Δημήτρης Μαριόλης
“Στα μέσα του χειμώνα ανακάλυψα ότι υπήρχε μέσα μου ένα αήττητο καλοκαίρι”
(Αλμπερ Καμύ)
Τα λουλουδάκια της φωτογραφίας ονομάζονται “κρινάκια της Παναγίας” γιατί φυτρώνουν τον Δεκαπενταύγουστο. Ανθίζουν πάνω στην καυτή άμμο, χωρίς σταγόνα γλυκού νερού, με τα μελτέμια να σηκώνουν αμμοθύελλες. Έτσι φυτρώνουν σε ένα ερημικό κοινωνικό τοπίο και οι αγώνες μας. Και ανθίζουν και αντέχουν. Έτσι άνθισε και συνεχίζει να αντέχει ο ανθός της εκπαίδευσης, η νέα γενιά που μπήκε στην πρώτη γραμμή του αγώνα ενάντια στην αξιολόγηση, διαψεύδοντας ακόμα και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις. Σήμερα, σχεδόν έξι χρόνια μετά, σε μια πολύ κρίσιμη συγκυρία, οφείλουμε με ακρίβεια, ειλικρίνεια και αγωνιστικό πείσμα να διαβάσουμε τη συγκυρία και να οργανώσουμε τον αγώνα μας. Μια μικρή συμβολή φιλοδοξεί να είναι και το παρακάτω σχόλιο.
Ο πόλεμος της αξιολόγησης μαίνεται. Όλα τα στοιχεία δείχνουν ότι οι βασικές εστίες αντίστασης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση και ορισμένες εξαιρέσεις περιοχών της δευτεροβάθμιας με δυνατές ΕΛΜΕ (με εξέχουσα περίπτωση την ηρωική ΕΛΜΕ Χανίων) συνεχίζουν με πείσμα τον αγώνα.
Εδώ, θα επιχειρήσουμε να καταγράψουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια τα γεγονότα και να διατυπώσουμε ορισμένες αξιολογικές κρίσεις καθώς και εκτιμήσεις για την εξέλιξη του αγώνα.
- Η δικαίωση των 90 νεοδιόριστων της βθμιας του 2020 και του 2021 στην Κρήτη δημιουργεί ένα ισχυρό δεδομένο. Το 2021 είναι πλέον βέβαιο ότι θα κερδηθεί και αυτό στα δικαστήρια, παρά τις φάλτσες αποφάσεις της Θράκης και της Λάρισας που προηγήθηκαν.
- Οι διαπιστωτικές πράξεις μονιμοποίησης νεοδιόριστων της Αθμιας του 2020 στη Δυτική Αττική, χωρίς αξιολόγηση, ως αποτέλεσμα των ένδικων μέσων που ασκήθηκαν, δημιουργεί ένα ακόμα τετελεσμένο, που προστίθεται στις 45 αντίστοιχες της Α΄ ΔΙΠΕ Αθήνας, μια ακόμα μικρή νίκη σε βάρος της αξιολόγησης.
- Το πρώτο (έχουν προηγηθεί βεβαίως καθαιρέσεις διευθυντών/ντριών) πειθαρχικό νεοδιόριστων που συμμετείχαν στην απεργία-αποχή επιχειρείται να διεξαχθεί σε μία, ευνοϊκή με μια πρώτη ματιά για το ΥΠΑΙΘΑ περιφέρεια. Στην Πελοπόννησο. Κι έχουμε και λέμε. Ο πρώτος δικαστής παραιτείται και αντικαθίσταται με μία δικαστή τον Δεκέμβριο. Η οποία ζητά τον Ιανουάριο 3 εργάσιμες ημέρες για να προετοιμαστεί για τη δίκη. Αναβολή. Και την ημέρα που είχε οριστεί για τις ακροάσεις, η δικαστής είναι εκεί, αλλά απουσιάζουν τα διορισμένα από τη Διοίκηση της Εκπαίδευσης μέλη του Συμβουλίου (τακτικό και αναπληρωματικό) και όλες οι προσπάθειες να βρεθεί λύση πέφτουν στο κενό. Νέα αναβολή για τις 30 Ιανουαρίου, ημέρα των Τριών Διωκόμενων Εκπαιδευτικών πλέον. Την οποία 30η Γενάρη οφείλουμε να τη μετατρέψουμε σε ημέρα αγώνα με νέες μεγαλύτερες συγκεντρώσεις στην Τρίπολη και πανελλαδικά.
