Υπό την καθολική αντίδραση της ΠΟΣΔΕΠ και την ομόφωνη απόφαση για την προκήρυξη προειδοποιητικής απεργίας την πρώτη ημέρα κατάθεσης του Νομοσχεδίου στη Βουλή για τα ΑΕΙ, τα κυβερνητικά Μ.Μ.Ε. επιμένουν πως πρόκειται για συντεχνιακή αντίδραση και «παροτρύνουν» τον πρωθυπουργό να μην υποχωρήσει (ακόμη και) στις αντιδράσεις των πανεπιστημιακών του κυβερνώντος κόμματος. Τι ακριβώς συμβαίνει;

Αυτό που συμβαίνει, όπως συνοπτικά θα παρουσιαστεί στη συνέχεια, είναι ότι η κυβέρνηση (και όχι μόνη η υπουργός) επιχειρεί, μετά την αποτυχημένη προσπάθεια του 2007, να καταργήσει,  δια της πλαγίας οδού, το Άρθρο 16 του Συντάγματος.

Βέβαια, για να περάσει ένα τέτοιο εγχείρημα καταρχάς, όπως και στην περίπτωση του νόμου Διαμαντοπούλου-Γεωργιάδη-Αρβανιτόπουλου, τα γνωστά παπαγαλάκια εξαπολύουν τόνους λάσπης ενάντια στα ελληνικά πανεπιστήμια, «ξεχνώντας» τα «σκληρά δεδομένα» που, ανεξάρτητα εάν κάποιος/α τα αποδέχεται με κριτική ή μη ματιά, αποτελούν τα «αποδεικτικά» (κατά τους ίδιους τους θιασώτες της «αριστείας») της αξίας των δημόσιων ελληνικών ΑΕΙ. Παρά τα γνωστά (και μακροχρόνια) προβλήματα υποχρηματοδότησης (τόσο των ΑΕΙ όσο και της έρευνας συνολικά) και της δυσμενούς αναλογίας φοιτητών/καθηγητών, τόσο η κατάταξη των ελληνικών ΑΕΙ στις διεθνείς λίστες όσο και ο αριθμός και η αξία των δημοσιεύσεων βρίσκονται σε εξαιρετικό επίπεδο. Το ποσοστό των Ελλήνων φοιτητών και αποφοίτων 25-34 ετών με βάση τον πληθυσμό της χώρας είναι τυπικό για τα Ευρωπαϊκά δεδομένα ενώ οι δεκάδες χιλιάδες Έλληνες επιστήμονες που στη διάρκεια της κρίσης βρήκαν δουλειά και διαπρέπουν σε επιχειρήσεις και ιδρύματα στο εξωτερικό δείχνουν ότι το επίπεδο εκπαίδευσης των Ελληνικών ΑΕΙ δεν είναι πρόβλημα.

Ξεκινώντας την κριτική αποτίμηση του νομοσχεδίου αξίζει αρχικά να σημειωθεί η «αρχιτεκτονική» του: πρόκειται για ένα κείμενο 400 σελίδων και 345 άρθρων! Πρόκειται δηλαδή για ένα σχέδιο-μαμούθ που θυμίζει την αρχιτεκτονική των μνημονίων και αφενός δύσκολα διαβάζεται (άραγε θα το διαβάσουν, κάποιοι λίγοι έστω, βουλευτές της συμπολίτευσης ή θα το ψηφίσουν όπως τα Μνημόνια που «δεν χρειαζόταν» ή «δεν είχαν χρόνο» να τα διαβάσουν) ενώ, αφετέρου, παραπέμπει περισσότερο σε έναν αυστηρό κανονισμό λειτουργίας παρά σε ένα Νόμο Πλαίσιο. Υπό αυτή την έννοια, το νομοσχέδιο είναι υπερρυθμιστικό και, τελικά, αντί να οδηγεί σε μεταρρύθμιση, δημιουργεί ένα οριζόντιο ασφυκτικό καθεστώς λειτουργίας στα Πανεπιστήμια χωρίς παράλληλα να παρέχονται πόροι υλοποίησης και υπονομεύοντας την ιδιαίτερη φυσιογνωμία του κάθε Ιδρύματος.

Το τμήμα του νομοσχεδίου που εξαρχής  έχει προσελκύσει το «ενδιαφέρον» και στο οποίο έχει ασκηθεί η ισχυρότερη κριτική αφορά στη μετάβαση σε ένα ολιγαρχικό σύστημα διοίκησης των ΑΕΙ που καταργεί την ακαδημαϊκή αυτοδιοίκηση με τη θεσμοθέτηση Συμβουλίων Διοίκησης/ΣΔ (και όχι Συμβουλίων Στρατηγικού Σχεδιασμού και Εποπτείας, όπως συμβαίνει σε άλλα κράτη). Στα Συμβούλια αυτά σχεδόν κατά το ήμισυ συμμετέχουν εξωπανεπιστημιακοί, χωρίς καμία ακαδημαϊκή εμπειρία και χωρίς ακαδημαϊκά προσόντα, οι οποίοι παρόλα αυτά θα κληθούν να λάβουν κρίσιμες αποφάσεις για τα προγράμματα σπουδών, για τα γνωστικά αντικείμενα και για την πορεία των κρίσιμων ακαδημαϊκών ζητημάτων.

Σύμφωνα με το νομοσχέδιο το ΣΔ συγκροτείται από 6 μέλη ΔΕΠ (βαθμίδας Καθηγητή) που εκλέγονται με ηλεκτρονική ψηφοφορία από τα μέλη ΔΕΠ του εκάστοτε ΑΕΙ και 5 εξωπανεπιστημιακά μέλη («αναγνωρισμένες προσωπικότητες!») τα οποία εκλέγονται από τα προαναφερόμενα 6 μέλη ΔΕΠ του ΣΔ. Στη συνέχεια, ο Πρύτανης δεν εκλέγεται από την Πανεπιστημιακή Κοινότητα, αλλά από το ΣΔ (ένας/μια μεταξύ των 6 μελών ΔΕΠ του ΣΔ). Δηλαδή, οι καθηγητές, όταν ψηφίζουν τα εσωτερικά μέλη του ΣΔ δεν γνωρίζουν ποιο μέλος από αυτούς θα είναι ο Πρύτανης(!). Επιπλέον, οι Αντιπρυτάνεις ορίζονται από το ΣΔ με πρόταση του Πρύτανη. Το ΣΔ επιλέγει επίσης τους Κοσμήτορες με μυστική ψηφοφορία, μεταξύ τριών υποψηφίων που υποδεικνύονται από Επιτροπή Αξιολόγησης που συγκροτείται από τηνΚοσμητεία. Το ίδιο όργανο (ΣΔ) μπορεί και να παύσει τους Κοσμήτορες, αλλά και τους Αντιπρυτάνεις, «για σπουδαίο λόγο»!

