Δεν ψηφίζουμε για διαχείριση — ψηφίζουμε για αγώνα

Η δύναμη βρίσκεται στη βάση: Συμμετέχουμε, αγωνιζόμαστε, διεκδικούμε

Η συμμετοχή στις εκλογές αντιπροσώπων για την 95^η ΓΣ της  Διδασκαλικής Ομοσπονδία; Ελλάδας είναι υπόθεση αγώνα και συλλογικής αξιοπρέπειας.

Σε μια εποχή όπου η εκπαίδευση μετατρέπεται ολοένα και περισσότερο σε πεδίο πειθάρχησης, αξιολόγησης, κατηγοριοποίησης και εμπορευματοποίησης της παιδείας, η συμμετοχή των εκπαιδευτικών στις εκλογές αντιπροσώπων για τη ΔΟΕ δεν αποτελεί μια τυπική εκλογική διαδικασία. Είναι πολιτική και παιδαγωγική πράξη. Είναι μια πράξη αντίστασης απέναντι στη λογική της ανάθεσης, της σιωπής και της συνδικαλιστικής γραφειοκρατίας.

Για εμάς, ο συνδικαλισμός δεν είναι μηχανισμός εκλογικής επιβίωσης ούτε χώρος διαχείρισης ή προσωπικής ανέλιξης. Δεν μετράμε τη δράση μας με όρους πρόσκαιρου εκλογικού οφέλους. Άλλωστε, οι συναδέλφισσες και οι συνάδελφοι αναγνωρίζουν ότι βρισκόμαστε σταθερά στην πρώτη γραμμή του αγώνα: μέσα στις απεργίες, στις συλλογικές διαδικασίες, στις κινητοποιήσεις, στις συγκρούσεις με την αντιεκπαιδευτική πολιτική της κυβέρνησης της ΝΔ και με όλες τις προηγούμενες.

Αυτό που υπηρετούμε είναι ένας συνδικαλισμός βάσης. Ένας συνδικαλισμός που δεν αποφασίζει πίσω από κλειστές πόρτες, ούτε περιορίζεται σε συμβολικές διαμαρτυρίες χωρίς συνέχεια και προοπτική. Πιστεύουμε βαθιά ότι οι ίδιες οι γενικές συνελεύσεις, οι διαδικασίες βάσης, οι αντιιεραρχικές δομές οφείλουν να καθορίζουν τόσο τις μορφές πάλης όσο και τα αιτήματα κάθε περιόδου. Εκεί χτυπά η καρδιά του συλλογικού αγώνα: στη συμμετοχή, στη δημοκρατία, στη συνδιαμόρφωση.

Δεν έχουμε ανάγκη από ένα συνδικάτο που θα αρκείται σε ανακοινώσεις καταγγελίας και εθιμοτυπικές κινητοποιήσεις. Έχουμε ανάγκη από ένα μαχητικό σωματείο, ικανό να οργανώνει ανυποχώρητους αγώνες· αγώνες που δεν διαχειρίζονται την ήττα αλλά διεκδικούν αυτό που αρχικά φαντάζει αδύνατο. Γιατί όλες οι μεγάλες κοινωνικές και εργασιακές κατακτήσεις κάποτε χαρακτηρίζονταν “ανέφικτες”.

Η παιδαγωγική ελευθερία στο σχολείο δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς συλλογικούς αγώνες. Δεν μπορεί να υπάρξει όταν ο εκπαιδευτικός φοβάται, αξιολογείται αυταρχικά, μετατρέπεται σε εκτελεστή εντολών και αριθμών. Το σχολείο που οραματιζόμαστε δεν είναι σχολείο ανταγωνισμού, ταξικών φραγμών και πειθαρχίας. Είναι ένα δημόσιο, δημοκρατικό σχολείο χειραφέτησης, κριτικής σκέψης, ισότητας και δημιουργίας.

Γι’ αυτό η συμμετοχή στις εκλογές για τη ΔΟΕ έχει σημασία. Όχι ως μια στενή εκλογική μάχη συσχετισμών, αλλά ως επιλογή για το ποιο συνδικαλιστικό και παιδαγωγικό όραμα θα δυναμώσει την επόμενη μέρα. Η αποχή δεν τιμωρεί τους μηχανισμούς· αντίθετα, τους διευκολύνει. Η ενεργή συμμετοχή είναι αυτή που μπορεί να δώσει δύναμη σε συλλογικότητες αγώνα, σε φωνές που επιμένουν να συγκρούονται, να διεκδικούν, να ανοίγουν δρόμους.

Συνεχίζουμε, λοιπόν, όχι ως επαγγελματίες συνδικαλιστές αλλά ως μάχιμοι εκπαιδευτικοί της τάξης και της πράξης που πιστεύουμε ότι το σχολείο και η κοινωνία μπορούν να αλλάξουν μόνο μέσα από συλλογικούς, ανυποχώρητους και δημοκρατικούς αγώνες. Με εμπιστοσύνη στη δύναμη της βάσης. Με πίστη ότι η εκπαίδευση δεν είναι πεδίο υποταγής αλλά πεδίο ελευθερίας.

Η συμμετοχή είναι δύναμη: Για ένα μαχητικό εκπαιδευτικό κίνημα

Η παιδαγωγική ελευθερία κατακτιέται συλλογικά

Για μια ΔΟΕ των αγώνων και όχι της σιωπής

​

The post Οι εκλογές για τη ΔΟΕ δεν είναι κάλπη· είναι επιλογή αγώνα first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Λίγα λόγια για το βιβλίο αυτό, με μια σύντομη αναδρομή στην ιστορία του αγγλικού εκπαιδευτικού συστήματος, γιατί ο συγγραφέας ήταν Άγγλος και έγραφε για την Αγγλία, οπότε πρέπει να μπούμε στο μυαλό του και στην κοινωνία του.

Με μορφή ολιγόν κόμικς για να είναι πιο εύληπτο…

Με τον σύνδεσμο που είναι μέσα στην παρακάτω εικόνα κατεβαίνει ή αν πατήσετε απευθείας εδώ:

The post Βιβλιοπαρουσίαση: Michael D. Young, «Η άνοδος της αξιοκρατίας», μτφ. Χ. Ποζίδης first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

-Καλημέρα, δάσκαλε

-Καλημέρα, Βασίλη. Τι νέα;

-Πες μου εσύ κανένα καλό νέο, γιατί τα κανάλια κοντεύουν να μας τρελάνουν!

-Κι εγώ έχω μείνει άφωνος. Ακόμα κι όταν κάποιος πάει να μιλήσει, πέφτουν πάνω του!

-Είναι μεγάλα τα συμφέροντα, δάσκαλε. Τι έχεις στο μυαλό σου;

-Αυτά τα παιδιά, που θέλησαν να πάνε στην Παλαιστίνη να εκφράσουν τη συμπαράσταση τους στους ανθρώπους, που βασανίζονται και απειλούνται με θάνατο κάθε μέρα…

-Και τι κατάφεραν;-Φάνηκε ότι “ο βασιλιάς είναι γυμνός”. Αν οι πολιτισμένοι υποστηρίζουμε ένα κράτος, που φυλακίζει, ξυλοκοπεί κι εξευτελίζει όποιον αντιδρά, τι είδους πολιτισμός είναι αυτός;

-Για το Ισραήλ λες… Δεν υπάρχει λογικός άνθρωπος που να συμφωνεί μ’ αυτές τις πράξεις.

-Να χαιρόσαστε τους συμμάχους μας λοιπόν!