- Οι εκατοντάδες εκπαιδευτικοί και αλληλέγγυοι που κατέφθασαν και διαδήλωσαν στην Τρίπολη, την Τετάρτη 21/1, κάτω από εξαιρετικά δυσχερείς καιρικές συνθήκες, αποδεικνύουν ότι το κίνημα αντίστασης ενάντια στην αξιολόγηση είναι εδώ, είναι παρόν, συνεχίζει να εκπλήσσει με την αντοχή και τη δυναμική του. Η απίστευτη έκπληξη (κατά άλλους κατήφεια) που ζωγραφίστηκε στα πρόσωπα ορισμένων μελών του ΔΣ της ΔΟΕ, ήταν ενδεικτική. Το μήνυμα ήταν σαφές και καθαρό. Απέναντι στην καταιγίδα, ο κλάδος στέκεται όρθιος και αγωνίζεται!
- Παρά τις κωλυσιεργίες του Υπουργείου Παιδείας και των προθύμων υπαλλήλων του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους που το εκπροσωπούν, διεξήχθησαν στις 15 Ιανουαρίου, στο Διοικητικό Εφετείο Αθηνών, οι πρώτες προσφυγές για μονιμοποίηση των νεοδιόριστων του 2022, πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης. Αναμένουμε βέβαια τις αποφάσεις, όχι με τα χέρια σταυρωμένα.
- Το νέο πειθαρχικό σε συνδυασμό με μια σειρά άλλους παράγοντες, παράγει αρνητικά αποτελέσματα, αφού ορισμένες/οι συναδέλφισσες και συνάδελφοι που αντιστέκονταν επί σειρά ετών, υποχωρούν σταδιακά. Την ίδια στιγμή που υποχωρούν όμως, συνεχίζουν να είναι αντίθετοι με την αξιολόγηση, κατεβαίνουν σε συγκεντρώσεις, δράσεις και απεργίες, για την κατάργησή της, όπως και η μεγάλη πλειοψηφία των συναδέλφων που αξιολογήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια υπό το κράτος του φόβου.
- Το Δ.Σ. της ΔΟΕ, σε μια ομολογουμένως σπάνια, πλην πολύτιμη, ομόθυμη έκφραση αγωνιστικής αλληλεγγύης, πήρε επιτέλους απόφαση στήριξης της κινητοποίησης στην Τρίπολη (21/1), με ανακοίνωσή του και καθολική παρουσία των μελών του. Δεν πήρε όμως κανένα οργανωτικό μέτρο, π.χ. πούλμαν, κάλεσμα για συγκεντρώσεις πανελλαδικά κλπ. Η απόφαση ανανεώθηκε μετά τη σχετική αναβολή της διαδικασίας σε ακόμα θετικότερη κατεύθυνση για τις 30/1, γεγονός που αποδεικνύει πως όταν υπάρχει δυναμική καμία ηγεσία δεν είναι αδιάβροχη στη θέληση της βάσης.
- Η Υπουργός Παιδείας εξήγγειλε τη δημιουργία της πλατφόρμας «Eduquality – Σύστημα πολυκριτηριακής αντικειμενικής αξιολόγησης και υποστήριξης σχολικών μονάδων του ΥΠΑΙΘΑ», με συνολικό προϋπολογισμό 2,5 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για μια εξαιρετικά επιθετική κίνηση που επιδιώκει, όπως εύστοχα έχει ειπωθεί, να διασπάσει τη συμμαχία εκπαιδευτικών-εργαζομένων και να ενεργοποιήσει έναν βαθιά συντηρητικό κοινωνικό αυτοματισμό.
