Βασίλης Μακρής
Το ΥΠΑΙΘΑ προϋπολόγισε (αρχικά / το τελικό κόστος δεν έχει δημοσιευτεί) 320.000 € για να αναδιαμορφώσει την πλατφόρμα αξιολόγησης των σχολείων, με σαφή τεχνικό στόχο να σταματήσει την αντίσταση του εκπαιδευτικού σώματος που εκφράζεται με τα ενιαία κείμενα της ΔΟΕ, αλλά και με τον πολιτικό στόχο να κατηγοριοποιήσει τα σχολεία μέσω της εσωτερικής και εξωτερικής αξιολόγησης.
Στα video που ετοίμασαν για να επιδείξουν τη νέα πλατφόρμα (Κόστος δημοσιότητας 30.000 €), αλλά και στην ίδια την πλατφόρμα, έως την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου, εμφανιζόταν η εικόνα 1, όπου στο πεδίο «Πηγές τεκμηρίωσης» υπήρχαν 6 επιλογές. Μία από αυτές ήταν η «Ανάγκη που προέκυψε κατά τη σχολική χρονιά». Την Παρασκευή 2 Οκτωβρίου η ΔΟΕ έστειλε προς τους Συλλόγους και τα Σχολεία τα ενιαία κείμενα και τα σχέδια πρακτικών στα οποία πρότεινε να τσεκαριστεί η επιλογή «Ανάγκη που προέκυψε…»
Μόλις, από το υπουργείο είδαν τη δυνατότητά μας να απαντάμε στη νέα τους πλατφόρμα με τα ενιαία κείμενα, τους έπιασε πανικός… Αυτή τη φορά δεν ακουγόταν η γλυκιά και γαλήνια φωνή του εκφωνητή που επιδείκνυε τη νέα πλατφόρμα… Αυτή τη φορά βούιξαν όλοι οι όροφοι του υπουργείου… «ΚΑΤΑΡΓΗΣΤΕ αυτή την επιλογή». Το Σάββατο λοιπόν, 3 Οκτωβρίου, μία μόλις ημέρα, αφού η ΔΟΕ έστειλε τα ενιαία κείμενα, εξαφάνισαν αυτή την επιλογή… Ανοίγοντας την πλατφόρμα από το Σάββατο και μετά (εικόνα 2), εμφανίζονται πλέον 5 επιλογές.
Έχουν καταργήσει την επιλογή «Ανάγκη που προέκυψε κατά τη σχολική χρονιά». Ο πανικός τούς οδηγεί σε εξευτελιστικές πρακτικές… Άρχισαν να αποδομούν την πλατφόρμα που τόσο πολύ διαφήμιζαν και τόσο καλά πλήρωσαν… Δεν έχουν ούτε το στοιχειώδες τεκμήριο σοβαρότητας να προσθέσουν τουλάχιστον την επιλογή «Άλλο». Η πληρωμένη εταιρεία ίσως παλαιότερα ασχολούταν σε περιοδικά σταυρολέξων, στην ενότητα «βρείτε τις 10 διαφορές». Είναι γελασμένοι, αν νομίζουν ότι με μερικά φτηνιάρικα κόλπα θα υποτάξουν έναν ολόκληρο κλάδο που αντιστέκεται στην κατηγοριοποίηση των σχολείων.
Ας κάνουμε, όμως άλλη μία επισήμανση στο προαναφερόμενο γεγονός.