-Κατά τ’ άλλα πώς πάει το σχολείο;

-Στα Λύκεια έχουν μπει σε ρυθμό εξετάσεων. Εμείς, στα Γυμνάσια αγκομαχάμε να τελειώσουμε τα μαθήματα.

-Και γιατί αγκομαχάτε;

-Γιατί τα παιδιά είναι πολύ ατίθασα. Μετά το Πάσχα έχουμε δεινοπαθήσει. Το μόνο που επιδιώκουν είναι να μη γίνει μάθημα.

-Παιδιά είναι, δάσκαλε. Είναι κι άνοιξη… μην το ξεχνάς.

-Έτσι φαίνεται…έχουν επηρεασθεί. Αλλά από την άλλη να τους λες: “καθίστε να σας πω τα πιο σημαντικά κεφάλαια για τις εξετάσεις ” κι αυτά να κάνουν φασαρία, αυτό με ξεπερνάει.

-Και ποιος σου είπε ότι τα νοιάζουν οι εξετάσεις;

-Δηλαδή;

-Έχουν ουσία οι εξετάσεις, δάσκαλε; Νομίζεις ότι τα παιδιά δεν καταλαβαίνουν;

-Τι να πω; Κάποια αντιδρούν έτσι στην τυραννία των εξετάσεων; Μπορεί…

-Μεγάλη σημασία δεν έχουμε δώσει στις εξετάσεις, δάσκαλε; Είδες τα δύο κορίτσια, που αυτοκτόνησαν;

-Τα έχουν πιέσει πολύ τα παιδιά, Βασίλη. Αυτός ο μύθος ότι όλα κρίνονται στις Πανελλήνιες είναι καταστροφικός.

-Όλοι φταίμε. Πρώτα απ’ όλα οι κυβερνήσεις, που με τα συστήματα τους απαγορεύουν στα νέα παιδιά να ζήσουν την εφηβεία τους. Και που, με την έλλειψη επαγγελματικού προσανατολισμού και την αύξηση της ανεργίας, οδηγούν τα παιδιά σε αδιέξοδο.

-Σωστά. Είναι απαράδεκτη η πολιτική που ασκείται στην Παιδεία.

-Ποιοι είναι αυτοί που λένε στα παιδιά ότι αν δεν πετύχουν στις Πανελλήνιες, θα αποτύχουν στη ζωή τους; Και ποια είναι η τύχη όσων πετυχαίνουν;

-Ποια είναι, Βασίλη; Σε μας στην εκπαίδευση οι επιτυχόντες είναι στην καλύτερη περίπτωση με μια βαλίτσα στο χέρι και τρέχουν σ’ όλη τη χώρα να καλύψουν τα κενά ως αναπληρωτές με μισθό κάτω από 1000 ευρώ.

-Και οι άλλοι;

-Οι άλλοι π.χ. οι γιατροί λόγω και της απουσίας σοβαρής πολιτικής υποστήριξης της δημόσιας υγείας, συνήθως προσφέρουν τις υπηρεσίες τους σε νοσοκομεία στην Ευρώπη κι αλλού.

-Και γι’ αυτό αγχώνουμε τα παιδιά μας; Για να καταντήσουν περιφερόμενοι ή μετανάστες;

-Ακριβώς. Και φταίνε σ’ αυτό και οι οικογένειες, Βασίλη.

-Και τι να κάνουμε, δάσκαλε, αφού αυτό είναι το σύστημα;

-Να αντιδράσετε, Βασίλη. Προέχει η ψυχική υγεία των παιδιών κι όχι μια πρόσκαιρη επιτυχία.

-Δίκιο έχεις. ..

-Και να ψάξουμε να βρούμε τα πραγματικά ενδιαφέροντα των παιδιών και τις κλίσεις τους κι όχι να τα πιέζουμε κυβέρνηση-γονείς-καθηγητές απλά να πετύχουν στις Πανελλήνιες.

-Και το υπουργείο τι λέει για όλα αυτά;

-Λέει ότι δεν είναι αξιόπιστο το σύστημα, γιατί είναι λίγες αυτές οι εξετάσεις και θέλει να τις επεκτείνει σε όλο το Λύκειο!

-Για να μπαίνουν σίγουρα οι καλύτεροι στις σχολές…

-Αν επιβιώσουν σ’ αυτόν το μαραθώνιο… Μια ολόκληρη τριετία θα δίνουν σημασία μόνο σε ό,τι σχετίζεται με τις εξετάσεις.

-Είναι κακό αυτό, δάσκαλε;

-Φυσικά. Παιδεία δεν είναι να κυνηγάς τα θέματα, αλλά να μαθαίνεις πράγματα απ’ όλες τις επιστήμες. Και επιπλέον να διδαχτείς και να γίνεις άνθρωπος με αγάπη στο διπλανό και ενσυναίσθηση…

-Άρα, δε βοηθούν οι πολλές εξετάσεις…

-Ακριβώς.

-Άρα, να μην πιέζω κι εγώ το γιο μου.

-Να μην τον πιέζεις με το βλέμμα στις εξετάσεις. Να του λες όμως να προσπαθεί στο σχολείο και να εκτιμά μαθητές και καθηγητές.

-Τίποτα άλλο σπουδαίο, δάσκαλε;-Να έρθετε μαζί μας…Θέλουμε να δουλεύουμε με αξιοπρέπεια- να μη νιώθουμε φτωχοί- και να μας δώσουν κάποια εμπιστοσύνη.

-Σε τι;

-Δε γίνεται να σέρνονται 2.500 συνάδελφοί στα Πειθαρχικά. Με τι ηθικό και τι κουράγιο θα κάνουν τη δουλειά τους;

-Και δεν υπάρχουν άλλοι τρόποι; Δε συζητούν μαζί σας τα θέματα της Παιδείας;

-Γιατί με τους εκπροσώπους των Γονέων συζητούν;

-Δεν το βλέπω

-Άρα, θέλει αγώνα, Βασίλη… κι όχι ο καθένας μόνος του.

-Για να δούμε, βρε δάσκαλε. Με σένα συμφωνώ. Πολλές φορές οι συνάδελφοι σου μας τα χαλάνε.

-Κι άλλες φορές κάποιοι γονείς, αντί να μας καταλάβουν, δημιουργούν εμπόδια στη δουλειά μας.

-Όλοι φταίμε λοιπόν.

-Ναι, αλλά κάποιοι πρέπει να καλλιεργήσουμε την ιδέα της ενότητας δασκάλων και γονιών.

-Εμείς οι δύο σίγουρα…

-Αλλιώς είμαστε χαμένοι…

-Δυστυχώς

-Αλλά αυτοί που θα χάσουν σίγουρα είναι τα ίδια τα παιδιά.

-Συμφωνώ, δάσκαλε.

-Όλοι και όλες μαζί για ένα δημόσιο δωρεάν σχολείο για όλα τα παιδιά χωρίς διακρίσεις.

-Γειά σου, δάσκαλε.

-Γειά σου, Βασίλη.

The post Διάλογος μ’ ένα γονιό (Μπροστά στις εξετάσεις) first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Για να αξιοποιηθεί η υπαρκτή τεχνητή νοημοσύνη στο σχολείο, πρέπει πρώτα να το φέρει στα πεπερασμένα μέτρα της.

Η παγκόσμια συζήτηση για την «αξιοποίηση» της τεχνητής νοημοσύνης στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση συνεχίζεται αμείωτη. Όπως έχουμε ξαναγράψει, η μαζική χρήση των εμπορικών εφαρμογών της τεχνητής νοημοσύνης στα σχολεία είναι κεντρική στρατηγική των μεγάλων πολυεθνικών που ελέγχουν τα μεγάλα γλωσσικά μοντέλα στη Δύση.

