδια μάθηση θα συντελεστεί σε δύο χρόνια» (Dylan Wiliam, 2010).

Εισηγήτριες:

-Πολυάνθη Τσίγκου, Φιλόλογος, Δρ. Ιστορίας της Εκπαίδευσης-Εκπαιδευτικής Πολιτικής, Σύμβουλος Διευθυντή/President Κολλεγίου Αθηνών

-Τάνια Κατσαρού, Προϊσταμένη Αγγλικού Τμήματος Λυκείου Κολλεγίου Ψυχικού, ΜΑ in Educational Leadership, UCL Institute of Education

Η Δ΄ Διεύθυνση Π.Ε. Αθήνας μέχρι τώρα έχει επιδείξει :

• Ανεπιτυχή λογοκρισία στα εκπαιδευτικά σωματεία και στους εκπαιδευτικούς.
• Ανεπιτυχή στήριξη παραπτωμάτων σε εκπαιδευτικούς που υπερασπίζονται το δημόσιο σχολείο και τα κοινωνικά χαρακτηριστικά του (βλ. Ελευθερία Παλαιστίδου – εργασία με τους μαθητές για τη γενοκτονία της Παλαιστίνης).
• Ανεπιτυχή προσπάθεια αποδόμησης των συλλογικών αποφάσεων των εκπαιδευτικών ομοσπονδιών, της Δ.Ο.Ε. και των εκπαιδευτικών σωματείων Π.Ε. της Δ΄ Αθήνας (απεργία – αποχή, ενιαία κείμενα κλπ).

Οφείλουμε παράλληλα να ομολογήσουμε απροκάλυπτα ότι επιδεικνύει :

• Προσπάθεια αυταρχικής απεύθυνσης στους/στις εκπαιδευτικούς, τους/τις διευθυντές/ντριες σχολείων και τις προϊστάμενες νηπιαγωγείων.
• Προσπάθεια σύνταξης νομικών γνωμοδοτήσεων για τις αποφάσεις της Δ.Ο.Ε. και τους νόμους του κράτους.
• Ψυχωμένη θεσμική προσήλωση εφαρμογής των αντιεκπαιδευτικών νόμων της αξιολόγησης 4823/21 και 4692/20.  

Στα έργα και ημέρες της Δ΄ Δ/νσης Αθήνας προστίθεται και το τελευταίο e–mail / πρόσκληση να παρακολουθήσουν οι εκπαιδευτικοί σεμινάριο του Κολλεγίου Αθηνών.

Ας δούμε ποιο είναι το ευαγές ίδρυμα. Έμβλημά του είναι το φτερωτό άλογο, ο Πήγασος, που συμβολίζει την αφοσίωση στην αριστεία! Αν ανατρέξουμε στον ημερήσιο και ηλεκτρονικό τύπο θα δούμε ότι έχουν δημοσιευθεί ποικίλα άρθρα με αρνητικό πρόσημο για την «μυστική αδελφότητα» του Κολλεγίου Αθηνών. Όπως αποκαλύπτεται σε σχετικές δημοσιεύσεις το Κολλέγιο αποτελεί μία ιδιότυπη αριστοκρατική ιντελιγκέντσια για στελέχωση των «υψηλότερων κλιμακίων» της ελληνικής κοινωνίας. Δηλαδή, του πρώην πρωθυπουργού Σαμαρά, που ο γιος του πιάστηκε να αντιγράφει, απολύθηκε η συνάδελφος που του μονόγραψε την κόλλα και …η διοίκηση του ιδρύματος εξέδωσε ανακοίνωση μεταγενέστερη ότι η εκπαιδευτικός παρουσίασε απόδοση κατώτερη της  αναμενόμενης, και απολύθηκε. Για τον «υιό» Σαμαρά δε, η διοίκηση «απεφάνθη» ότι δεν υπέπεσε στο παράπτωμα της αντιγραφής…

Σε σεμινάριο αυτού του ιδρύματος κάλεσε η Δ΄ Δ/νση ΠΕ Αθήνας τους εκπαιδευτικούς.

Στο Κολλέγιο Αθηνών, που λειτουργεί κάτω από τη σκιά και τους σκοπούς της αστερόεσσας με παλαιότερο διευθυντή, επί σειρά ετών, τον Homer Davis, για τον οποίο ο Μίκης Θεοδωράκης είχε εκφραστεί δημόσια ότι αποτελεί πράκτορας των Αμερικανών.