Σημαντικό στοιχείο του νομοσχεδίου είναι επίσης το γεγονός ότι το ΣΔ έχει την ευθύνη όλου του στρατηγικού και οικονομικού σχεδιασμού, αφήνοντας στη Σύγκλητο μόνο τα ακαδημαϊκά θέματα σπουδών. Συνεπώς, ο ρόλος της Συγκλήτου, που σήμερα αποτελεί το βασικό όργανο για τη λειτουργία και τη στρατηγική ανάπτυξη του Πανεπιστημίου, περιορίζεται σημαντικά και υποβαθμίζεται σε όργανο με ρόλο διακοσμητικό και ελεγχόμενο. Όμως, ακόμη και στα ακαδημαϊκά θέματα το ΣΔ έχει δυνατότητες παρέμβασης όσον αφορά στον καθορισμό των γνωστικών αντικειμένων και την αποτίμηση των προσόντων των υποψηφίων. Έτσι, κρίσιμες αποφάσεις ακόμη και ακαδημαϊκού περιεχομένου, όπως τα μητρώα γνωστικών αντικειμένων και η συγκρότηση των εκλεκτορικών σωμάτων, θα λαμβάνονται από πρόσωπα που δεν θα έχουν καμία σχέση ούτε γνώση του ακαδημαϊκού χώρου.

Από όσα προηγήθηκαν γίνεται φανερή η υπερσυγκέντρωση των εξουσιών στο Συμβουλίου Διοίκησης και τον Πρύτανη που, με την παράλληλη υποβάθμιση του ρόλου της Συγκλήτου και την κατάργηση της εκλογής των Αντιπρυτάνεων και των Κοσμητόρων, πλήττουν ευθέως την δημοκρατική λειτουργία του Πανεπιστημίου. Ουσιαστικά, πρόκειται για την επαναφορά (και μάλιστα σε μια πιο «σκληρή» εκδοχή) αποτυχημένων ιδεών, είτε εδώ (Συμβούλια Ιδρύματος του ν. Διαμαντοπούλου) είτε στο εξωτερικό, με μοναδικό στόχο τη μετατροπή του δημόσιου δημοκρατικού πανεπιστημίου σε «οίκο εμπορίου» (βλ. παρακάτω). Για να πραγματοποιηθεί αυτός ο μετασχηματισμός απαραίτητη προϋπόθεση είναι η συντριβή κάθε δημοκρατικής διαδικασίας. Το Συμβούλιο Διοίκησης πρέπει να λειτουργεί εν κρυπτώ, να μη λογοδοτεί σε κανέναν, ο Πρύτανης να έχει υπερεξουσίες που πηγάζουν από έναν μικρό και ελεγχόμενο πυρήνα ατόμων του ΣΔ, οι Κοσμήτορες να είναι διορισμένοι και οι μοναδικοί εκλεγμένοι, οι Πρόεδροι των Τμημάτων, να έχουν μειωμένη εξουσία. Έτσι, δεν είναι δύσκολο να γίνει ο παραλληλισμός της προβλεπόμενης λειτουργίας των ΑΕΙ με αυτή των Ανωνύμων Εταιρειών: με Διοικητικά Συμβούλια (βλ. Συμβούλια Διοίκησης), που προσλαμβάνουν ή παύουν τον Πρόεδρο (βλ. Πρύτανη και Αντιπρυτάνεις), τον εκτελεστικό διευθυντή τους (βλ. μάνατζερ) καθώς και τα υπόλοιπα «στελέχη» όπως τους Κοσμήτορες. Οι αρμοδιότητες της Συγκλήτου, των Κοσμητειών και των Τμημάτων περιορίζονται αποκλειστικά και μόνο σε αποφάσεις για ελάσσονα θέματα, και στην εκτέλεση των αποφάσεων του Συμβουλίου. Οι επιμέρους ρυθμίσεις του σχεδίου νόμου με συστηματικό τρόπο «εξαφανίζουν» κάθε τι που θα μπορούσε να εγγυηθεί τη δημοκρατική λειτουργία του Πανεπιστημίου και άρα να διασφαλίσει την επιστημονική και κοινωνική του αποστολή.

Ένα δεύτερο εξίσου σημαντικό ζήτημα που εισάγει το νομοσχέδιο, που δεν έχει τύχει μέχρι στιγμής της απαιτούμενης προσοχής μας, και με το οποίο καταργείται ουσιαστικά το αυτοδιοίκητο των Πανεπιστημίων αφορά στην ίδρυση, συγχώνευση και κατάργηση ακαδημαϊκής μονάδας που πραγματοποιείται με Προεδρικό Διάταγμα χωρίς τη σύμφωνη γνώμη της Συγκλήτου του Α.Ε.Ι. Έτσι, ένα Τμήμα μπορεί να κλείσει χωρίς τη σύμφωνη γνώμη του Πανεπιστημίου στο οποίο ανήκει. Πρόκειται για μια ρύθμιση που ολοκληρώνει τη διαδικασία συρρίκνωσης της δημόσιας δωρεάν τριτοβάθμιας εκπαίδευσης που ξεκίνησε με τη μείωση των εισακτέων λόγω και της θεσμοθέτησης της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής. Ο αριθμός των εισακτέων μειώθηκε δραματικά και τώρα η κατάργηση ενός Τμήματος μπορεί να γίνει με γρήγορες διαδικασίες, δηλαδή με την έκδοση ΠΔ, πάνω στο οποίο η Σύγκλητος ενός Πανεπιστημίου μπορεί να υποβάλει μόνο γνωμοδότηση.

Επιπλέον, Τμήματα που δεν θα συγκεντρώσουν επαρκή αριθμό φοιτητών – ανεξάρτητα αν αυτό οφείλεται στο αντικείμενο τους ή στην γεωγραφική τοποθέτησή τους – θα υποβιβαστούν σε Τμήματα Εφαρμοσμένων Επιστημών και Τεχνολογίας, ώστε να απορροφήσουν αποτυχόντες των Πανεπιστημίων. Έτσι θα δημιουργηθούν φοιτητές και καθηγητές δεύτερης κατηγορίας εντός των ίδιων Πανεπιστημίων. Σημειώνεται επίσης ότι στα Τμήματα αυτά δεν δίνεται η δυνατότητα να οργανώνουν προγράμματα τρίτου κύκλου σπουδών (διδακτορικές σπουδές) με αποτέλεσμα οι υπηρετούντες σε αυτά τα Τμήματα Αναπληρωτές Καθηγητές να μην έχουν την δυνατότητα να εξελιχθούν σε Καθηγητές πρώτης βαθμίδας εφόσον δεν θα πληρούν το κριτήριο της επίβλεψης διδακτορικής διατριβής.