Πρόσφατα, είχα την χαρά να συμμετάσχω σε μία πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση της Διδασκαλικής Ομοσπονδίας Ελλάδος για την τεχνητή νοημοσύνη και ομολογώ ότι εντυπωσιάστηκα από το βάθος των ερωτημάτων που τέθηκαν αλλά και της της συζήτησης που έγινε. Θα ήθελα όμως, έστω και εκ των υστέρων, να βάλω στο τραπέζι και μερικές πολύ χρήσιμες και κατατοπιστικές σκέψεις που εντόπισα διαβάζοντας το πολύ ενδιαφέρον βιβλίο του Γιάννη Περπερίδη «Η Τεχνητή «Νοημοσύνη» ενώπιον του εαυτού της. Μία φιλοσοφική απομάγευση» (εκδόσεις Τόπος).

Ο Γιάννης Περπερίδης διακρίνει μία σειρά από μακροπρόθεσμα σημαντικούς κινδύνους για την εκπαίδευση, την τέχνη, τη φιλοσοφία και το περιβάλλον, όπως αυτοί προκύπτουν από την έννοια της «περιτύλιξης» του κόσμου μας γύρω από την τεχνητής νοημοσύνης. Πρόκειται για μία έννοια – κλειδί που έχει αναπτύξει ο περίφημος Luciano Floridi. Η έννοια της περιτύλιξης περιγράφει μια διαδικασία κατά την οποία η τεχνητή νοημοσύνη δεν προσαρμόζεται στον κόσμο, αλλά αντιθέτως ο κόσμος προσαρμόζεται σταδιακά στη λογική της. Δεν είναι η τεχνητή νοημοσύνη που «καταλαβαίνει» τον κόσμο, είναι ο κόσμος που αναδιαμορφώνεται ώστε να γίνει «κατανοητός» από αυτήν.

Ένα απλό παράδειγμα: ένα smartwatch δεν μετράει τη «γενική ευεξία» ενός ανθρώπου, μετράει παλμούς, βήματα, ώρες ύπνου. Έτσι η ευεξία ορίζεται εκ νέου ως αυτό που μπορεί να μετρηθεί και να ψηφιοποιηθεί. Ο κόσμος έχει αρχίσει να τυλίγεται γύρω από εκείνο που η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να διαβάσει και να επεξεργαστεί. Και ό,τι μένει έξω από αυτή την αναγνωσιμότητα, αρχίζει να θεωρείται αόρατο, ή και ανύπαρκτο.

Η τεχνητή νοημοσύνη ως εργαλείο αναμόρφωσης

Ο Περπερίδης μετασχηματίζει αυτή την έννοια σε εργαλείο ανάλυσης και την «τρέχει» πάνω σε πεδία της ζωής που μας αφορούν άμεσα: την εκπαίδευση, την τέχνη, τη φιλοσοφία και το περιβάλλον. Σε κάθε ένα από αυτά, η τεχνητή νοημοσύνη εμφανίζεται ως μία δύναμη που δεν «χρησιμοποιείται» απλώς, αλλά αναδιατάσσει, εκτοπίζει και αντικαθιστά. Με αυτή την οπτική, ο κίνδυνος δεν είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα γίνει «έξυπνη» και θα μας ξεπεράσει. Ο κίνδυνος είναι πολύ πιο γήινος και πολύ πιο πιεστικός: ότι θα περιορίσουμε εμείς τους εαυτούς μας, περιορίζοντας τις ανθρώπινες λειτουργίες σε ότι χωράει στα καλούπια που βάζουν οι μηχανές.

Ένας από τους μεγάλους περιορισμούς των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων είναι ότι είναι αποκλειστικά γλωσσικά και δεν μπορούν να συμπεριλάβουν καμία άλλη εκδοχή της ανθρώπινης νοημοσύνης, της οποίας η γλώσσα είναι ένα μόνο μέρος. Η τεχνητή νοημοσύνη λειτουργεί αποκλειστικά σε επίπεδο συντακτικού: επεξεργάζεται σύμβολα σύμφωνα με κανόνες, χωρίς να «καταλαβαίνει» το νόημα αυτών των συμβόλων. Το πρόβλημα επομένως δεν είναι ότι οι μηχανές δεν κατανοούν τον κόσμο. Αυτό που είναι βαθιά ανησυχητικό είναι η μεγάλη πίεση που υπάρχει έτσι ώστε, σταδιακά, ο κόσμος να αναδιαμορφώνεται και οι ανθρώπινες λειτουργίες να υποβιβάζονται – περιορίζονται σε αυτές του συντακτικού επιπέδου. Αυτή είναι η πλέον απαραίτητη προϋπόθεση που θα επιτρέπει στη τεχνητή νοημοσύνη να «προσομοιώσει» επιτυχώς τις συνήθεις ανθρώπινες διαδικασίες. Οι μεγάλοι έμποροι της τεχνητής νοημοσύνης θέλουν να κατακτήσουν και να αποικιοποιήσουν όλο τον κόσμο εντός των μεγάλων γλωσσικών μοντέλων, όχι «ανεβάζοντας» τις μηχανές στο επίπεδο των ανθρώπων, αλλά «κατεβάζοντας» τους ανθρώπους στο επίπεδο της μηχανής.

Ποια είναι λοιπόν η ακριβής διαδικασία της περιτύλιξης της τεχνητής νοημοσύνης στην εκπαίδευση, με άλλα λόγια πως επιδιώκεται να αλλάξει η εκπαίδευση για να μπορούν να εφαρμοστούν τα εμπορικά μεγάλα γλωσσικά μοντέλα;

Τα τελευταία χρόνια, ένα ερώτημα επανέρχεται όλο και πιο επιτακτικά στους εκπαιδευτικούς κύκλους: μπορεί η τεχνητή νοημοσύνη να διδάξει και να υποκαταστήσει, έστω και μερικά, την ανθρώπινη διδασκαλία; Η συνήθης βιαστική απάντηση είναι «ναι». Ακούμε συνέχεια για εξατομικευμένη μάθηση, για αλγόριθμους που «προσαρμόζονται στον ρυθμό κάθε μαθητή», για παιδαγωγικά chatbots που δεν κουράζονται, δεν απογοητεύονται, δεν χάνουν την υπομονή τους. Βεβαίως, όταν αυτές οι απαντήσεις δίνονται από τις ίδιες τις εταιρείες που προωθούν τα εμπορικά τους προϊόντα στα σχολεία, κάθε άλλο παρά ανιδιοτελείς ή ουδέτερες είναι.

Νομίζω όμως, ότι σε αντίθεση με την ευκολία του «ναι» το βιβλίο του Περπερίδη βάζει τα πράγματα στη σωστή τους θέση. Η εκπαίδευση δεν είναι μια διαδικασία μεταφοράς πληροφοριών από έναν πομπό (δάσκαλο/βιβλίο) σε έναν δέκτη (μαθητή). Είναι μια σχέση (σωματική, κοινωνική, βιωματική) η οποία απαιτεί παρουσία, αμφιβολία, αντίσταση, συναίσθημα, αποτυχία και επανεκκίνηση. Κανένα από αυτά τα στοιχεία δεν μπορεί να ψηφιοποιηθεί χωρίς να χαθεί κάτι ουσιαστικό.