Ας υπερβεί όμως το άρθρο της αρνητικές κρίσεις που κυκλοφορούν ότι το Κολλέγιο Αθηνών αποτελεί έναν οργανισμό δημιουργίας στελεχών εν είδη «Άριας φυλής». Θα αντιπαρέλθουμε τους εισηγητές/καθηγητές – που υπηρετούν τους σκοπούς του ιδρύματος, «αριστεία, παραγωγή στελεχών που θα πρωταγωνιστήσουν στην πολιτική και οικονομική ζωή του τόπου» και θα σταθούμε στον τίτλο του σεμιναρίου: Mentoring – Coaching.

Ο coach – αξιολογητής αμφισβητεί με «σεβασμό» τις απόψεις του αξιολογούμενου και τον βοηθά να χωρίσει τους στόχους του σε εφικτά βήματα…, στο mentoring ο αξιολογητής ενεργεί σε κατώτερο μέλος του προσωπικού, εξετάζει την «καριέρα» και συνάπτεται ένα είδος «φιλίας και καριέρας»!!!

Δηλαδή, το σεμινάριο στηρίζεται σε μία «πολυμορφική» καθοδήγηση, αυστηρά οριοθετημένη, με ιεράρχηση που βασική της λειτουργία είναι η εξαγωγή αρνητικών συμπερασμάτων και η δημιουργία «αποβλήτων» εκπαιδευτικών! Είναι οι ανεπαρκείς/προβληματικοί όπως αυτούς που αναφέρει ο Dylan Wiliam, τον οποίο επικαλούνται οι εισηγήτριες του σεμιναρίου για να μας «διαφωτίσουν».  

Ο Dylan Wiliam συμμετέχει σε μελέτες της Κοινοπραξίας για την Έρευνα των Σχολείων του Σικάγο. Με πλείστους τίτλους και ιδιότητες στο βιογραφικό του: μέλος της αμερικάνικης ένωσης εκπαιδευτικής έρευνας, μέλος της Βασιλικής Εταιρείας για την ενθάρρυνση Τεχνών, Βιομηχανίας και Εμπορίου!!! Μάλλον ο κος Dylan Wiliam, όπως και οι εισηγήτριες του σεμιναρίου υποδύονται ότι αγνοούν την Diane Ravitch (Αμερικανίδα ιστορικός και θεωρητικός της εκπαίδευσης, πρώην υφυπουργός παιδείας των Η.Π.Α.) η οποία σε εκδήλωση που διοργάνωσε η Δ.Ο.Ε. (με πάνω από 10.000 παρακολουθήσεις) με αφοπλιστική επιχειρηματολογία αποτύπωσε ότι: «η εκπαιδευτική πολιτική που ακολουθούμε αναστατώνει τις κοινότητες, εξαπατά τους μαθητές όσον αφορά την πρόοδό τους και δημιουργεί έναν ιδιωτικό τομέα που προοπτικά θα υπονομεύσει τα κρατικά σχολεία…».

Ολοκληρώνοντας ευελπιστούμε ότι η Δ΄ Δ/νση ΠΕ Αθήνας σε επόμενο e-mail για πρόσκληση σε σεμινάριο να έχει απαγκιστρωθεί από τη θρησκευτική προσήλωση σε άκριτη προώθηση σεμιναρίων στα σχολεία που δε συμβαδίζουν με το δημόσιο χαρακτήρα της εκπαίδευσης και συγχρόνως υπερβαίνουν τις αντοχές της εκπαιδευτικής κοινότητας που υπερασπίζεται τα μορφωτικά δικαιώματα των μαθητών/τριών, σε αντίθεση με την ανεπάρκεια της πολιτείας και τον αυταρχισμό για τον οποίο επαίρεται.

*Πρόεδρος Συλλόγου ΠΕ Γλυφάδας-Βάρης-Βούλας-Βουλιαγμένης, μέλος της Εκπαιδευτικής Λέσχης                 

The post Στο λυκόφως των ειδώλων! (Νίτσε) – (μια εκτίμηση για το σεμινάριο από το Κολλέγιο Αθηνών – προώθηση από Δ΄ Αθήνας) first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.