Από την άλλη, στο νομοσχέδιο προβλέπεται ένας πολύ μεγάλος αριθμός διαφόρων μορφών εκπαιδευτικών προγραμμάτων για κάθε λογής πελάτες στα οποία θα μπορούν να εντάσσονται ευέλικτα μαθήματα-πασπαρτού: εκτός των 4ετών προπτυχιακών και των 5ετών προγραμμάτων που οδηγούν σε απονομή ενιαίου και αδιάσπαστου τίτλου σπουδών μεταπτυχιακού επιπέδου (integrated master), προβλέπονται διπλά προγράμματα σπουδών α’ κύκλου (dual major, συν 2 έτη, 360 ECTS), προγράμματα σπουδών εφαρμοσμένων επιστημών και τεχνολογίας (7 εξάμηνα, 270 ECTS), ειδικό πρόγραμμα σπουδών δευτερεύουσας κατεύθυνσης (minor degree, συν 1 έτος, συν 60 ECTS), προγράμματα σπουδών σύντομης διάρκειας (short course, 30-60 ECTS), πιστοποιητικό ψηφιακών δεξιοτήτων, ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών και ξενόγλωσσα προγράμματα σπουδών διπλής ειδίκευσης σε συνεργασία ή όχι με ιδρύματα της αλλοδαπής, θερινά προγράμματα σπουδών, Κοινά Διεθνή Διιδρυματικά Προγράμματα Σπουδών (Κ.Δ.Δ.Π.Σ.) σύντομης διάρκειας και πρώτου, δεύτερου και τρίτου κύκλου. Παράλληλα προβλέπονται τα ήδη υφιστάμενα Κέντρα Επιμόρφωσης και Δια Βίου Μάθησης (Κ.Ε.ΔΙ.ΒΙ.Μ.) που διοργανώνουν επιμορφωτικά και εκπαιδευτικά προγράμματα και συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα κατάρτισης. Όλα αυτά με δίδακτρα και με αναζήτηση χρηματοδότησης από ιδιωτικούς και δημόσιους φορείς και εταιρίες. Αυτή η γκάμα προγραμμάτων θολώνει και διασπά την έννοια του ενιαίου πτυχίου, διαλύοντας και τα επαγγελματικά δικαιώματα των αποφοίτων, όπου αυτά υπάρχουν. Η ισοπέδωση των πτυχίων των δημόσιων πανεπιστημίων ολοκληρώνεται με την αναγνώριση, μέσα από «αυτοματοποιημένες – fast track» διαδικασίες, των τριετών πτυχίων της αλλοδαπής από το ΔΟΑΤΑΠ και βεβαίως με την ισοτίμηση των πτυχίων των Κολλεγίων.

Παράλληλα, από τη μια, αφαιρείται η υποχρέωση διδασκαλίας των μελών ΔΕΠ σε μεταπτυχιακά προγράμματα (ΠΜΣ), γεγονός που υποβαθμίζει την εκπαιδευτική αποστολή των Α.Ε.Ι., ενώ παράλληλα ενθαρρύνει την ουσιαστική κατάργηση των εναπομεινάντων δωρεάν προγραμμάτων μεταπτυχιακών σπουδών. Αξίζει να σημειωθεί εδώ ότι οι υποτροφίες για οικονομικά ασθενείς ισχύουν μόνο για φοιτητές με εξαιρετικές επιδόσεις, ασχέτως κοινωνικών αναγκών, στερώντας έτσι την ακαδημαϊκή κοινότητα από πλήθος ταλέντων. Από την άλλη, θεσμοθετούνται τα «βιομηχανικά διδακτορικά» που δίνουν στις επιχειρήσεις τη δυνατότητα παρέμβασης στις αποφάσεις και στην αξιολόγηση των υποψήφιων διδακτόρων. Εκπρόσωπος της επιχείρησης ή βιομηχανίας μπορεί να συμμετέχει ως μέλος στην τριμελή συμβουλευτική επιτροπή ή στις συνεδριάσεις της Τριμελούς και της Επταμελούς Επιτροπής εκφράζοντας τις απόψεις του.

Περαιτέρω, εισάγονται ελαστικές σχέσεις εργασίας σε όλες τις κατηγορίες προσωπικού (ΔΕΠ, ΕΔΙΠ, ΕΤΕΠ, ΕΕΠ και διοικητικό προσωπικό) των ΑΕΙ. Προς τούτο, προβλέπεται μια τεράστια γκάμα σχέσεων εργασίας ενώ ενεργοποιούνται και οι ομότιμοι καθηγητές και καθηγήτριες και τα αφυπηρετήσαντα μέλη ΔΕΠ που μπορούν να διδάσκουν σε διάφορα προγράμματα σπουδών. Επισκέπτες καθηγητές, επισκέπτες ερευνητές, ερευνητές επί θητεία, ερευνητές και ειδικοί λειτουργικοί επιστήμονες των ερευνητικών κέντρων, μεταδιδακτορικοί ερευνητές, επικουρικό διδακτικό προσωπικό (διδακτορικοί και μεταπτυχιακοί φοιτητές), εντεταλμένοι διδάσκοντες, συνεργαζόμενοι καθηγητές, επιστημονικοί συνεργάτες.

Είναι φανερό ότι υπό συνθήκες υποστελέχωσης και ουσιαστικού «παγώματος» των προσλήψεων, το μόνο μόνιμο που διασφαλίζεται με το νομοσχέδιο είναι οι ελαστικές σχέσεις εργασίας! Η ουσιαστική απογύμνωση των ΑΕΙ από το προσωπικό τους και η περαιτέρω επέκταση της επισφαλούς εργασίας και του κατακερματισμού των εργασιακών σχέσεων, εκτός όλων των άλλων, δεν προσφέρει σοβαρά αντίβαρα ούτε στο φαινόμενο του “Brain Drain”. Στο τελευταίο αναμφισβήτητα θα συμβάλλει και η υπονόμευση της βαθμίδας του επίκουρου καθηγητή, με την κατάργηση της μονιμότητας (μετά μια πρώτη περίοδο «επί θητεία»). Από την άλλη, η σύνδεση της μονιμότητας αποκλειστικά με τις δύο πρώτες βαθμίδες διαμορφώνει συνθήκες «οιονεί έδρας».

Κατά τα άλλα, για τα μέλη ΔΕΠ επιχειρείται η σύνδεση της εξέλιξης σε ανώτερες βαθμίδες με την αγορά εργασίας και την επιχειρηματικότητα αφού θέτει μεταξύ άλλων κριτήρια όπως η κατοχύρωση διανοητικής ιδιοκτησίας μέσω διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας, η συμμετοχή στην ίδρυση ή τη διοίκηση spin off εταιρειών και η προσέλκυση ερευνητικών χρηματοδοτήσεων.

Και η χρηματοδότηση; Το νομοσχέδιο σαφώς προκρίνει ως κύρια πηγή χρηματοδότησης την …αυτοχρηματοδότηση μέσω προγραμμάτων! Σε συνδυασμό με τους νέους «κόφτες» της κρατικής χρηματοδότησης, ανοίγει ο δρόμος ώστε κάθε ΑΕΙ να καλύπτει τις λειτουργικές του ανάγκες και τη μισθοδοσία του προσωπικού του από τα έσοδά του. Σύμφωνα με το νομοσχέδιο η Συνέλευση του Τμήματος έχει την αρμοδιότητα να «αναζητά πάσης φύσεως χρηματοδοτήσεις, δωρεές, οικονομικές ενισχύσεις και χορηγίες για την υποστήριξη των εκπαιδευτικών, ερευνητικών και εν γένει δραστηριοτήτων του Τμήματος και για την αναβάθμιση των υποδομών του». Το ίδιο ισχύει και για τα πανεπιστημιακά Εργαστήρια που οφείλουν «να εξασφαλίζουν πόρους και πηγές χρηματοδότησης για την ενίσχυση της έρευνας στα αντικείμενα του Εργαστηρίου».