Η μεταφορά πληροφοριών δεν είναι εκπαίδευση

Ένα σύστημα τεχνητής νοημοσύνης μπορεί να αξιολογήσει τις γραπτές απαντήσεις ενός μαθητή, να εντοπίσει ορθογραφικά λάθη, να μετρήσει τη σωστή απάντηση. Αυτό που δεν μπορεί να κάνει (και εδώ βρίσκεται το κομβικό σημείο) είναι να αντιληφθεί γιατί ένας μαθητής έκανε αυτό το λάθος, τι αγωνία κρύβεται πίσω από τη σιωπή του, ποια σωστή η λάθος αναζήτηση βρίσκεται πίσω από μια «λανθασμένη» απάντηση.

Το βιβλίο αξιοποιεί την παιδαγωγική σκέψη δύο στοχαστών που αξίζει να θυμηθούμε: τον Paulo Freire και τον Ivan Illich. Ο Freire είχε δείξει ότι η εκπαίδευση που αντιμετωπίζει τον μαθητή ως παθητικό δέκτη πληροφοριών (αυτό που αποκαλούσε «τραπεζική εκπαίδευση») δεν εκπαιδεύει αλλά μάλλον αφυδατώνει την κριτική σκέψη. Οι μαθητές δεν είναι αποθήκες γνώσεων για να τους γεμίσουμε όπως γεμίζουμε έναν άδειο χώρο. Η γνώση κατακτάται μέσα από δράση, κριτική, κατανόηση του κόσμου και μετασχηματισμό του εαυτού. Ο Illich, από την πλευρά του, είχε επισημάνει τον κίνδυνο του «πιστοποιητισμού», δηλαδή τη μετατροπή της εκπαίδευσης σε πιστοποιητικό, σε τυπική διαδικασία που αποσυνδέεται από την πραγματική μάθηση και γίνεται απλώς γρανάζι της οικονομικής μηχανής.

Ωστόσο ακριβώς αυτό δεν είναι που υπόσχεται η ΤΝ στην εκπαίδευση; Μια εκπαίδευση που βελτιστοποιεί μετρήσιμα αποτελέσματα, που αξιολογεί «επιδόσεις», που παρέχει «εξατομικευμένο περιεχόμενο» βάσει αναλυτικών δεδομένων (learning analytics); Είναι ακριβώς η «τραπεζική εκπαίδευση» του Freire σε ψηφιακή έκδοση, με την επιπλέον αυταπάτη ότι αφού ο αλγόριθμος «προσαρμόζεται», τάχα σέβεται τον μαθητή. Είναι άραγε σεβασμός του μαθητή να μετράς την ταχύτητα απόκρισής του και να βελτιστοποιείς, αλγοριθμικά, τα ποσοστά «σωστών απαντήσεων» του;

Το βαθύτερο πρόβλημα δεν είναι τεχνικό αλλά οντολογικό. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να λειτουργήσει στην εκπαίδευση μόνο αν η εκπαίδευση επαναπροσδιοριστεί με τους όρους που η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να κατανοήσει. Αυτό σημαίνει να «αποξηράνουμε» τη μάθηση ως μεταφορά ποσοτικοποιήσιμης πληροφορίας, και το μαθητή ως επεξεργαστή δεδομένων. Αυτή είναι η «περιτύλιξη» εφαρμοσμένη στην εκπαίδευση: το σχολείο αναδιαμορφώνεται όχι για να χρησιμοποιήσει καλύτερα τον άνθρωπο, αλλά για να γίνει διαχειρίσιμο από τη μηχανή. Και αυτό δεν είναι υποθετικό σενάριο, συμβαίνει ήδη σε κάθε εκπαιδευτικό σύστημα που αξιολογείται με τυποποιημένα τεστ, στρέφεται στα «μετρήσιμα αποτελέσματα» και αντιμετωπίζει τον δάσκαλο ως «πάροχο γνώσης» που αξιολογείται από τα αποτελέσματα της τάξης του.

Η σχέση δασκάλου-μαθητή δεν είναι διαδικασία μεταφοράς πληροφοριών, είναι ενσώματο βίωμα σε κοινούς χωροχρόνους. Ο δάσκαλος δεν «εξηγεί» απλώς, είναι παρόν με το σώμα του, με την εμπειρία του, με τις επιτυχίες και αποτυχίες του. Είναι μοντέλο όχι τόσο σωστής απάντησης, αλλά κυρίως σωστής και κριτικής αναζήτησης. Η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί να αντικαταστήσει τη μεταφορά πληροφοριών, αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει αυτή τη σχέση. Και αν η εκπαίδευση επαναπροσδιοριστεί ως «αποτελεσματική μεταφορά πληροφοριών», τότε ο δάσκαλος γίνεται περιττός. Όχι γιατί η τεχνητή νοημοσύνη είναι ανώτερη, αλλά γιατί εμείς θα έχουμε αποδεχθεί έναν χωρίς χυμούς, «αποξηραμένο» ορισμό της διδασκαλίας που είναι ο μόνος που χωράει στον αλγόριθμο.

Ο κίνδυνος τελικά δεν είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη θα «καταστρέψει» την εκπαίδευση. Είναι ότι η εκπαίδευση θα καταστρέψει τον εαυτό της, αποδεχόμενη έναν ορισμό της μάθησης που ταιριάζει στη μηχανή αλλά αφαιρεί από τον άνθρωπο ό,τι τον κάνει να μαθαίνει πραγματικά: την αβεβαιότητα, τη σχέση, την ανατροπή, την ανακάλυψη, την αποτυχία που διδάσκει περισσότερο από κάθε σωστή απάντηση. Και εδώ εντοπίζεται μια ακόμη βαθιά αντίφαση: η τεχνητή ενδεχομένως βελτιώνει κάποιες μετρήσιμες επιδόσεις, αλλά ακριβώς επειδή αναπαράγει τα ήδη μετρούμενα, δεν μπορεί ποτέ να μεταδώσει αυτό που δεν μετριέται: κριτική σκέψη, φρόνηση, ήθος.

*Ο Αντώνης Μαυρόπουλος είναι σύμβουλος κυκλικής οικονομίας και συγγραφέας.

The post Η εκπαίδευση στον ιστό της τεχνητής νοημοσύνης first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Ως δάσκαλος, δεν μπορώ να αντιμετωπίσω την τραγωδία στην Ηλιούπολη σαν ένα ακόμα περιστατικό “ατομικής ευθύνης”. Δύο κορίτσια 17 χρονών ανέβηκαν σε μια ταράτσα και έπεσαν στο κενό. Η μία έχασε τη ζωή της, η άλλη δίνει μάχη. Πίσω από τους τίτλος των ειδήσεων, τις δακρύβρεχτες αναρτήσεις, τα σοκαρισμένα βλέμματα και τα σημειώματα που μιλούν για φόβο, απόγνωση και πίεση, κρύβεται μια ολόκληρη κοινωνία που συνθλίβει τα παιδιά της.

Στα σχολεία βλέπουμε καθημερινά παιδιά κουρασμένα πριν καν ξεκινήσει η ζωή τους. Παιδιά που μεγαλώνουν μέσα στην ανασφάλεια, στην αγωνία της επιτυχίας, στον φόβο της αποτυχίας, στην οικονομική ασφυξία των οικογενειών τους. Έφηβοι που καλούνται να αποδείξουν συνεχώς την αξία τους μέσα από βαθμούς, εξετάσεις, επιδόσεις και ατελείωτη πίεση με Τράπεζα Θεμάτων, ελάχιστη βάση εισαγωγής, ιδιωτικά κολλέγια και δίδακτρα. Και την ίδια στιγμή, το ίδιο το σχολείο απαξιώνεται συστηματικά από την πολιτεία: υποχρηματοδότηση, υποστελέχωση, εξαντλημένοι εκπαιδευτικοί, σχολικοί ψυχολόγοι που δεν επαρκούν ούτε στο ελάχιστο, δομές στήριξης διαλυμένες ή αποσπασματικές.