Η κατάργηση της επιλογής «ανάγκη που προέκυψε…» δείχνει επιπροσθέτως και την αντίληψη του υπουργείου και της κυβέρνησης για την εκπαιδευτική διαδικασία. Κατά την αντίληψή τους, προφανώς, δεν υπάρχουν ανάγκες που διαμορφώνονται από τις κοινωνικές συνθήκες και τις εκπαιδευτικές πολιτικές. Η εκπαιδευτική διαδικασία, κατά την αντίληψή τους περιορίζεται μόνο στα τοπικά μέτρα του σχολείου. Ενός σχολείου που βρίσκεται σε μια γυάλα, περιτριγυρισμένο από πλατφόρμες καταγραφής και καταγγελιών, από εποπτικούς μηχανισμούς που παρακολουθούν για να αξιολογήσουν. Ενός σχολείου στο οποίο οι σχέσεις διαμορφώνονται μόνο ως ατομικές συσχετίσεις και ατομικές συμπεριφορές. Με τα λόγια της Θάτσερ: «δεν υπάρχει κοινωνία, μόνο άτομα…»
Αποκοινωνικοποίηση της εκπαίδευσης, ποσοτικοποίηση, μέτρηση, βαθμολόγηση, τεχνοκρατισμός και έλεγχος.
Η «ατομική ευθύνη» σε όλο της το μεγαλείο.
Σε αυτή την αντίληψη θέλουν να υποτάξουν το εκπαιδευτικό σώμα. Και ακριβώς μια τέτοια αντίληψη είναι που καταργεί και την όποια κριτική παιδαγωγική προσέγγιση, μετατρέποντας την παιδαγωγική επιστήμη σε στείρο, αποκοινωνικοποιημένο διδακτισμό.
Είναι εμφανές ότι πίσω από τα φτηνιάρικα κόλπα, βρίσκονται βαθύτερες στοχεύσεις του ΥΠΑΙΘΑ και της κυβέρνησης.
Θέλουν πάση θυσία να επιβάλλουν στα σχολεία και τους εκπαιδευτικούς συγκεκριμένες, τυποποιημένες κατευθύνσεις και επιλογές, που θα ελέγχονται διαρκώς.
Το Υπουργείο (ιδιωτικοποίησης της) Παιδείας, μέσω της νέας πλατφόρμας, επιχειρεί
να καθοδηγήσει ασφυκτικά τον παιδαγωγικό σχεδιασμό του σχολείου
να ελέγξει τις αποφάσεις των Σ.Δ. προς συγκεκριμένη κατεύθυνση
να ελέγχει διαρκώς και κάθε φάση των εκπαιδευτικών δράσεων των Σχολείων
να διαμορφώσει μηχανισμό συγκρίσιμης αποτύπωσης για τη φάση της εξωτερικής αξιολόγησης
να εντείνει την απειλή της «ατομικής ευθύνης», έναντι των συλλογικών αποφάσεων
να διασπάσει τους Συλλόγους Διδασκόντων και τη δημοκρατική λειτουργία τους.
Πίσω από τα φτηνά κόλπα και την πλατφόρμα υπάρχουν στρατηγικές επιδιώξεις που σχετίζονται με την εσωτερική και εξωτερική αξιολόγηση του σχολείου και κατ’ επέκταση των μαθητών και των εκπαιδευτικών. Δεν θα αναφερθώ στην ιδιωτικοποίηση, ούτε στην εμπειρία εφαρμογής της αξιολόγησης διεθνώς γιατί είναι πεδία που έχουν αναλυθεί διεξοδικά από χιλιάδες κείμενα και άρθρα, παγκοσμίως. Αρκεί να δει κανείς ότι σε ΟΛΕΣ τις απεργίες εκπαιδευτικών της τελευταίας 8ετίας (τουλάχιστον) κυριαρχούν ορισμένα ΚΟΙΝΑ αιτήματα-συνθήματα (Να σώσουμε το δημόσιο σχολείο – δαπάνες για την εκπαίδευση, απαλλαγή από τον βραχνά των επιθεωρητών αξιολόγησης, δημοκρατία και δημοκρατικά πλαίσια λειτουργίας, σεβασμός των εκπαιδευτικών και του έργου τους – μισθοί για να ζούμε).