- Η περίπτωση της διευθύντριας Γυμνασίου στις Σέρρες, δηλαδή μιας εκπαιδευτικού που και αξιολογήθηκε και αξιολογεί, η οποία κακοποίησε μαθητή και, με βάση μαρτυρίες συναδέλφων και γονέων, οι διοικητικές της παραβάσεις συστηματικά παραβίαζαν στοιχειώδη δικαιώματα μαθητών και εκπαιδευτικών, αλλά ο γνωστός τέως Γ.Γ. του ΥΠΑΙΘΑ ιδέα δεν είχε, αποτέλεσε ισχυρό πλήγμα για την αξιολόγηση ως μαγική λύση στις παθογένειες της εκπαίδευσης. Όταν τα φθηνά επικοινωνιακά τρικ (απόκρυψη της ιδιότητας της διευθύντριας) ξεσκεπάστηκαν και βούιξαν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, η κυβέρνηση ακολούθησε τη γνωστή τακτική του άλματος προς το κενό: χρειαζόμαστε μια αξιολόγηση που δε θα τους βγάζει όλους άριστους αλλά θα καταργεί τη μονιμότητα, είπε μέσες-άκρες ο κυβερνητικός εκπρόσωπος. Έχουμε από καιρό, γραπτώς καταθέσει ότι η αξιολόγηση δεν ήρθε για αυτές τις περιπτώσεις, δεν ήρθε για τα δικά τους παιδιά, ήρθε για τους/τις εκπαιδευτικούς που κάνουν τη δουλειά τους.
Από τα παραπάνω, συμπεραίνουμε ότι:
Α. Παρά τη σφοδρότητα της επίθεσης, ένα σημαντικό τμήμα του κλάδου αντέχει και αντιστέκεται. Οι προθέσεις, οι αγωνίες, οι ανησυχίες αυτού του πιο μάχιμου τμήματος έχουν πολύ μεγάλη σημασία, οφείλουμε πρώτα να ακούμε και μετά να διαμορφώνουμε τακτική. Γιατί την τακτική μας, κατά κύριο λόγο, πρέπει να την καθορίζουν αυτοί/ες που είναι στην πρώτη γραμμή κάθε φορά. Αν μπούμε στον κόπο να ακούσουμε, θα αφουγκραστούμε και φωνές που λένε ότι θα το τραβήξουν κι ότι γίνει αλλά και φωνές που θέλουν να πάνε βήμα-βήμα.
Β. Νομικά, η άποψη όλων των δικηγόρων είναι πάνω-κάτω ευθυγραμμισμένη. Η απεργία-αποχή συνιστά ανυπέρβλητο εμπόδιο όπως άλλωστε γνωρίζουν όσοι/ες συμβαίνει να πέρασαν έστω με πέντε (5) το μάθημα Συνταγματικό Δίκαιο Ι, στο πρώτο εξάμηνο της Νομικής. Οι ίδιοι οι δικηγόροι επισημαίνουν πως σημασία έχει και η μαζικότητα της συμμετοχής καθώς το δίκαιο και η εφαρμογή του, ως γνωστόν, αποτυπώνει τον ταξικό συσχετισμό. Ωστόσο, ακόμη και εάν, λειτουργώντας ως εξαρτημένοι αχυράνθρωποι οι υπάλληλοι του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους καταδικάσουν απεργό, είναι βέβαιο ότι θα δικαιωθεί στο Διοικητικό Εφετείο. Εδώ δεν πρέπει να παραβλέπουμε δύο ζητήματα. (α) η δικαιοσύνη δεν έρχεται με τα πόδια, κατακτιέται και (β) πιθανή καταδίκη και μετά αναμονή για την απόφαση του Διοικητικού Εφετείου είναι μια διαδικασία ψυχοφθόρα και δαπανηρή (εάν π.χ. σου στερήσουν δύο μισθούς). Απαιτείται δίκτυο αλληλεγγύης και συλλογικότητα, όχι ατομικές λύσεις και οπτικές.