Η κοινωνία απαιτεί από τα παιδιά να αντέχουν τα πάντα, ενώ γύρω τους καταρρέουν οι βασικές σταθερές. Οι γονείς δουλεύουν σε εξοντωτικούς ρυθμούς, με διαλυμένα εργασιακά δικαιώματα, με μισθούς που δεν φτάνουν, με το άγχος της επιβίωσης να γίνεται καθημερινότητα. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ψυχική φθορά περνά αθόρυβα στα παιδιά. Και όταν συμβαίνει μια τέτοια τραγωδία, όλοι αναρωτιούνται ξαφνικά πώς δεν το είδαμε.

Το βλέπαμε. Το βλέπουμε κάθε μέρα μέσα στις τάξεις. Στα βλέμματα των παιδιών που λυγίζουν σιωπηλά. Στην εξάντληση, στη μοναξιά, στην αίσθηση ότι το μέλλον μοιάζει απειλή αντί για ελπίδα. Το πρόβλημα δεν είναι ατομικό. Είναι βαθιά κοινωνικό και πολιτικό!

Αν πραγματικά θέλουμε να τιμήσουμε αυτά τα παιδιά, αν πραγματικά θέλουμε να βοηθήσουμε τα νέα παιδιά, τότε πρέπει να σταματήσουμε να αντιμετωπίζουμε την ανθρώπινη απόγνωση σαν ατυχές γεγονός. Χρειάζεται ένα σχολείο που να μορφώνει και να στηρίζει ουσιαστικά. Χρειάζεται κοινωνική προστασία, δημόσια ψυχική υγεία, αξιοπρεπής εργασία, χρόνος για ζωή και ανθρώπινες σχέσεις. Χρειάζεται μια κοινωνία που να μην μετατρέπει την εφηβεία σε αγώνα επιβίωσης.

Γιατί κανένα παιδί δεν πρέπει να φτάνει να πιστεύει πως “αυτός ο κόσμος δεν είναι πια για μένα”…

Συλλυπητήρια και συγγνώμη στην οικογένεια…

Υ.Γ.: Ανταποκρινόμενος στην οδηγία του Χαμόγελου του Παιδιού και με αίσθημα ευθύνης απέναντι σε κάθε παιδί και έφηβο που μπορεί να βρίσκεται σε ψυχική δυσκολία, αφαιρώ από την ανάρτηση το προσωπικό σημείωμα της 17χρονης.

Δυστυχώς, όλοι μάθαμε τι έγραψε…

The post Για την τραγωδία στην Ηλιούπολη first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

“Me sem Romni” [εγώ είμαι Ρομνή]

Κοινωνικά σύνορα και εκπαίδευση των παιδιών Ρομά

The post Εκδήλωση: “Me sem Romni” [εγώ είμαι Ρομνή] first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η διαφήμιση στο Facebook δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. Δε χρειάζεται να παιδεύεσαι για να σχεδιάζεις τη διδασκαλία σου. Μπορεί να το κάνει η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ στο εξής) για σένα. Απλώς χρησιμοποίησε τα κατάλληλα εργαλεία και θα έχεις έτοιμα στο πιάτο, σχέδια διδασκαλίας, εργασίες, θεωρητική τεκμηρίωση και πλαισίωσή τους για κάθε χρήση και για κάθε περίσταση. Στην εποχή της αξιολόγησης, με τις αναρίθμητες ρουμπρίκες και λίστες με διδακτικούς στόχους που πρέπει να συμπληρωθούν, τα σχέδια διδασκαλίας που πρέπει να κατατεθούν στις πλατφόρμες, τι πιο ασφαλές και πιο προσιτό από ένα φιλικό περιβάλλον που θα σου παρέχει εγγυημένα αποτελέσματα μέσα σε ένα εκπαιδευτικό πλαίσιο όπου πρέπει όλα να καταμετρώνται. Γιατί, όπως έχει επισημανθεί, «ότι καταμετρείται και συγκρίνεται ποσοτικά, σημασιοδοτείται σαν «αντικειμενικό» και κοινωνικά ουδέτερο». Αδιάφορο παραμένει για αυτές τις προσεγγίσεις εάν αυτό που καταμετράται είναι μη μετρήσιμο εκ φύσεως.

Ο πρώτος καταιγισμός διαφημίσεων στον υπολογιστή μου εστίαζε στις δυνατότητες διαμόρφωσης διδασκαλιών με τη βοήθεια ΤΝ και στα πλεονεκτήματά τους. Περνούσαν απαρατήρητες. Η συγκεκριμένη διαφήμιση όμως δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητη. Επομένως, τίθεται το ερώτημα: πέθανε η διδασκαλία;

Όπως προειδοποιεί χαρακτηριστικά ο Μαυρόπουλος, ο Μπιλ Γκέιτς, σε συνέντευξη του στο «The Tonight Show» του NBC, προέβλεψε ότι μέσα στην επόμενη δεκαετία, οι άνθρωποι δεν θα χρειάζονται πλέον «για τα περισσότερα πράγματα». Χρησιμοποίησε μάλιστα το παράδειγμα των γιατρών και των δασκάλων στους οποίους ακόμα βασιζόμαστε για να τονίσει ότι σταδιακά δεν θα τους χρειαζόμαστε διότι «µε την τεχνητή νοημοσύνη, την επόμενη δεκαετία, αυτό θα γίνεται δωρεάν, θα έχουμε εξαιρετικές ιατρικές συμβουλές και σπουδαία διδασκαλία». Οι τίτλοι: «Σε 10 χρόνια η τεχνητή νοημοσύνη θα αντικαταστήσει δασκάλους και γιατρούς» ή «Επάγγελμα προς εξάλειψη οι δάσκαλοι λόγω τεχνητής νοημοσύνης».

Θα παραθέσω εδώ ορισμένες από τις τοποθετήσεις εισηγητών στο πρόσφατο Συνέδριο της ΔΟΕ με θέμα «Η Τεχνητή Νοημοσύνη ως εκπαιδευτική και κοινωνική πρόκληση», ιδιαίτερα του Αντώνη Μαυρόπουλου, του Περικλή Παυλίδη, αλλά και κάποιες δικές μου πρώτες σκέψεις:

1. Η ΤΝ δεν είναι ουδέτερη, δεν είναι ούτε σφυρί, ούτε πριόνι ώστε να χαρακτηριστεί ως εργαλείο ικανό «για το καλό ή το κακό», ανάλογα με τις προθέσεις του χρήστη του. Οι μεγάλες εταιρείες που ελέγχουν την παγκόσμια ροή πληροφοριών, τη ροή όλου αυτού του όγκου των δεδομένων που δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλον τον κόσμο παρέχουν στο διαδίκτυο, αυτές οι ελάχιστες εταιρείες που ελέγχουν τις πλατφόρμες πάνω στις οποίες κινούνται αυτά τα δεδομένα, δημιουργούν ένα τεχνητό φράγμα επιλογής των δεδομένων που αξιολογούνται ως αξιοποιήσιμα και διαμορφώνουν την τελική δεξαμενή δεδομένων που θα χρησιμοποιηθεί αλλά και τους κανόνες, τους όρους των εφαρμογών που θα “τρέξουν” αυτά τα δεδομένα.
2. Η γνώση έχει το στοιχείο του αναστοχασμού, της ικανοποίησης αναγκών μας, δηλαδή μαθαίνουμε για να ικανοποιήσουμε ανάγκες μας, την ανάγκη για παράδειγμα να προσανατολιστείς στον χώρο, να μπορείς να κινηθείς μέσα σε μια πόλη, να μπορείς να επικοινωνήσεις. Με αυτήν την έννοια, οι εφαρμογές ΤΝ μπορεί να είναι χρήσιμες σε ανθρώπους που είναι ουσιαστικά μορφωμένοι. Που μπορούν να νοηματοδοτήσουν τα δεδομένα και να κρίνουν εάν το αποτέλεσμα που παράγεται έχει νόημα ή δεν έχει. Γι’ αυτό παρατηρούμε σε μεγάλες ιστοσελίδες που χρησιμοποιούν ευρέως ΤΝ χωρίς έλεγχο των κειμένων που παράγονται, να προκύπτουν κείμενα που σε κάποια σημεία στερούνται νοήματος.
3. Βρίσκω εξαιρετική τη μεταφορά του Μαυρόπουλου στην εκδήλωση της ΔΟΕ για να αντιληφθεί κανείς πως δομείται μια νέα γνώση: “όταν φτιάχνουμε ένα παζλ χωρίς να βλέπουμε την τελική εικόνα, ξεκινάμε από τις γωνίες και έπειτα αναζητούμε κομμάτια που συσχετίζονται με τα αντίστοιχα των γωνιών σε σχήμα ή χρώμα, επιδιώκοντας βήμα-βήμα να νοηματοδοτήσουμε αυτό που κατασκευάζουμε. Για τις πλατφόρμες της ΤΝ όλα τα κομμάτια του παζλ είναι ίδια, δεν οδηγούν σε κάποια νοηματοδότηση”.
4. Η διδασκαλία είναι μια εξαιρετικά σύνθετη διαδικασία, αμφίδρομη, διαδραστική, η οποία δομείται μέσα από την ψυχολογική σύνδεση εκπαιδευτικού και εκπαιδευόμενου, επομένως, ο σχεδιασμός και η εφαρμογή της δε μπορεί να μην παίρνει υπόψη το γνωστικό επίπεδο και τις ανισότητες εντός της τάξης, το κλίμα της τάξης, τη δυναμική της, τις σχέσεις των παιδιών μεταξύ τους και με τον/την εκπαιδευτικό, την πολιτισμική σύνθεση της τάξης και τις ιδιαίτερες ευαισθησίες κάθε παιδιού, κυρίως όμως δε μπορεί να μην παίρνει υπόψη την απαραίτητη προϋπόθεση για ουσιαστική εκπαίδευση: γιατί είμαι εγώ εδώ; γιατί πρέπει να το μάθω αυτό; Δε μπορεί να μην επιδιώκει μια κατάσταση περιέργειας στην οποία πρέπει να περιέλθει η τάξη για να υπάρξει πραγματική διδασκαλία, με ουσιαστική συμμετοχή των εκπαιδευόμενων. Τα παραπάνω δεν προσμετρώνται και δεν καταγράφονται, ακόμα και εάν φανταστούμε μια σχολική τάξη με παιδιά συνδεδεμένα με ειδικούς εξατομικευμένους αισθητήρες που θα μετρούν τον βαθμό συγκέντρωσης, αφομοίωσης, ενεργοποίησης νοητικών διαδικασιών κ.α. Και αυτό γιατί η ανακάλυψη του νέου και, πολύ περισσότερο, η αποκάλυψη του ψυχισμού ενός παιδιού είναι μια εξαιρετικά απαιτητική διαδικασία που συμβαίνει μέσα σε ένα συγκεκριμένο κοινωνικό πλαίσιο. Απαιτεί ένα συναίσθημα που λέγεται εμπιστοσύνη. Πολλά από τα παραπάνω δεν είναι ούτε μετρήσιμα ούτε κατατάξιμα. Και βεβαίως, απλώς τινάζονται στον αέρα, εξαφανίζονται από το ορατό πεδίο, όταν στη γωνία της σχολικής αίθουσας καραδοκεί ο αξιολογητής με το μπλοκάκι στο χέρι και το βλέμμα άγρυπνο.
5. Σε κάθε τεχνολογική εξέλιξη, το ίδιο ακριβώς μοτίβο επαναλαμβάνεται. Όταν ανακαλύφθηκε το ραδιόφωνο είπαν, ορίστε ένα μέσο που μπορεί να αντικαταστήσει τον δάσκαλο. Με την τηλεόραση, ακόμα πιο έντονα, οι παλαιότερες/οι θα θυμόμαστε την εκπαιδευτική τηλεόραση στη χώρα μας. Τα ίδια ακριβώς επαναλήφθηκαν με τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, το διαδίκτυο, τις ποικίλες εφαρμογές. Είναι όλα τα παραπάνω άχρηστα, επικίνδυνα και ακατάλληλα, μη συμβατά με την εκπαιδευτική διαδικασία; Όχι δεν είναι, αντίθετα, τα έχουμε χρησιμοποιήσει συμπληρωματικά ως μέσα. Αντικατέστησαν τους εκπαιδευτικούς; Όχι. Ποια είναι η διαφορά σήμερα; Ότι οι μεγάλες εταιρείες έχουν επενδύσει κάποια δις δολάρια και θα πρέπει να κάνουν απόσβεση. Αυτό καθιστά πραγματικά επικίνδυνη την υπόσχεση ότι «δε θα χρειαζόμαστε εκπαιδευτικούς», με την έννοια της πλήρους απαξίωσης και αφυδάτωσης του επαγγέλματος από κάθε αξιακό και ανθρωπιστικό στοιχείο.

Με βάση τα παραπάνω, προφανώς οι εκπαιδευτικοί δε δρουν εν κενώ, προφανώς οι νέες τεχνολογίες είναι ένα πεδίο αντιπαράθεσης όσο αφορά τον τρόπο χρήσης τους, τον βαθμό χρήσης τους, τις ποσότητες ενέργειας, ρεύματος και νερού που απαιτούνται και εάν υπάρχουν όρια στη χρήση αυτών και κυρίως τις παραγωγικές και κοινωνικές σχέσεις μέσα στις οποίες αξιοποιούνται, σε μια περίοδο όπου ο κόσμος της εργασίας έχει υποστεί μια βαθιά στρατηγική ήττα. Εδώ, θα μπορούσαμε να πούμε ότι δίπλα στην κυριαρχία της νεκρής εργασίας πάνω στη ζωντανή, επιδιώκεται να εγκατασταθεί η πλήρης υποταγή της ζωντανής εκπαίδευσης στο εκπαιδευτικό management, σε έναν ιδιότυπο μεταμοντέρνο τεχνολογικό επιθεωρητισμό, τελικά, στην υπηρεσία των κυρίαρχων κοινωνικών τάξεων και των αντιεκπαιδευτικών και αντιπαιδαγωγικών πολιτικών τους

Όλα τα παραπάνω συγκλίνουν στο συμπέρασμα ότι οι εκπαιδευτικοί πρέπει να έχουν το χρόνο – άρα και το αξιοπρεπές εισόδημα ώστε να ζουν αξιοπρεπώς μόνο από τον μισθό τους – ώστε να προετοιμάζουν τις διδασκαλίες τους και τις πιθανές εναλλακτικές διαδρομές τους λαμβάνοντας υπόψη όλους τους σύνθετους παράγοντες της τάξης τους. Μπορούν να χρησιμοποιούν νέες τεχνολογίες για να βελτιώσουν επικουρικά τη διδασκαλία τους; Μπορούν, με την προϋπόθεση ότι οι τελικοί κριτές και διαμορφωτές της διδακτικής πράξης και των επιλογών που κάνουν είναι οι ίδιοι. Και η τάξη τους πρέπει να μην ξεπερνά τον αριθμό των 15 παιδιών, ιδιαίτερα στις σημερινές συνθήκες, εάν θέλουμε πραγματικά να μιλήσουμε για διδασκαλία.

