Αντώνης Μαυρόπουλος*
Η γενιά που μεγάλωσε βυθισμένη μέσα στον ψηφιακό κόσμο είναι σήμερα η πρώτη που στρέφεται μαζικά εναντίον του. Πρόσφατη έρευνα της Gallup στις ΗΠΑ (Απρίλιος 2026) καταγράφει κατάρρευση του ενθουσιασμού των νέων 14-29 ετών για την τεχνητή νοημοσύνη (ΤΝ) από 36% σε 22% μέσα σε έναν χρόνο, ενώ ο θυμός γι’ αυτήν εκτινάχθηκε από 22% σε 31%. Τον Ιούλιο του 2026, η ίδια εταιρεία αποτύπωσε ότι οι νέες γενιές, σε ποσοστό της τάξης του 41%, δηλώνουν «καμία εμπιστοσύνη στην ΤΝ». Στη Βρετανία, το 46% των νέων μεταξύ 16-21 ετών δηλώνει ότι θα προτιμούσε να είχε μεγαλώσει χωρίς Διαδίκτυο και μέσα κοινωνικής δικτύωσης (ΜΚΔ).
Πρόκειται για μία δυναμική αμφισβήτησης του ρόλου της ΤΝ και των ΜΚΔ στις ζωές μας. Και η αμφισβήτηση ξεκινάει από αυτούς που δεν μπορούσαν, μέχρι πριν από μερικά χρόνια, να φανταστούν ότι υπάρχει ζωή χωρίς το Διαδίκτυο και τις εφαρμογές του. Κανείς δεν μπορεί να τους κατηγορήσει για άγνοια. Αντιθέτως, οι πρωτεργάτες της αμφισβήτησης έχουν συσσωρευμένη εμπειρία. Είναι οι πρώτοι που μπορούν να μετρήσουν έμπρακτα πόσο κόστισαν 20 χρόνια ανεξέλεγκτης ψηφιοποίησης στη χαμένη συγκέντρωση, στη διαβρωμένη κριτική σκέψη, στις εξάρσεις άγχους και κατάθλιψης, σε εξαρτήσεις που καμία γενιά πριν δεν γνώρισε. Και τώρα προστίθεται μια νέα, πολύ πιο ωμή απειλή: η ΤΝ ως απειλή για πολλές θέσεις εργασίας. Δεν είναι μόνο οι απολύσεις που ανακοινώνονται και προγραμματίζονται, είναι και το βίωμα της δραστικής μείωσης των θέσεων εργασίας για νεοεισερχόμενους σε επαγγέλματα όπως οι δικηγόροι και οι προγραμματιστές, μία όλο και πιο έντονη τάση στην αγορά εργασίας των ΗΠΑ.
Για πρώτη φορά μετά πολλές δεκαετίες, αμφισβητείται έμπρακτα το ιδρυτικό δόγμα της Δύσης, ότι σε κάθε πρόβλημα η απάντηση είναι περισσότερη τεχνολογία και περισσότερη ψηφιοποίηση. Το Luddite Club της Νέας Υόρκης, το Offline Club που έχει ήδη εξαπλωθεί σε 18 ευρωπαϊκές πόλεις με 600.000 ακολούθους, το Log Off Movement, το πρώτο Festival of Ludd τον Ιούλιο του 2026, είναι τροχιοδεικτικές κινήσεις που φέρνουν σε πρώτο πλάνο το πολιτικό αίτημα της ανάγκης για αποψηφιοποίηση τμημάτων της ζωής μας. Τα κινήματα αυτά, παρ’ ότι ακόμα εμφανώς μειοψηφικά, ασκούν ευρύτερη επιρροή και επηρεάζουν σοβαρά νέους ανθρώπους που αναζητούν χρόνο, χώρο, σχέσεις, κοινότητες και εμπειρίες που θα χτίζονται έξω και πέρα από τους αλγορίθμους επιλογής περιεχομένου.
Πίσω από όλα αυτά, υπάρχει μία αλήθεια που η δημόσια συζήτηση αρνείται να ονοματίσει: οι δυτικές κοινωνίες έχουν φτάσει σε τεχνολογικό κορεσμό. Η ολοένα και περισσότερη ψηφιοποίηση, η διαρκής προσθήκη νέων εφαρμογών έχει προ πολλού πάψει να συνοδεύεται από βελτίωση της ζωής μας. Αντίθετα, γεμίζει και πυκνώνει τον χρόνο μας, μας εξωθεί στην παράνοια να είμαστε παραγωγικοί 24 ώρες το 24ωρο και καταργεί τα όρια μεταξύ δουλειάς, προσωπικής ζωής και ύπνου. Το αποτέλεσμα είναι ότι αντί να έχουμε εφαρμογές που, όπως μας υπόσχονταν, θα εξοικονομούσαν ελεύθερο χρόνο, να περνάμε όλο και περισσότερο κάθε στιγμή ελεύθερου χρόνου μπροστά στις οθόνες, γεγονός που μας εξαντλεί και μας αποξενώνει από τους γύρω μας.
Οι αντιδράσεις των νέων δεν συνιστούν φοβία για την τεχνολογία, ούτε νοσταλγία για μία αναλογική εποχή. Είναι πολιτική διαπίστωση: η αδιάκοπη ψηφιοποίηση των πάντων καταστρέφει σχέσεις και κοινότητες, εγκλωβίζει το βλέμμα στις οθόνες και μας οδηγεί σε ένα δυστοπικό μέλλον. Οταν ένα σοβαρό κομμάτι της νέας γενιάς τολμά να γυρίζει την πλάτη στην ψηφιοποίηση, είναι ίσως η ώρα για όλους να σηκώσουμε το κεφάλι και να ακούσουμε.
*Αναδημοσίευση από: www.tanea.gr
*Ο Αντώνης Μαυρόπουλος είναι σύμβουλος κυκλικής οικονομίας και συγγραφέας του βιβλίου «Τεχνητή Νοημοσύνη Ανθρωπος, Φύση, Μηχανές» (εκδόσεις Τόπος)