Γίνεται λοιπόν εύκολα κατανοητό ότι η προβλεπόμενη από το νομοσχέδιο πολλαπλή εντατικοποίηση των διαδικασιών διαχείρισης ερευνητικών προγραμμάτων, ανθρώπινου δυναμικού, διδακτικών και εκπαιδευτικών προϊόντων κτλ. θα οδηγήσουν στον πολλαπλασιασμό του ήδη εξαιρετικά εκτεταμένου διοικητικού φόρτου του διδακτικού προσωπικού. Ο δυσανάλογα εκτενής εργασιακός χρόνος που αφιερώνεται σε διοικητικό έργο έναντι τόσο του διδακτικού όσο και του ερευνητικού έργου είναι από τις πιο εμφανείς και συντριπτικές επιπτώσεις του επιχειρηματικού πανεπιστημίου στην καθημερινότητα του διδακτικού προσωπικού που ισχύει εδώ και δεκαετίες σε χώρες όπως η Μ. Βρετανία. Άπειρες εργατοώρες καταναλώνονται στην αναζήτηση χρηματοδότησης, συνεργασιών και συνεταίρων, καθώς και στη σύνταξη προτάσεων, αναφορών, αξιολογήσεων, αναπτυξιακών σχεδίων και εκθέσεων, υπό συνεχή πίεση και κυνήγι προθεσμιών.

Συνολικά λοιπόν, το νομοσχέδιο ωθεί τους πανεπιστημιακούς δασκάλους σε επιχειρηματικές δραστηριότητες (εκπαιδευτικές ή/και ερευνητικές), που αντίκεινται στην απρόσκοπτη άσκηση του λειτουργήματός τους, ως μόνο μέσο για να έχουν αξιοπρεπέστερες απολαβές. Η ίδια η υπουργός άλλωστε, σε επιστολή της προς τα μέλη ΔΕΠ με στόχο να εξάρει τα θετικά του κυβερνητικού νομοσχεδίου, θεωρεί τα μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας ως επιχειρηματίες στους οποίους προσφέρονται σημαντικές ευκαιρίες για πρόσθετες μισθολογικές παροχές. Ενδεικτικό είναι άλλωστε το γεγονός ότι η ορολογία που διατρέχει το νομοσχέδιο περιλαμβάνει όρους που επαναλαμβάνονται εξοντωτικά σε όλο το κείμενο, όπως νεοφυείς επιχειρήσεις (start-ups) εταιρίες-τεχνοβλαστοί (spin-offs), επιχειρηματικοί άγγελοι (business angels), θερμοκοιτίδες επιχειρήσεων (business incubators), διαχείριση κινδύνου (risk management), επιχειρηματικά σχέδια (business plans) κτλ.

Στο σύνολό του λοιπόν το νομοσχέδιο αναγορεύει τους μηχανισμούς της αγοράς ως φάρμακο «δια πάσαν νόσον…». Πρόκειται για ιδεολογική εμμονή που θα έχει ολέθρια αποτελέσματα. Καθώς εκτός όλων των άλλων δεν λύνει καίρια προβλήματα όπως η υποχρηματοδότηση των πανεπιστημίων, η ισοτιμία των πτυχίων, η φοιτητική στέγη, κ.α., αλλά αντίθετα, με τις ξεκάθαρες βλέψεις για μετατροπή του πανεπιστήμιου σε επιχείρηση, τα επιτείνει.

Και για να επιτευχθούν όλα τα παραπάνω, προκειμένου δηλαδή η επιχειρηματική δραστηριότητα να διεξάγεται απρόσκοπτα εντός του Πανεπιστημίου και να εξασφαλίζεται η εντατικοποίησή της, στο νομοσχέδιο προβλέπεται η ποινικοποίηση οποιαδήποτε εκδήλωσης η οποία μπορεί να θεωρηθεί ότι παρακωλύει τις εκπαιδευτικές, ερευνητικές, διοικητικές, εν τέλει, επιχειρηματικές δραστηριότητες εντός του χώρου του Πανεπιστημίου. Ολοφάνερα, στόχος είναι ο περιορισμός της ελευθερίας των μελών της πανεπιστημιακής κοινότητας καθώς στα παραπτώματα που μπορεί να υποπέσουν οι εργαζόμενοι περιλαμβάνεται «η χρησιμοποίηση χώρων, εγκαταστάσεων και υποδομών του ιδρύματος με τρόπο αντίθετο προς τον προορισμό τους» και στα παραπτώματα που μπορεί να υποπέσουν οι φοιτητές «η χρήση των στεγασμένων ή ανοικτών χώρων, των εγκαταστάσεων, των υποδομών και του εξοπλισμού του ιδρύματος για την εξυπηρέτηση σκοπών που δεν συνάδουν με την αποστολή του», διατυπώσεις που επιδέχονται ποικίλες ερμηνείες και δύναται να οδηγήσουν σε περιορισμό της ακαδημαϊκής έκφρασης. Ταυτόχρονα, καταργείται στην ουσία η όποια ανεξαρτησία χαρακτήριζε την ιδιότητα του δημόσιου λειτουργού και μετατρέπεται σε πειθαρχικό αδίκημα «η άρνηση συμμετοχής στις διαδικασίες και τα όργανα του ιδρύματος, η παρακώλυση του έργου τους και η διατάραξη της ομαλής λειτουργίας τους».

Επιφανή βέβαια θέση κατέχει το σώμα της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας, που, ωστόσο, αποτελεί έναν μόνο από τους μηχανισμούς που (θα) λειτουργούν προς αυτή την κατεύθυνση. Με την ίδρυση της Μονάδας Ασφάλειας και Προστασίας, του Κέντρου Ελέγχου και Λήψης Σημάτων και Εικόνων και της Πανεπιστημιακής Αστυνομίας, στο πλαίσιο της εκπόνησης του Σχεδίου Ασφάλειας και Προστασίας, η ακαδημαϊκή κοινότητα θα είναι υπό συνεχή επιτήρηση και καταγραφή στους εσωτερικούς και εξωτερικούς χώρους του Πανεπιστημίου ενώ τα δεδομένα θα διαχειρίζεται όχι η όποια διοίκηση του πανεπιστημίου αλλά η Ελληνική Αστυνομία έξω από αυτό.

Το νέο νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ, με το μοντέλο «ολιγαρχικής-αυταρχικής» διακυβέρνησης του Πανεπιστημίου, που στηρίζεται σε ένα πλέγμα μηχανισμών ελέγχου, εκβιαστικής συναίνεσης, πειθαρχίας, ποινών και καταστολής, παρά την προσπάθεια της κυβέρνησης να το συγκαλύψει με το ευφυολόγημα της «αποτελεσματικότητας», το μόνο που θα επιφέρει είναι μια (νέα) μεγάλη αναστάτωση. Πλην όμως, τα Πανεπιστήμια, ως ιδρύματα παραγωγής και μετάδοσης της επιστημονικής γνώσης, χρειάζονται την ύπαρξη 3 απαράβατων προϋποθέσεων για να μπορέσουν να επιτελέσουν την αποστολή τους: Ακαδημαϊκή αυτοδιοίκηση, Εσωτερική Δημοκρατία, και Χρηματοδότηση. Και γι’ αυτό και αυτή η προσπάθεια μετάλλαξης των δημόσιων ΑΕΙ θα αποτύχει για μια ακόμη φορά.