Για το τέλος, θα ήθελα να μοιραστώ ένα προειδοποιητικό μήνυμα που έρχεται από το παρελθόν, αλλά το νόημά του είναι εξαιρετικά επίκαιρο:

«Καθώς οι εργαζόμενοι χάνουν τον έλεγχο της ίδιας της δουλειάς τους, οι δεξιότητες που είχαν αναπτύξει με τα χρόνια ατροφούν. Χάνονται σιγά-σιγά, διευκολύνοντας με τον τρόπο αυτό τη διοίκηση να αυξήσει τον έλεγχό της πάνω στην εργασία, γιατί ο εργαζόμενος δεν έχει πια τις δεξιότητες του σχεδιασμού και του ελέγχου της ίδιας του της εργασίας. Εδώ εμφανίζεται μια γενική αρχή: στην εργασία, η αχρηστία οδηγεί σε απώλεια… Οι δεξιότητες που ανέπτυξαν οι εκπαιδευτικοί μετά από δεκαετίες σκληρής δουλειάς -θέτοντας στο αναλυτικό πρόγραμμα στόχους που συνδέονται με τους σκοπούς της εκπαίδευσης, διαμορφώνοντας ένα ουσιώδες περιεχόμενο, σχεδιάζοντας τα μαθήματα και τη στρατηγική της διδασκαλίας, αναπτύσσοντας “πνεύμα κοινότητας” στην τάξη, εξατομικεύοντας τη διδασκαλία με βάση τις ανάγκες και τις επιθυμίες των μαθητών κ.ο.κ. – χάνονται. Κατά κάποιον τρόπο, απλά δε χρειάζονται πλέον, δεδομένης της συγκέντρωσης της εξουσίας και του ελέγχου…σήμερα ασκούνται στα σχολεία δυνάμεις που κάνουν τις επιλογές αυτές σχεδόν να μην έχουν νόημα … Σε όλο και μεγαλύτερο βαθμό, οι μέθοδοι διδασκαλίας, τα εγχειρίδια, οι εξετάσεις και τα αποτελέσματα απομακρύνονται από τα χέρια των ανθρώπων που πρέπει να τα θέσουν σε εφαρμογή».*

* Apple M. – Jungck S., Διδασκαλία, τεχνολογία και έλεγχος στην τάξη, 1995

The post Η διδασκαλία πέθανε; first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η Εκπαιδευτική Λέσχη σας προσκαλεί στην παρουσίαση του βιβλίου του Χαράλαμπου Νούτσου:

Το Ιεροδιδασκαλείο Βελλάς

(1911-1989)

Οι καρποί της διφυΐας

Το Σάββατο 16 Μάη, στις 7 μ.μ., στην αίθουσα εκδηλώσεων της ΔΟΕ, (Ξενοφώντος 15Α, 3ος όροφος, Σύνταγμα)

Για το βιβλίο θα μιλήσουν οι:

Δημήτρης Μαριόλης, δάσκαλος, διδάκτορας Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας

Χαράλαμπος Νούτσος, καθηγητής έως το 2012 στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων

τη συζήτηση θα συντονίσει ο Νίκος Σύφαντος, δάσκαλος

The post Βιβλιοπαρουσίαση του νέου βιβλίου του Χαράλαμπου Νούτσου “Το Ιεροδιδασκαλείο Βελλάς (1911-1989), οι καρποί της διφυΐας” first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η ΑΞΙΟΠΡΕΠΕΙΑ ΔΕΝ ΠΑΖΑΡΕΥΕΤΑΙ.

Όταν το Υπουργείο ζητά «δήλωση μετανοίας», η ζωντανή εκπαίδευση απαντάει με συλλογικό αγώνα και αλληλεγγύη απέναντι στον αυταρχισμό.

Τετάρτη 29/4, πέντε συναδέλφισσες και συνάδελφοι οδηγούνται στο πειθαρχικό συμβούλιο. Οι τρεις εξ αυτών για συμμετοχή σε νόμιμη προκηρυγμένη απεργία-αποχή από το σωματείο τους. Οι κατηγορίες λοιπόν αφορούν στη συμμετοχή στις αποφάσεις του κλάδου. Βρέθηκαν υπόλογοι επειδή επέλεξαν να σταθούν με αξιοπρέπεια δίπλα στις συλλογικές αποφάσεις και να τις υπερασπιστούν. Αρνήθηκαν να μετατραπούν σε πειθήνιο γρανάζι μιας εκπαιδευτικής μηχανής που απαιτεί υποταγή, σιωπή και συμμόρφωση. Δεν υπάρχει κατηγορία κακοποίησης μαθητών/τριών, παραβίασης παιδαγωγικού καθήκοντος, αδιαφορίας για το δημόσιο δωρεάν σχολείο. Το έγκλημά τους είναι η συμμετοχή στην απεργία!

Δεν το χωράει ανθρώπινος νους ως που μπορούν να φτάσουν εκεί στο Υπουργείο

Αυτό που ζητήθηκε κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, με ιδιαίτερη επιμονή, δεν ήταν μια τυπική απολογία. Ήταν μια δήλωση μετανοίας. Η λέξη δεν είναι τυχαία. Είναι βαριά – ξυπνάει μνήμες και ιστορικά τραύματα. Θυμίζει σκοτεινές εποχές πολιτικών διώξεων, φακελωμάτων, διαπιστευτήρια πολιτικών φρονημάτων και ιδεολογικής καταστολής. Θυμίζει εποχές όπου το κράτος δεν αρκούνταν στην πειθαρχία των σωμάτων, αλλά απαιτούσε και την υποταγή της συνείδησης.

Άραγε σήμερα μέσα στο δημόσιο σχολείο, το κράτος επαναφέρει τη λογική της μετάνοιας;

Μας λένε δηλαδή δεν αρκεί να υπακούς αλλά πρέπει να δηλώσεις ότι έσφαλες;

Μας λένε δεν αρκεί να σιωπήσεις αλλά πρέπει να αποκηρύξεις τη συλλογική δράση;

Μας λένε δεν αρκεί να συμμορφωθείς αλλά πρέπει να ευχαριστήσεις τον τιμωρό σου;

Ο Paulo Freire είχε προειδοποιήσει ότι η εκπαίδευση δεν είναι ποτέ ουδέτερη. «Η εκπαίδευση είτε λειτουργεί ως εργαλείο απελευθέρωσης είτε ως εργαλείο εξημέρωσης».

Διακυβεύεται αυτό σήμερα;

Οι κυρίαρχες αντιεκπαιδευτικές πολιτικές επιχειρούν να μετατρέψουν τον εκπαιδευτικό από παιδαγωγό σε γραφειοκράτη εφαρμογής εντολών. Να ακυρώσουν την όποια συλλογικότητα, να ποινικοποιήσουν τη συνδικαλιστική κουλτούρα ακόμη και όταν αυτή εκφράζεται από ανθρώπους που δεν κατέχουν θεσμικούς ρόλους. Να εμπεδώσουν τον φόβο ως καθημερινό διοικητικό εργαλείο.

Πρόκειται για μια βαθιά αντιπαιδαγωγική πρακτική.