Γ. Για όλους τους παραπάνω λόγους, οι (θεμιτές και πολλές φορές δικαιολογημένες) πολιτικές αντιπαραθέσεις μέσα στις ΓΣ ή μέσα στις μεγάλες ομάδες VIBER (μέσο αντιπληροφόρησης που γεννήθηκε εντός αυτής της μάχης) έχουν κάποια όρια. Από αυτά τα όρια και μετά σκορπίζουν σύγχυση και απογοήτευση από έναν κόσμο που απαιτεί και ενότητα και αγώνα.
Δ. Οι συνάδελφοι που υπέκυψαν στο κράτος του φόβου και αξιολογήθηκαν παρά τη θέλησή τους, ιδιαίτερα τους τελευταίους μήνες, βιώνουν ένα τραύμα, κάτι σαν ψυχολογικό, ιδεολογικό και παιδαγωγικό βιασμό. Η εξευτελιστική προσχεδιασμένη διαδικασία προκαλεί αίσθημα ναυτίας και αυτοακύρωσης όταν τη βιώνεις μπροστά στους μαθητές σου. Αυτός ο κόσμος χρειάζεται στήριξη. Για να σηκωθεί και να παλέψει ξανά. Αλίμονο αν μπροστά στην πίεση που δέχεται προστεθεί η δική μας απόρριψη. Αλίμονο σε όποιον/α νομίζει ότι έτσι θα δεσμεύσουμε και τους/τις υπόλοιπους/ες να μην αξιολογηθούν. Δεν είμαστε δεσμώτες ούτε καθοδηγητές κανενός και καμιάς, συναγωνιστές και συναγωνίστριες είμαστε. Και δε θα αφήσουμε πίσω μας ούτε έναν «τραυματία». Οι άνθρωποι χάνονται και κερδίζονται. Η εξουσία το γνωρίζει καλά αυτό. Για εμάς, έχω ισχυρές αμφιβολίες. Εμείς οφείλουμε όμως να γνωρίζουμε τα στοιχειώδη. Ο πόλεμος της αξιολόγησης είναι στρατηγικής σημασίας για το δημόσιο σχολείο και τον ρόλο των εκπαιδευτικών και έχει βάθος χρόνου μία ή και παραπάνω γενιές εκπαιδευτικών. Αυτό αποδεικνύουν οι εξελίξεις στις αγγλοσαξωνικές χώρες.
Ε. Είναι σαφές ότι η κυβέρνηση επιδίδεται σε έναν αποτελεσματικό πόλεμο φθοράς, πόλεμο νεύρων, ψυχολογικό πόλεμο αξιοποιώντας τον αξιολογικό μηχανισμό, τον μηχανισμό προπαγάνδας των ΜΜΕ, το δικαστικό σύστημα. Κάθε μικρή, αλλά σημαντική, δική μας νίκη ακολουθείται από μια σφοδρή αντεπίθεση της κυβέρνησης. Αυτή τη στιγμή, είναι προφανές ότι οι αξιολογικοί μηχανισμοί βρίσκονται εδώ και καιρό εντός των τειχών της πρωτοβάθμιας. Για τη δευτεροβάθμια θα έλεγα ότι είναι μια εντελώς διαφορετική συζήτηση. Ας περιοριστούμε στην πρωτοβάθμια. Οι αξιολογικοί μηχανισμοί είναι πλέον εντός των τειχών, οι μάχες διεξάγονται σχολείο το σχολείο, συνάδελφο το συνάδελφο. Έχουν κάνει βήματα στην αξιολόγηση της πλειοψηφίας των νεοδιόριστων, αλλά για να το επιτύχουν, αφ’ ενός χρησιμοποίησαν εξαιρετικά αυταρχικές και απεχθείς μεθόδους, αφ’ ετέρου, τα χαμηλόβαθμα αξιολογικά στελέχη αυτοεξευτελίστηκαν απαξιώνοντας πλήρως κάθε σοβαρότητα