*Αναδημοσίευση από την έντυπη έκδοση της Εκπαιδευτικής Λέσχης, τεύχος 5, Ιούνιος 2022

The post Νέος Νόμος ΑΕΙ: Ολιγαρχία και αγορά* first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Ένα από τα πεδία στα οποία εκβάλλει όλο και πιο έντονα η παγκόσμια καπιταλιστική κρίση των τελευταίων τριάντα χρόνων είναι η εκπαίδευση. Η καπιταλιστική κρίση υπαγορεύει μια επιθετική τακτική του κεφαλαίου που εκφράζεται με τη νεοφιλελεύθερη και νεοσυντηρητική πολιτική που υλοποιείται και προωθείται διεθνώς ως «η μόνη λύση», με το σύνθημα «δεν υπάρχει εναλλακτική λύση» (TINA) και έχει επαναπροσδιορίσει ουσιαστικά τον κοινωνικοπολιτικό και ιδεολογικό ρόλο της εκπαίδευσης.

Μέσα από το πρίσμα της κρίσης γίνεται κατανοητό το σύμπλεγμα των κυβερνητικών πολιτικών όσον αφορά την πολιτική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που εκφράζει το νέο νομοσχέδιο της ΥΠΑΙΘ Νίκης Κεραμέως για τα ΑΕΙ, με τον τίτλο «Νέοι Ορίζοντες στα Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα: Ενίσχυση της ποιότητας, της λειτουργικότητας και της σύνδεσης των ΑΕΙ με την κοινωνία και λοιπές διατάξεις».

Έχει ιδιαίτερη σημασία, βέβαια, να αναφερθεί ότι το νομοσχέδιο ενσωματώνει πτυχές των αποφάσεων υπερεθνικών οργανισμών, όπως της Ευρωπαϊκής Ένωσης  και του ΟΟΣΑ, και ακολουθεί τα σχέδια νεοφιλελεύθερης αναδιάρθρωσης της εκπαίδευσης. Δηλαδή, υποταγή της Εκπαίδευσης στους κανόνες της αγοράς για την εμπέδωση των καπιταλιστικών προταγμάτων. Σε αυτό το πλαίσιο, εξαιρετικά σημαντικός είναι ο μηχανισμός επιβολής της νεοφιλελεύθερης πολιτικής στην εκπαίδευση, ο κύριος στόχος της οποίας διατυπώνεται εναργέστατα στα επίσημα κείμενα της Ευρωπαϊκής Ένωσης εδώ και τρεις δεκαετίες

Είναι γεγονός ότι η δωρεάν δημόσια εκπαίδευση συρρικνώνεται και ολοένα και πιο έντονα αμφισβητείται εκ των περιστάσεων ως κοινωνικό δικαίωμα. Η εκπαίδευση, λοιπόν, ιδίως την τελευταία τριακονταετία, εμπορευματοποιείται, και τα χαρακτηριστικά της καθίστανται όλο και  λιγότερο δημοκρατικά. Όσον αφορά το περιεχόμενο, αυτό συνεχώς αποθεωρητικοποιείται και απομακρύνεται συνεχώς από το αίτημα της ανάπτυξης κριτικής σκέψης.

Από τη σκοπιά των κυρίαρχων τάξεων επιβεβαιώνεται ότι ένας από τους κύριους στόχους της ανώτατης εκπαίδευσης είναι να αναπαράγει την κυρίαρχη ιδεολογία περί αριστείας, ατομικής ευθύνης κλπ. Η αναπαραγωγή της κυρίαρχης ιδεολογίας συνεπάγεται τη στρέβλωση της πραγματικότητας, την παρεμπόδιση της απόκτησης κριτικής γνώσης, της κριτικής κατανόησης της πραγματικότητάς του φυσικού και κοινωνικού κόσμου γύρω τους.

Ταυτόχρονα όμως μέσα από την ανώτατη εκπαίδευση συντελείται και μια αναπαραγωγική διαδικασία. Μια διαδικασία αναπαραγωγής των υπαρχουσών κοινωνικών σχέσεων εκμετάλλευσης μέσα από την ενίσχυση της αντίθεσης χειρωνακτικής και πνευματικής εργασίας.

Η νεοφιλελεύθερη εκπαιδευτική πολιτική στοχεύει στην προλεταριοποίηση της πνευματικής εργασίας και  στη δημιουργία συνθηκών όπου η εκπαίδευση δεν θα αποτελεί στοιχείο και εφαλτήριο κοινωνικής ανόδου αλλά μέσο για τη δημιουργία απειρίας ελαστικά εργαζομένων, πρεκαριάτου – μάλλον «απασχολήσιμων», με πτυχία που δεν συνεπάγονται άμεσα επαγγελματικά δικαιώματα ούτε συλλογικές συμβάσεις εργασίας.

Το νέο νομοσχέδιο ουσιαστικά αλλάζει το χαρακτήρα της ανώτατης εκπαίδευσης και του πανεπιστημίου όπως καθιερώθηκε από τη Νεωτερικότητα. Δεν πρόκειται για αναδιάρθρωση αλλά για αποδιάρθρωση της δωρεάν και δημόσιας ανώτατης εκπαίδευσης.

 Ουσιαστικά προτείνει έναν τρόπο λειτουργίας «επιχείρησης», με εξωτερικό οικονομικό διαχειριστή, και μια σύγκλητο που θα είναι αποδυναμωμένη όσον αφορά τη διαχείριση, δηλαδή ένα πανεπιστήμιο που δεν θα είναι πια αυτοδιοίκητο. Ο ακαδημαϊκός χαρακτήρας αμφισβητείται και από την πρόβλεψη διορισμού εξωτερικών μελών των συμβουλίων διοίκησης, που θα εκπροσωπούν τον κόσμο των επιχειρήσεων, ακόμη και χωρίς να διαθέτουν διδακτορικό, άρα ακαδημαϊκό προφίλ.

Από κει και πέρα, σταχυολογώ κάποια από τα νέα χαρακτηριστικά που προβλέπει όσον αφορά τη δομή και διοίκηση: διορισμός κοσμητόρων αντί εκλογής από το ακαδημαϊκό σώμα, αποδυνάμωση των κατώτερων βαθμίδων διδασκόντων, ομηρία σε θέση μη μόνιμη των νεοεκλεγέντων επίκουρων καθηγητών κλπ. Οι νόμοι της αγοράς επιβάλλονται και εδώ, βέβαια, αφού για την αξιολόγηση των διδασκόντων/ουσών σημαντικό ρόλο θα παίζει η συμμετοχή τους σε spin off εταιρείες, δηλαδή το πόσα έσοδα θα φέρουν από ιδιωτικό κεφάλαιο στο Πανεπιστήμιο, ή αλλιώς η νομιμοποίηση του επιχειρηματικού Πανεπιστημίου. Είναι δε προφανές πόσο μεγάλο πλήγμα συνιστά αυτή η μέθοδος χρηματοδότησης της έρευνας για τις ανθρωπιστικές-κοινωνικές σπουδές.