Θα επικεντρώσουμε σε μία μόνο πλευρά που έχει να κάνει με τη διαδικασία ταξικής διαφοροποίησης και κατάταξης των σχολείων. Η επιδίωξή τους σε αυτό το επίπεδο περνάει μέσα από τη διαμόρφωση εργαλείων αποτύπωσης συγκρίσιμων δεδομένων, βάσει των οποίων θα γίνεται η διαφοροποίηση, η κατάταξη, η χρηματοδότηση, η επιλογή.
Ένα τέτοιο εργαλείο είναι η διαμόρφωση παράλληλων σχολικών δικτύων (Πρότυπα, Ωνάσεια, ΣΔΙΤ, ιδιωτικά σχολεία και ιδρύματα, κουπόνια-vouchers) κλπ
Ένα άλλο εργαλείο είναι η αξιολόγηση σχολείων – μαθητών – εκπαιδευτικών.
Την τελευταία 15ετία έχουν γίνει 3 ειδικές (κατά παραγγελία) εκθέσεις του ΟΟΣΑ για την ελληνική εκπαίδευση, σε όλες τις βαθμίδες.
Το 2011 «Καλύτερες Επιδόσεις και Επιτυχείς Μεταρρυθμίσεις στην Εκπαίδευση. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΠΑΙΔΕΥΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ», με ειδικό κεφάλαιο για την αξιολόγηση,
Το 2018 «Εκπαίδευση για ένα λαμπρό μέλλον στην Ελλάδα», με επίσης ειδική αναφορά στην αξιολόγηση της σχολικής μονάδας,
Το 2026 : «Βελτίωση των Μαθησιακών Αποτελεσμάτων στην Ελλάδα», με ειδική αναφορά στην αξιολόγηση των μαθητών/τριών».
Θα παραθέσουμε ορισμένα αποκαλυπτικότατα αποσπάσματα που δείχνουν την εμμονή του ΟΟΣΑ στη διαμόρφωση κοινής βάσης συγκρισιμότητας των σχολείων, μέσω της αξιολόγησης των σχολικών μονάδων και των εθνικών εξετάσεων για τους/τις μαθητές/τριες. (Να γιατί η επιμονή της κ. Κεραμέως για την «ελληνική PISA- δηλαδή την εισαγωγή εθνικών εξετάσεων στο Δημοτικό και την τράπεζα θεμάτων στο Λύκειο, τη μείωση των φοιτητών κλπ)
ΟΟΣΑ 2011
Σελ. 8. Η Ελλάδα… (δεν διαθέτει)… εξωτερική αξιολόγηση της μάθησης ή εξωτερική αξιολόγηση των σχολικών μονάδων και της διδασκαλίας ή οποιοδήποτε άλλο ανάλογο μηχανισμό σύγκρισης
Σελ. 60. ανεπαρκή εξωτερικά στοιχεία αναφορικά με την εγκυρότητα και τη συγκρισιμότητα των στοιχείων επίδοσης ανά μαθητή, δάσκαλο και σχολική μονάδα περιορίζουν την αποτελεσματικότητα
Σελ. 64-65. Το αντικείμενο της εξέτασης και τα πρότυπα βαθμολόγησης …ποικίλουν σε μεγάλο βαθμό μεταξύ εκπαιδευτικών και σχολικών μονάδων, έτσι ώστε τα αποτελέσματα των εσωτερικών αξιολογήσεων θα υστερούν αξιοπιστίας και δεν θα είναι συγκρίσιμα μεταξύ σχολικών μονάδων.
Σελ. 67, 74. Για αυτό το λόγο, η αυτοαξιολόγηση πρέπει να οργανωθεί, με τρόπο ώστε να είναι συγκρίσιμη μεταξύ σχολικών μονάδων και ώστε να μπορεί να επικυρώνεται και να συμπληρώνεται από εξωτερική αξιολόγηση.