της αξιολόγησης (εάν δεχθούμε χάριν συζητήσεως και με υποστηρικτές της ότι υπήρχε ποτέ τέτοια). Δηλαδή, αντάλλαξαν τη συμμετοχή του αξιολογούμενου με ένα προαποφασισμένο «άριστα», οργάνωσαν μια παρωδία, ταπεινωτική για τους ίδιους και άκρως διδακτική για τα παιδιά, τα οποία, σε αντίθεση με όσα νομίζουν οι συντηρητικοί παιδαγωγοί αυτής της χώρας και ισόβιοι επικεφαλής της ΑΔΙΠΠΔΕ, κατάλαβαν πολύ καλά τι διημείφθη απροκάλυπτα μπροστά στους οφθαλμούς τους. Από την άλλη πλευρά, ένα πολύ μεγάλο μέρος σχολικών μονάδων επιμένουν να υιοθετούν τα ενιαία κείμενα της ΔΟΕ (αυτή την τόσο συκοφαντημένη πλην αποτελεσματικότατη μορφή αγώνα) και να ακυρώνουν όλη την προσπάθεια κατηγοριοποίησης των σχολείων. Οπότε, οι ουσιαστικοί στόχοι της αξιολόγησης, έχουν αποτύχει παταγωδώς, μετά από έξι χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας. Οι αξιολογικοί μηχανισμοί προχωρούν ως ανεπιθύμητοι και μισητοί κατακτητές σε εχθρικό έδαφος. Δε συμβαίνει το ίδιο με το δίδυμο αδερφάκι της αξιολόγησης, την εμπορευματοποίηση της εκπαίδευσης, τα Ωνάσεια συναντάνε ισχυρές αντιστάσεις, αλλά προχωρούν και ο αυξημένος αριθμός υποψήφιων μαθητών/τριών αποδεικνύουν αυτήν την προέλαση του ιδιωτικού εντός του δημοσίου. Με τη δημιουργία της πλατφόρμας Eduquality, το Υπουργείο επιδιώκει να σπάσει τον φαύλο κύκλο μέσα στον οποίο έχει εγκλωβιστεί και να δημιουργήσει συνθήκες απόλυτου κανιβαλισμού και διάλυσης του δημόσιου σχολείου.
ΣΤ. Είναι σαφές σε όσες και όσους βιώνουν αυτή τη μάχη ότι μοιάζει περισσότερο με μουσική δωματίου παρά με μια μεγάλη ανοιχτή λαϊκή συναυλία. Με ελάχιστες εξαιρέσεις, όπως η μεγάλη απεργία του Οκτώβρη του ’21 και με ελάχιστες προσπάθειες αντιπληροφόρησης, όπως οι δράσεις ενημέρωσης γονιών-μικρές συγκεντρώσεις στις πύλες των σχολείων. Όσο συνεχίζει η μάχη να δίνεται με τέτοιους όρους, σταδιακά οι δυνάμεις μας θα υποχωρούν. Η πλατφόρμα Eduquality για παράδειγμα, δεν αντιμετωπίζεται αποτελεσματικά με καμία από τις υπάρχουσες μορφές αγώνα. Επομένως, θα πρέπει να επιχειρήσουμε έναν αγώνα στο ανοιχτό πεδίο, με σχέδιο, οργάνωση, διάρκεια, απεργίες-κινητοποιήσεις-δράσεις που θα αποφασίζονται από τις ΓΣ και όχι στο πόδι από το ΔΣ της ΔΟΕ, θα εντάσσονται σε αυτό το σχέδιο και δε θα είναι αποσπασματικές και προσχηματικές, επίγνωση των δυνάμεων και των δυνατοτήτων μας αλλά και με διάθεση σύγκρουσης και οικοδόμησης κοινωνικών συμμαχιών.