Από την άλλη, το νομοσχέδιο προβλέπει για τους φοιτητές και τις φοιτήτριες προπτυχιακά  προγράμματα διαφορετικών ταχυτήτων (6, 8 και 10 εξαμήνων), και προσωπικό πρόγραμμα σπουδών, με το «εσωτερικό Erasmus”, δηλαδή τη δυνατότητα μετακίνησης για ένα εξάμηνο σε τμήματα που μπορεί να μην έχουν καμία συνάφεια με το οικείο, να αποδυναμώνει εντελώς τα επαγγελματικά δικαιώματα του πτυχίου, άρα και τις μελλοντικές δυνατότητες των αποφοίτων για συλλογικές συμβάσεις εργασίας κλπ. Το μέλλον των αποφοίτων είναι προδιαγεγραμμένο: θα γεμίσουν τη δεξαμενή του πρεκαριάτου.

Ο ταξικός χαρακτήρας κάνει πολύ εμφανή την παρουσία του στο επίπεδο των μεταπτυχιακών σπουδών. Όλα τα μεταπτυχιακά προγράμματα είναι με δίδακτρα, οι προβλεπόμενες δε  υποτροφίες  παύουν να εξαρτώνται από την οικονομική κατάσταση του/ης φοιτητή/ήτριας και συνδέονται με την «άριστη» επίδοση. Γεγονός που μπορεί να αποκλείσει ανθρώπους που εργάζονται κ.ο.κ.

Στο επίπεδο των διδακτορικών σπουδών, η έρευνα για τα συμφέροντα του κεφαλαίου νομιμοποιείται με τη θέσπιση των «βιομηχανικών» διδακτορικών. Που σημαίνει έρευνα χειραγωγούμενη, σε αντίθεση με την ακαδημαϊκή, και διδακτορικές σπουδές δύο ταχυτήτων.

Η λογική που διέπει το σύνολο νομοσχέδιο είναι όχι απλώς απελευθέρωση της σύμπραξης των ΑΕΙ με ιδιωτικούς φορείς, άρα μεγαλύτερη εξάρτηση των πανεπιστημίων από το ιδιωτικό κεφάλαιο, άρα μεγαλύτεροι φραγμοί στην ελευθερία της έρευνας, αλλά επιβολή των όρων του κεφαλαίου στην έρευνα.

Για να επιβληθεί με όσο το δυνατόν λιγότερες αντιστάσεις αυτό το νεοφιλελεύθερο πρόγραμμα είναι αναγκαία η επιστράτευση μιας σειράς αυταρχικών μέτρων πειθάρχησης. Ουσιαστικά, από το νομοσχέδιο προβλέπεται η μετατροπή των ΑΕΙ σε μηχανισμό πειθαρχίας. Με τη χρήση του αφηγήματος της ανομίας στα ΑΕΙ, γίνεται προσπάθεια να νομιμοποιηθεί π.χ. η εγκατάσταση ειδικού σώματος της ΕΛΑΣ εντός των ΑΕΙ, μια παγκόσμια πρωτοτυπία. Το νέο νομοσχέδιο, που κατατίθεται προς ψήφιση, περιλαμβάνει μια σειρά μέτρα που βάλλουν την ακαδημαϊκή ελευθερία, από τα πειθαρχικά τόσο για τους/ις φοιτητές/ήτριες όσο και για τους διδάσκοντες/ουσες, την επίθεση στο συνδικαλισμό έως και τη σκληρή αστυνόμευση, που ήταν αναμενόμενο να προκαλέσουν αντιδράσεις από την πλευρά της ακαδημαϊκής κοινότητας, φοιτητών, εργαζομένων και διδασκόντων/ουσών.

Στόχος όλων των προαναφερθέντων, λοιπόν, η εμπέδωση του νεοφιλελεύθερου πανεπιστημίου, τεχνοκρατικού, χωρίς ακαδημαϊκή ελευθερία και περιθώριο κριτικής σκέψης και κριτικής. Ένα αυταρχικό πανεπιστήμιο-επιχείρηση εντέλει, που λειτουργεί με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια, απεμπολώντας το χαρακτήρα του δωρεάν και δημόσιου.

Ωστόσο, η εμπειρία έχει δείξει ότι το εκπαιδευτικό κίνημα κερδίζει μάχες. Μεγάλα παραδείγματα, οι μάχες ενάντια στην κατάργηση του άρθρου 16, στο νόμο Διαμαντοπούλου κλπ.

Η απάντηση του κινήματος πρέπει να είναι ο συντονισμός τόσο με τις ομάδες της ακαδημαϊκής κοινότητας όσο και με τους εργαζόμενους και τις εργαζόμενες που δίνουν τη μάχη στους χώρους εργασίας. Γιατί ο νεοφιλελευθερισμός μας αφορά όλους και όλες και όλες και η αντιμετώπισή του πρέπει να ειναι μαχητική, μαζική και αποφασιστική. Γιατί οι ψευδώνυμοι «Νέοι Ορίζοντες» του νομοσχεδίου έρχονται από πολύ παλιά και είναι ζοφεροί.

The post Νέοι ή Παλαιοί Ορίζοντες; Το νέο νομοσχέδιο για τα ΑΕΙ first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Το τελευταίο διάστημα έρχονται μια σειρά από νομοσχέδια για την τριτοβάθμια εκπαίδευση που φέρνουν ριζικές αλλαγές τόσο στους όρους φοίτησης όσο και στον τρόπο που υπάρχουν τα πτυχία. Είτε μιλάμε για τον νόμο Κεραμέως – Χρυσοχοΐδη, που έχει ήδη ψηφιστεί, είτε για τον νέο νόμο πλαίσιο είναι ξεκάθαρο ότι οι αλλαγές αυτές επηρεάζουν ριζικά τον μέσο φοιτητή. Με ποιο τρόπο όμως; Το αφήγημα της κυβέρνησης είναι ότι πρόκειται για μια αναβάθμιση του πανεπιστημίου. Συμβαίνει όμως αυτό;

Σε καμία περίπτωση ο νέος νόμος πλαίσιο δεν έρχεται να απαντήσει στα ήδη υπάρχοντα προβλήματα του Πανεπιστημίου. Τα παραπάνω νομοθετήματα, σε συνέχεια αναδιαρθρώσεων όλων των προηγούμενων κυβερνήσεων, έχουν ξεκάθαρη κατεύθυνση την εντατικοποίηση των όρων σπουδών, την διάλυση της ενιαίας κατοχύρωσης που προσφέρουν μέχρι σήμερα τα πτυχία, σε άλλους κλάδους πιο πολύ και σε άλλους λιγότερο, και την πλήρη διάλυση των φοιτητικών συλλόγων.