Σελ. 76. Επέκταση της τυποποιημένης εθνικής αξιολόγησης:
– Δημιουργία κεντρικής «τράπεζας θεμάτων»
135 Σελ. Μείωση των εισακτέων στην ανώτατη εκπαίδευση σε ποσοστά παρόμοια με τον μέσο όρο
των χωρών της ΕΕ …, με επακόλουθο περαιτέρω κλείσιμο μικρών τμημάτων·
Σελ. 163. Σε επίπεδο σχολικής μονάδας, οι συγκεκριμένες αξιολογήσεις μπορούν να χρησιμοποιούνται από τα σχολεία ως μέτρο σύγκρισης με άλλα σχολεία
ΟΟΣΑ 2018:
Σελ. 47. …αυτές οι αξιολογήσεις των μαθητών) δεν είναι συγκρίσιμες σε περιφερειακό ή εθνικό επίπεδο. Η απουσία εθνικής αξιολόγησης των μαθητών σημαίνει ότι υπάρχουν λίγα δεδομένα που να καθοδηγούν τις πολιτικές αποφάσεις…
Και να το προσχέδιο της πλατφόρμας αξιολόγησης
Σελ.185. Τα σχολεία μπορούν να ακολουθούν καθιερωμένες προσεγγίσεις σχεδιασμού…
Το στάδιο του σχεδιασμού καθορισμό στόχων, δείκτες για την παρακολούθηση της προόδου.
Το στάδιο της υλοποίησης περιλαμβάνει την εφαρμογή του σχεδίου, και την προώθηση του σχεδίου.
Το στάδιο της δράσης/προσαρμογής,
το στάδιο του ελέγχου περιλαμβάνει την αξιολόγηση της προόδου προς την επίτευξη των στόχων,
ΟΟΣΑ 2026:
Σελ. 29. Στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση (Δημοτικό, τάξεις 1 έως 6), οι εκπαιδευτικοί διεξάγουν αξιολογήσεις μαθητών Ωστόσο, αυτές οι αξιολογήσεις δεν είναι τυποποιημένες σε εθνικό επίπεδο, γεγονός που οδηγεί σε διακυμάνσεις στις πρακτικέςαξιολόγησης και έλλειψη συγκρίσιμων δεδομένων μεταξύ των σχολείων.
Σελ. 29. Η απουσία τυποποίησης (των εξετάσεων) μειώνει τη συγκρισιμότητα.
Σελ. 114. Η εισαγωγή ενός νέου συστήματος αξιολόγησης εκπαιδευτικών επιδιώκει να αντιμετωπίσει αυτή την ασθενή σύνδεση μεταξύ της αξιολόγησης των εκπαιδευτικών και της επαγγελματικής τους ανάπτυξης.
Εντοπίσαμε μόνο ορισμένα εδάφια από τις εκθέσεις του ΟΟΣΑ που έχουν κοινό παρονομαστή τη συγκρισιμότητα, σχολείων – μαθητών –εκπαιδευτικών και τα οποία είναι ιδιαίτερα αποκαλυπτικά.
Προσπαθούν εδώ και χρόνια να επιβάλλουν την αξιολόγηση ως εργαλείο εμπορευματοποίησης, κατηγοριοποίησης της παιδείας και ταξικής διαφοροποίησης. Δεν τα έχουν καταφέρει.
Απέναντι στην κατάταξη, την κατηγοριοποίηση και τη διαφοροποίηση σχολείων-μαθητών/τριών-εκπαιδευτικών
Αντιτάσσουμε το ενιαίο συλλογικό πνεύμα και τις αποφάσεις των Συλλόγων Διδασκόντων. Καταθέτουμε – Αποφασίζουμε – Υλοποιούμε σε κάθε σχολείο τα ενιαία κείμενα της ΔΟΕ.
Εντείνουμε το παιδαγωγικό μας έργο όχι για να προβληθούμε, να ανταγωνιστούμε, να βαθμολογηθούμε και να καταταχθούμε,
Αλλά για τους μαθητές/τριές μας και τις ανάγκες τους, γιατί σεβόμαστε την εργασία μας και τον κοινωνικό και παιδαγωγικό μας ρόλο.