Ζ. Ο κόσμος του αγώνα είναι όλο αυτό το μαχητικό πλήθος συναδέλφων, από τον πυρήνα των μαχητικών συλλόγων έως ηρωικά απομονωμένες περιπτώσεις σε επαρχίες όπου το σωματείο έχει από νωρίς κολυμπήσει στο ρεύμα της αξιολόγησης. Είχε εμπιστοσύνη στο ΔΣ της ΔΟΕ, αλλά τον Μάρτιο του 2024 την έχασε και ξέσπασε με έναν ανεπανάληπτο γύρο γενικών συνελεύσεων που χάραξε ένα χαράκωμα ανυπέρβλητο από τότε ως τώρα. Η εμπιστοσύνη όσο δύσκολα κερδίζεται, τόσο εύκολα χάνεται. Έχει ανάγκη τις αποφάσεις της ΔΟΕ και την πεποίθηση ότι μπορεί να στηριχθεί στην Ομοσπονδία του. Το γεγονός ότι αυτή η ανάγκη δεν ικανοποιείται, πέρα από το μη πειστικό αφήγημα περί «τιμονιού» της ΔΟΕ, έχει κοστίσει ακριβά αυτή την περίοδο. Το ΔΣ της ΔΟΕ είναι υποχρεωμένο να κινηθεί στο πλαίσιο των αποφάσεων των ΓΣ του κλάδου. Επίσης, ο κόσμος του αγώνα έχει εμπιστοσύνη σε κάποια πρωτοβάθμια σωματεία, καταλαβαίνει πολύ περισσότερα από όσα νομίζουν τα πολιτικά επιτελεία από το ύψος του επαγγελματικού τους συνδικαλισμού, έχει βρει τρόπους να αυτοοργανώνεται και να διασταυρώνει πληροφορίες και, τέλος, από ένα σημείο και μετά, οι, αναπόφευκτες ως έναν βαθμό, αντιπαραθέσεις ανάμεσα σε δυνάμεις που συμμετέχουν στο κίνημα δημιουργούν σύγχυση και απογοήτευση. Το πιο επικίνδυνο όμως είναι ότι δημιουργούν ένα κλίμα απόστασης από τα σωματεία και την εσωτερική τους ζωή, μια αίσθηση ότι εκεί υπάρχουν παραταξιακοί μηχανισμοί που πάνω απ’ όλα τοποθετούν τον στόχο της επιβίωσής τους και αυτό τελικά οδηγεί στον μαρασμό των σωματείων και την αποδυνάμωσή τους. Επομένως, επιχειρήματα και όχι χαρακτηρισμοί, επιμονή στην αγωνιστική ενότητα, θέλουμε αγώνα αλλά όχι μόνοι μας, θέλουμε ενότητα αλλά όχι ενότητα για την ενότητα, ενότητα για να αγωνιστούμε νικηφόρα.