Αρχικά, έχουμε τον ήδη ψηφισμένο νόμο Κεραμέως  – Χρυσοχοΐδη όπου με την Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής (ΕΒΕ) ήδη απ’ το σχολείο βάζει τους εν δυνάμει φοιτητές σε μια ατομική λογική προκειμένου να περάσουν στο πανεπιστήμιο. Αυτή η λογική κορυφώνεται στη συνέχεια καθώς ο φοιτητής σπουδάζει με όρια φοίτησης, δηλαδή υπό τον βούρδουλα της διαγραφής. Παράλληλα οποιαδήποτε διεκδίκηση μέσα στο πανεπιστήμιο, ακόμα και για τα πιο βασικά πράγματα, καθίσταται εν δυνάμει παράπτωμα, το οποίο σαν κύρωση θα έχει την παύση σπουδών για κάποιο χρονικό διάστημα ακόμα και την διαγραφή του φοιτητή. Όλα αυτά ενώ δρομολογείται η συνεχής παρουσία της αστυνομίας μέσα στα πανεπιστήμια, άρα εκτός απ’ τις κυρώσεις που αναφέρθηκαν παραπάνω υπάρχει και η πιθανότητα της εν δυνάμει καταστολής. Αν αναλογιστούμε τα γεγονότα των τελευταίων μηνών στο ΑΠΘ ή ακόμα και παλαιότερα στην ΑΣΟΕΕ η καταστολή φαντάζει πλέον περισσότερο ως κανονικότητα, θα μπορούσαμε να πούμε παρά ως πιθανότητα. Τέλος, τα ίδια τα ΑΕΙ πιέζονται να εφαρμόσουν τις παραπάνω αλλαγές, αφού η χρηματοδότηση τους είναι συνδεδεμένη με την «αξιολόγηση».

Στην παραπάνω κατάσταση έρχεται να κουμπώσει και ο νέος νόμος πλαίσιο. Το ν/σ αυτό πολύ κομβικά μπορούμε να το συνοψίσουμε στους τρεις παρακάτω άξονες. Αρχικά, έχουμε τις αλλαγές στα προγράμματα σπουδών. Μιλάμε για την πλήρη διάλυση της συλλογικής κατοχύρωσης σε επίπεδο επαγγελματικών δικαιωμάτων και της ενιαιότητας των πτυχίων. Ουσιαστικά ο φοιτητής πλέον θα δημιουργεί ατομικά το πτυχίο του, με τα μαθήματα – κατευθύνσεων που επιλέγει, και τα επαγγελματικά δικαιώματα που κατοχυρώνει, π.χ. η επαγγελματική επάρκεια ενός πτυχιούχου, θα καθορίζεται από τις παραπάνω επιλογές. Άρα δημιουργούνται απόφοιτοι διαφορετικών ταχυτήτων και πτυχία πολλών κατηγοριών από εκεί που ήταν ενιαία (τα πτυχία) και κατοχύρωναν κάποια απτά δικαιώματα στον εργασιακό χώρο, έτσι αποτελούσαν (τα ενιαία πτυχία) και την βάση για ενιαία ένταξη στην αγορά εργασίας, ενώ τώρα με το νέο νόμο πλαίσιο μετατρέπονται σε στείρα πιστοποιητικά γνώσης που πρακτικά δεν κατοχυρώνουν τίποτα στον απόφοιτο.

Γιατί όμως αυτό είναι μη συμφέρον για κάποιον/κάποια φοιτητή/φοιτήτρια; Το ΥΠΑΙΘ ισχυρίζεται ότι αυτή η τομή θα αναβαθμίσει τα πτυχία τόσο σε επίπεδο διεπιστημονικότητας όσο και στην επιλογή τον πτυχίων απ’ τους αποφοίτους. Όσα σαθρά επιχειρήματα και να βρει το ΥΠΑΙΘ η αλήθεια είναι μία. Από εκεί που με βάση ένα πτυχίο η διαπραγμάτευση των όρων εργασίας μπορούσε εν δυνάμει να γίνει συλλογικά, καθώς οι εργαζόμενοι είχαν ίδιους και ισότιμους τίτλους σπουδών, άρα η ένταξη στην αγορά εργασίας είχε την ίδια βάση, τώρα η διαπραγμάτευση αυτή μετατρέπεται σε μια πλήρως ατομική υπόθεση, ενισχύοντας μια τάση που υπάρχει σχεδόν καθολικά στην αγορά εργασίας, καθώς ο καθένας έχει διαφορετικά «προσόντα». Παράλληλα ενισχύεται και η λογική της δια βίου μάθησης και επανακατάρτισης, όχι λόγω πρακτικών διαφορών στην αγορά εργασίας ή λόγω εξέλιξης του κλάδου, αλλά κυρίως στη βάση της λογικής ότι για την μη εύρεση θέσεων εργασίας φταίει ο ίδιος ο εργαζόμενος που δεν είναι αρκετά καταρτισμένος, ωθώντας τους αποφοίτους σε ένα ατελείωτο «κυνήγι» πιστοποιήσεων – τίτλων  σπουδών. Μια λογική αντίστοιχη του «προσοντολογίου», πολύ περισσότερο και καλύτερα γνωστή στους  φοιτητές των Παιδαγωγικών και Καθηγητικών Σχολών μελλοντικούς εκπαιδευτικούς.

Έπειτα, για να διασφαλιστεί ότι οι παραπάνω αλλαγές θα εφαρμοστούν στην ολότητά τους, έρχεται ο νέος τρόπος συγκρότησης των Φοιτητικών Συλλόγων μέσα από ενιαία ψηφοδέλτια και ηλεκτρονικές ψηφοφορίες. Οι φοιτητικοί σύλλογοι διαχρονικά αποτελούσαν την δομή αυτή μέσα από την οποία οι φοιτητές συλλογικά διασφάλιζαν τα συμφέροντα τους, διαμορφώνοντας έτσι τόσο την καθημερινότητα τους μέσα στην σχολή αλλά και την προοπτική τους στην αγορά εργασίας. Με την μετατροπή τους σε δομές αντίστοιχες των δεκαπενταμελών συμβουλίων των μαθητικών κοινοτήτων που υπάρχουν στα σχολεία, τα παραπάνω χαρακτηριστικά που προαναφέρθηκαν παύουν να υπάρχουν και η δομή αυτή μετατρέπεται σε ατομική υπόθεση διαμεσολάβησης που εν τέλει δεν θα διεκδικεί και τίποτα ουσιαστικό.

Τέλος έχουμε τα συμβούλια διοίκησης και τις αλλαγές στον τρόπο που λαμβάνουν αποφάσεις τα ιδρύματα στο εσωτερικό τους. Ουσιαστικά πλέον όλες τις καίριες αποφάσεις για την λειτουργία ενός ιδρύματος θα τις παίρνει ένα συμβούλιο το οποίο θα απαρτίζεται, εκτός από μέλη τις πανεπιστημιακής κοινότητας, και από εξωπανεπιστημιακούς παράγοντες (π.χ. σύμβουλοι του Υπουργείου Παιδείας). Αυτό καταργεί στην πράξη κάθε δημοκρατική λειτουργία των οργάνων του πανεπιστημίου και πετάει εντελώς έξω τους φοιτητές, δηλ. το μεγαλύτερο κομμάτι της ακαδημαϊκής κοινότητας, από τις διαδικασίες αυτές. Αυτό το μέτρο έχει διττό ρόλο. Από την μια υπονομεύονται ακόμα περισσότερο οι φοιτητικοί σύλλογοι, από εκεί που ήταν το όργανο μέσα απ’ το οποίο οι  ίδιοι φοιτητές είχαν λόγο μέσα στα όργανα διοίκησης του πανεπιστημίου, τώρα δεν θα έχει κανένα λόγο μέσα σε αυτά, ενώ από την άλλη το άσυλο καταργείται στην ολότητα του. Αυτό γιατί εξωπανεπιστιμιακοί παράγοντες καταλήγουν να έχουν λόγο και παρέμβαση στις αποφάσεις του πανεπιστημίου, πολύ περισσότερο από ότι οι ίδιοι οι φοιτητές.