Πώς μπορεί ένας εκπαιδευτικός να διδάξει δημοκρατία όταν ο ίδιος απειλείται επειδή τη διεκδικεί;

Πώς μπορεί να εμπνεύσει την κριτική σκέψη όταν του ζητείται τυφλή υπακοή και εξευτελιστική μετάνοια;

Πώς μπορεί να μιλήσει στους μαθητές για δικαιώματα όταν ο ίδιος καλείται να απολογηθεί επειδή υπερασπίζεται δημόσια αγαθά;

Έχει περιγραφεί στο παρελθόν στη βιβλιογραφία πώς οι σύγχρονοι θεσμοί παράγουν «πειθήνια σώματα». Στην εκπαίδευση σήμερα βλέπουμε μια αντίστοιχη προσπάθεια παραγωγής «πειθήνιων εκπαιδευτικών», εκπαιδευτικών χωρίς φωνή, χωρίς συνδικαλιστική συνείδηση, χωρίς αντίσταση.

Άραγε τι χώρος είναι το σχολείο; Είναι το σχολείο στρατώνας; Είναι η τάξη χώρος διοικητικής τρομοκρατίας και εκφοβισμού; Είναι οι εκπαιδευτικοί υπάλληλοι διοικητικής συμμόρφωσης;

Είναι το σχολείο πεδίο άσκησης παιδαγωγικής ελευθερίας και δημοκρατίας, ισότητας και δικαιοσύνης; Όποια κι αν είναι η ερώτηση , η απάντηση είναι μία η παιδαγωγική ελευθερία δεν αντέχει «δηλώσεις μετανοίας».

Οι διώξεις εκπαιδευτικών επειδή συμμετέχουν  σε συλλογικούς αγώνες είναι μήνυμα προς ολόκληρη την κοινωνία. Μας λένε να συνηθίσουμε τη φίμωση, να αποδεχτούμε τον αυταρχισμό, να θεωρήσουμε την αντίσταση πειθαρχικό παράπτωμα. Οι χιλιάδες διωκόμενοι/ες αντιμετωπίζονται ως να βρίσκονται σε κάποιο ιδιόμορφο καθαρτήριο, με απαραίτητη την ειλικρινή μετάνοια, όχι για να απολαύσουν κάποιον ιδεατό παράδεισο, αλλά για να συνεχίσουν τη διαδρομή τους σε μια εκπαιδευτική κόλαση χωρίς τέλος.

Δεν γνωρίζουν όμως, αγνοούν παντελώς πως η παιδαγωγική πράξη, όταν είναι αυθεντική, είναι από τη φύση της πράξη ελευθερίας.

Οι συναδέλφισσες σήμερα δεν βρέθηκαν μόνες τους απέναντι σε ένα πειθαρχικό συμβούλιο. Βρέθηκαν απέναντι σε μια ολόκληρη αντίληψη εξουσίας που φοβάται τους εκπαιδευτικούς όταν αυτοί σκέφτονται, αντιστέκονται και δρουν συλλογικά. Και αυτός ο φόβος της εξουσίας είναι ίσως η μεγαλύτερη απόδειξη ότι οι αγώνες αυτοί έχουν νόημα. Γιατί, όπως θα έλεγε ο Paulo Freire, κανείς δεν απελευθερώνει κανέναν, κανείς δεν απελευθερώνεται μόνος του — οι άνθρωποι απελευθερώνονται μαζί.

Και αυτό ακριβώς είναι που οι κυβερνώντες φοβούνται περισσότερο.

Δεν υπογράφουμε δηλώσεις μετανοίας. Δεν κάνουμε βήμα πίσω.

Να επιστρέψει στο σχολείο της η Χρύσα με ψηλά το κεφάλι. Καμία δίωξη για τον Δημήτρη. Δικαίωση για τις τρεις διωκόμενες της Γ ΕΛΜΕ Αθήνας. Απόσυρση όλων των πειθαρχικών.

«Εμείς κουβαλάμε έναν νέο κόσμο εδώ, στις καρδιές μας. Κι αυτός ο κόσμος μεγαλώνει αυτή τη στιγμή.»

B.D.

The post Η ΔΗΛΩΣΗ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ ΧΑΘΗΚΕ ΣΥΝΕΙΔΗΤΑ ΣΤΟ ΔΡΟΜΟ… first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.

Η εκπαιδευτική επικαιρότητα των τελευταίων ημερών σημαδεύεται από μια καταιγίδα εξελίξεων στο Ινστιτούτο Εκπαιδευτικής Πολιτικής.

Η αρχή έγινε με την παραίτηση του Προέδρου, Σπύρου Δουκάκη, η οποία φαίνεται πως ήταν μόνο η κορυφή του παγόβουνου.

Ακολούθησε μια πρωτοφανής «βροχή» παραιτήσεων μελών του Διοικητικού Συμβουλίου, οδηγώντας σε μια βίαιη αναδιάρθρωση του οργάνου από την πολιτική ηγεσία.

Η Υπουργός Παιδείας, Σοφία Ζαχαράκη, αντέδρασε ακαριαία, διορίζοντας νέα πρόσωπα και δίνοντας το σύνθημα για μια «γενική αναδιάρθρωση». Η ταχύτητα των κινήσεων υποδηλώνει ότι η ηγεσία του Υπουργείου επιδιώκει μια ριζική επανεκκίνηση.

Αυτή η διοικητική κατάρρευση δεν συνέβη σε «πολιτικό κενό». Προηγήθηκε η κατάθεση ενός ογκώδους φακέλου καταγγελιών από εκδότη στον 3ο όροφο του Υπουργείου, ο οποίος έθεσε σοβαρά ερωτήματα για τη διαφάνεια και τους αποκλεισμούς στο εγχείρημα του «Πολλαπλού Βιβλίου» .

Πληροφορίες αναφέρουν ότι εξετάζεται πλέον σοβαρά το ενδεχόμενο αλλαγών στη διαδικασία και δεν αποκλείεται το επόμενο διάστημα να υπάρξουν τροποποιητικές αποφάσεις σχετικά με την εφαρμογή του πολλαπλού βιβλίου.

Το κρίσιμο διακύβευμα

Αν και το Υπουργείο επίσημα παρουσιάζει τις παραιτήσεις του Προέδρου και των μελών του ΙΕΠ ως μέρος ενός ευρύτερου σχεδιασμού για την «επόμενη μέρα» του ΙΕΠ, η σύμπτωση με την κατάθεση των καταγγελιών δημιουργεί ένα σύνθετο σκηνικό.

Είναι η “ολική αναδιάρθρωση” στη σύνθεση του ΙΕΠ μια πραγματική προσπάθεια επιτάχυνσης των αντιεκπαιδευτικών μέτρων; Μήπως πρόκειται για έναν επικοινωνιακό ελιγμό ή ακόμα χειρότερα για ένα κύμα αποχώρησης που συνδέεται με τις καταγγελίες για αποκλεισμούς στο «πολλαπλό βιβλίο»; Μια εσπευσμένη προσπάθεια της πολιτικής ηγεσίας να διαχειριστεί την κρίση, μεταθέτοντας τις ευθύνες σε πρόσωπα για να προστατεύσει μια «μεταρρύθμιση» που φαίνεται να εξυπηρετεί περισσότερο τους νόμους της αγοράς παρά τις ανάγκες της δημόσιας παιδείας;

The post Ολική αναδιάρθρωση ή επικοινωνιακή «επιχείρηση σκούπα» στο ΙΕΠ; first appeared on Εκπαιδευτική Λέσχη.