Η. Ο πόλεμος της αξιολόγησης δεν διεξάγεται σε πολιτικό και κοινωνικό κενό. Στο φόντο της ξέφρενης επέλασης του τραμπισμού και της αχαλίνωτης επίθεσης του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού, η πολιτική συγκυρία της εξαετίας χαρακτηρίζεται από έντονες κορυφώσεις του ταξικού ανταγωνισμού (Τέμπη, Παλαιστινιακό, αγρότες, παιδεία, υγεία), αλλά, από την άλλη πλευρά και από την απόλυτη έλλειψη ακόμα και συστημικής αντιπολίτευσης. Ούτε καν μιας αντιπολίτευσης στο πλαίσιο και τα όρια του πολιτικού συστήματος που θα οδηγούσε σε πολιτική κρίση, σε μια τόσο χρήσιμη για τον αγώνα μας ακυβερνησία. Έτσι, μοιραία, χωρίς κεντρικό συντονισμό, χωρίς τη δυνατότητα, την πολιτική πρόθεση να συναντηθούν τα κινήματα ή να γονιμοποιηθούν σε πολιτικά αιτήματα από πολιτικά υποκείμενα, αργά ή γρήγορα, ένα-ένα τα κοινωνικά κινήματα με τελευταίο το αγροτικό, ως διάττοντες αστέρες, φωτίζουν για λίγο τα κοινωνικά σκοτάδια, διαγράφουν την τροχιά τους, βιώνουν την ανυπόφορη κοινωνική μοναξιά και χάνονται στα βάθη της νύχτας. Δεν υπάρχει αυτή τη στιγμή πολιτικός φορέας που να επιδιώκει να στριμώξει πολιτικά την κυβέρνηση ώστε να υποχωρήσει σε οποιοδήποτε μέτωπο, συμπεριλαμβανομένων αυτών που αναμένεται να δημιουργηθούν αλλά ήδη έδωσαν επαρκή δείγματα γραφής. Ενδεικτική η πρωτοφανής απόφαση της ΑΔΕΔΥ να κηρύξει απεργία τον Δεκέμβριο του ‘25 χωρίς απεργιακή συγκέντρωση (με κυρίαρχη την ευθύνη του ΠΑΜΕ). Από την άλλη πλευρά, οι εξαιρετικά μειοψηφικές φωνές που ορθώνονται μιλώντας γενικώς και αορίστως για «ανατροπή», χωρίς να εξηγούν ποιος θα ανατρέψει ποιον, με ποιον τρόπο, με ποιους όρους και, κυρίως, με τι θα τον αντικαταστήσει, γίνονται εύκολα αντιληπτές περισσότερο ως προσευχές παρά ως πολιτικό σχέδιο με ελάχιστες έστω πιθανότητες επιτυχίας. Όλα τα παραπάνω, τα αντιλαμβάνονται οι εκπαιδευτικοί, ιδιαίτερα εκείνοι/ες που κρατάνε πέντε χρόνια τώρα κάτω από εξαιρετικά δύσκολες συνθήκες. Αντιλαμβάνονται ότι καμιά πολιτική διέξοδος δεν υπάρχει, δεν έχουν καμία αυταπάτη για σωτήρες. Οι όποιες ελπίδες ότι η κυβέρνηση θα καταρρεύσει κάτω από το βάρος της ανομίας, των σκανδάλων, του μπαζώματος των εγκλημάτων και της συγκάλυψης της λεηλασίας του δημοσίου χρήματος μέχρι στιγμής κάθε άλλο παρά επιβεβαιώνονται. Αυτό προκαλεί ένα διπλό αποτέλεσμα. Στερεί από κάθε ελπίδα τη μεγάλη κοινωνική βάση των εργαζομένων ώστε να αγωνιστούν ακόμα και για τα εντελώς αυτονόητα (μισθός, σύνταξη, σταθερή εργασία με δικαιώματα) και από την άλλη απαλλάσσει την κοινωνική δράση από πολιτικές αυταπάτες: το πολιτικό σύστημα στο σύνολό του είναι εχθρός μας, πρέπει να τα γκρεμίσουμε όλα και να τα ξαναφτιάξουμε από την αρχή, αυτή είναι η αλήθεια, είτε μας αρέσει είτε όχι. Και την ίδια στιγμή, τι αντίφαση, στο κοινωνικό πεδίο, οφείλουμε να οργανώσουμε τις αντιστάσεις μας αναζητώντας τη μεγαλύτερη δυνατή αγωνιστική συνεννόηση, ώστε να μη μας λιώσει σαν μικροσκοπικά έντομα η επέλαση του καθεστώτος. Έχουμε ανήφορο να ανεβούμε. Ας μην καθυστερούμε λοιπόν, δε θα είναι και η πρώτη φορά!
Επόμενη στάση, που αλλού; Στην Τρίπολη, στις 30 Ιανουαρίου, ημέρα των Τριών Διωκομένων!
Και σε όλες τις πόλεις της χώρας!
Αφού δε μπορούν να μας νικήσουν δε μας απομένει παρά να νικήσουμε!