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό ότι το μέλλον, για όποιο φοιτητή δεν επιλέξει τον ατομικό δρόμο, σε περίπτωση που εφαρμοστούν όλα τα παραπάνω, προβλέπεται δυσοίωνο. Από την μια δηλαδή θα έχουμε μία καθημερινότητα με υπερεντατικοποιημένους ρυθμούς σπουδών (αλυσίδες μαθημάτων, χαμηλά όρια δήλωσης, κ.λπ.) χωρίς να κατοχυρώνεται τίποτα στο πτυχίο, αφού παύει να υπάρχει ο όρος του κλάδου και του ενιαίου πτυχίου κι από την άλλη θα έχουμε την ποινικοποίηση των φοιτητικών αγώνων και διεκδικήσεων οι οποίοι θα χαρακτηρίζονται ως έκνομοι με βάση τον νόμο Κ-Χ. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μετατροπή των φοιτητικών συλλόγων σε απλές δομές ατομικής εκπροσώπησης, οι οποίες δεν θα έχουν λόγο στις αποφάσεις του πανεπιστημίου λόγω της θέσπισης νέων συμβουλίων ιδρυμάτων (διάλυση αυτοδιοίκητου), οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια στην περαιτέρω εξατομίκευση και προσαρμογή μας σε μια εξαιρετικά καταστροφική προοπτική για τους νέους ως μελλοντικούς – αυριανούς εργαζόμενους.

Συνεπώς οι αλλαγές αυτές έρχονται να δημιουργήσουν αποφοίτους έτοιμους να αποδεχθούν μια κατάσταση που υπάρχει στην αγορά εργασίας, ως κάτι που δεν αλλάζει. Μια κατάσταση, όπου η εργασιακή ανασφάλεια και η κατάργηση εργασιακών δικαιωμάτων εντάθηκε ακόμα περισσότερο με την ψήφιση και εφαρμογή του νόμου Χατζηδάκη, ο οποίος ελαστικοποιεί πλήρως τις εργασιακές σχέσεις, με απλήρωτες υπερωρίες, χαμηλούς μισθούς, αλλά και με τα υψηλά ποσοστά ανεργίας στη νεολαία της τάξης του 40%.

Φυσικά ως αυτονόητη προϋπόθεση για να περάσουν και εδραιωθούν οι παραπάνω επιλογές – πολιτικές της κυβέρνησης της Ν. Δ. είναι το τσάκισμα της οργανωμένης αμφισβήτησης στο εσωτερικό των σχολών και των χώρων εργασίας. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η προσπάθεια ποινικοποίησης του συνδικαλισμού και μετατροπής των συνδικάτων και συλλόγων σε ακίνδυνες ατομικές δομές. Αυτό φαίνεται τόσο στον νόμο Χατζηδάκη, όπου πατώντας πάνω σε νόμους προηγούμενης κυβέρνησης δημιουργεί  ένα ασφυκτικό πλαίσιο για την κήρυξη απεργίας και φακελώνει τα μέλη των σωματείων αλλά και από την κατάργηση του πανεπιστημιακού ασύλου το 2019, τον νόμο Κ-Χ και τον νέο νόμο πλαίσιο (ΟΠΠΙ, ενιαία ψηφοδέλτια, ηλεκτρονικές ψηφοφορίες).

Σε αυτή την βάση λοιπόν γίνεται ξεκάθαρο πως τόσο η κατάργηση του ασύλου όσο και η πανεπιστημιακή αστυνομία έρχονται ουσιαστικά να διασφαλίσουν την απρόσκοπτη εφαρμογή όλων των παραπάνω αναδιαρθρώσεων σε επίπεδο καθημερινότητας και προοπτικής και σε καμία περίπτωση δεν διασφαλίζουν την ασφάλεια την πανεπιστημιακής κοινότητας. Το άσυλο αποτέλεσε και αποτελεί ένα βασικό κεκτημένο των φοιτητών και των εργαζόμενων μέσα στο οποίο μπορούσαν και μπορούν να παλεύουν διασφαλίζοντας τα καθημερινά υλικά τους συμφέροντα και προοπτικές προστατευμένοι από την κρατική καταστολή και παρέμβαση.

Το επόμενο κρίσιμο διάστημα καλούμαστε, ως φοιτητές, να  απαντήσουμε στην παραπάνω κατάσταση και στην μαύρη προοπτική που μας περιγράφεται. Σε όλη αυτή την κατάσταση η απάντηση πρέπει να δοθεί μέσα από τους συλλογικούς μας φορείς, στη βάση της διεκδίκησης των υλικών μας συμφερόντων και τη διαμόρφωση της προοπτικής μας, κόντρα στην ατομική ύπαρξη και την απάθεια.

 Διεκδικούμε ανθρώπινους ρυθμούς σπουδών ενάντια στην περαιτέρω εντατικοποίηση μας και πειθάρχηση στα πρότυπα του μελλοντικού ελαστικά εργαζόμενου που μας ετοιμάζουν.

Διεκδικούμε πτυχία με ενιαία επαγγελματική κατοχύρωση στο αντικείμενό μας για να μπορούμε μετέπειτα να διεκδικούμε καλύτερες εργασιακές συνθήκες κι όχι πιστοποιητικά γνώσης που δεν θα διασφαλίζουν κανένα επαγγελματικό δικαίωμα και θα πρέπει να κάνουμε διαρκείς μετεκπαιδεύσεις, με ατομική μας ευθύνη.

Όλα αυτά για να επιτευχθούν χρειάζονται την άμεση απάντησή μας μέσω των συλλογικών δομών που προσπαθούν (κυβέρνηση και ΥΠΑΙΘ) μανιωδώς να διαλύσουν, τους φοιτητικούς μας συλλόγους. Τη δυνατότητα που έχουν οι φοιτητές να συνευρίσκονται μαζικά και να παλεύουν μέσα από αυτές τις συλλογικές δομές είναι που τρέμει η κυβέρνηση και γι’ αυτό φέρνει αυτές τις αναδιαρθρώσεις.

Είναι αναγκαία, περισσότερο από οποιαδήποτε στιγμή του παρελθόντος, η περαιτέρω μαζικοποίηση των διαδικασιών των φοιτητικών συλλόγων προκειμένου να απαντήσουμε σε όλα αυτά και να ανατρέψουμε την εφαρμογή αυτών των πολιτικών, διασφαλίζοντας μια καλύτερη καθημερινότητα και προοπτική. Πρέπει λοιπόν να γίνει αντιληπτό προς πάσα κατεύθυνση, ότι αυτός ο νόμος δεν θα περάσει. Θα μπλοκάρουμε κάθε αιχμή οποιουδήποτε νόμου μας τσακίζει την καθημερινότητα και το μέλλον μας. Όσο και να προσπαθούν δεν πρόκειται να τους περάσει.

*Φοιτητής του τμήματος Οικονομικής Επιστήμης του Ο. Π. Α. (πρώην Α.Σ.Ο. Ε.Ε.) και μέλος του Φοιτητικού Συλλόγου του Ο. Π. Α. «Σωτήρης Πέτρουλας»

The post Για τον νέο νόμο πλαίσιο για τα Α.Ε.Ι. και την αναδιάρθρωση της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.